Ünite 2: Virusların Sınıflandırılması ve Çoğalması — Önemli Kavramlar

1970 yılında kurulan ve virusların taksonomik sınıflandırılması, ailelerin belirlenmesi ve isimlendirilmesi konularında uluslararası düzeyde tek yetkili olan komitedir. İlk raporunu 1971 yılında yayınlamıştır.

Viral sınıflandırmada kullanılan en yüksek taksonomik birimdir ve isimleri her zaman '-virales' eki ile biter. Örnek olarak insan ve hayvan viruslarını barındıran Mononegavirales dizini verilebilir.

Bir virus türünün farklı coğrafi bölgelerden veya farklı zamanlarda elde edilmiş, genetik veya fenotipik olarak ufak farklılıklar gösteren varyantlarına verilen isimdir.

Bir virusun saha örneklerinden (hasta hayvan veya insan dokularından) alınarak laboratuvar ortamında, hücre kültürü veya canlı sistemlerde ilk kez üretilmesiyle elde edilen üründür.

Virusların hücre kültürlerinde veya canlı sistemlerde gösterdikleri biyolojik özelliklere göre yapılan sınıflandırmadır. Örneğin, BVD virusunun hücrede hasar yapıp yapmamasına göre sitopatojen (cp) veya sitopatojen olmayan (ncp) şeklinde ayrılmasıdır.

Bir virusun yüzey antijenlerine karşı oluşan spesifik antikorlarla reaksiyon verme derecesine göre belirlenen farklı serolojik alt gruplarıdır. Şap hastalığı virusunun bilinen 7 farklı serotipi vardır.

Sadece bitkilerde hastalık yapan, yapısında koruyucu bir protein kapsit bulunmayan, yaklaşık 250-300 nükleotid uzunluğunda, çıplak ve enfeksiyöz tek zincirli sirküler RNA molekülleridir.

Çoğalabilmek ve hücre içinde paketlenebilmek için ortamda mutlaka yardımcı bir virusun bulunmasına ihtiyaç duyan, protein sentezleyemeyen sirküler tek zincirli uydu RNA molekülleridir.

Yapısında hiçbir nükleik asit barındırmayan, sadece protein yapısında olan ve memelilerde merkezi sinir sisteminde geri dönüşümsüz süngerimsi dejenerasyona yol açan enfeksiyöz ajanlardır.

Sağlıklı bireylerin nöron hücrelerinde ve lenforetiküler dokularında bol miktarda bulunan, sentezi 20. kromozomdaki PRNP geni tarafından kontrol edilen normal, spiral (alfa-heliks) yapılı hücresel prion proteinidir.

Normal PrPc proteininin konformasyonel değişime uğrayarak beta-tabakalarından zengin hale gelmiş, proteazlara ve dezenfektanlara son derece dayanıklı olan anormal, enfeksiyöz prion proteinidir.

Viral çoğalmanın sentez aşamasıdır. Bu aşamada virus parçaları hücre içinde ayrı ayrı sentezlendiği ve bütün bir virus partikeli görülmediği için bu döneme 'güneş tutulması' anlamına gelen bu isim verilmiştir.

Zarflı virusların yüzeyinde bulunan viral zarın, konak hücre zarı ile doğrudan birleşmesi neticesinde virusun içindeki nükleokapsidin hücre sitoplazmasına aktarıldığı penetrasyon yöntemidir.

Özellikle küçük boyutlu ve kübik simetrili virusların (ve bitki viruslarının) herhangi bir kılıf veya vakuol oluşturmadan doğrudan hücre membranını geçerek sitoplazmaya sızması şeklindeki penetrasyon yöntemidir.

Bir hücrenin bir virusla enfekte olmasının ardından, aynı hücreye ikinci bir farklı veya benzer virusun girmesinin ve çoğalmasının engellenmesi fenomendir.

Aynı hücreyi enfekte eden iki farklı virusun genetik materyallerinin birbiriyle etkileşime girmesi veya viral nükleik asidin konak hücre DNA'sı ile birleşerek yeni genetik kombinasyonlar oluşturması sürecidir.