Ünite 14: Sağlık Alanına Özel İstatistikler — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Prevalans ve insidans hızları arasındaki temel farkları göz önünde bulundurarak, kronik bir hastalık olan diyabet ile akut bir enfeksiyon olan influenza (grip) takibinde hangi hızın tercih edilmesi gerektiğini gerekçeleriyle tartışınız.
Yanıt / ipucu
Diyabet gibi uzun süreli ve birikimli vakaları içeren kronik hastalıklarda toplumdaki genel hastalık yükünü görmek için prevalans hızı tercih edilir. İnfluenza gibi aniden ortaya çıkan ve hızlı yayılan akut hastalıklarda ise yeni vakaların takibi ve yayılma hızının belirlenmesi için insidans hızı kullanılır.
Alıştırma 2myders hazırladı
Bir bölgede tüberküloz hastalığı için 'risk altındaki nüfus' belirlenirken hangi kriterlerin dikkate alınması gerektiğini ve bunun gebelikle ilgili hastalıkların risk nüfusundan farkını açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Tüberküloz genel ve bulaşıcı bir hastalık olduğu için risk altındaki nüfus toplumun tamamını kapsar. Gebelikle ilgili hastalıklarda ise risk altındaki nüfus sadece biyolojik olarak bu durumu yaşayabilecek olan 15 yaş üzeri doğurgan kadınlar grubuyla sınırlandırılır.
Alıştırma 3myders hazırladı
Mortalite hızı ile fatalite (öldürücülük) hızı arasındaki kavramsal farkı bir örnek üzerinden karşılaştırarak açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Mortalite hızı belirli bir dönemde genel toplum nüfusuna göre ölüm oranını ölçerken, fatalite hızı sadece o hastalığa yakalanan kişiler içindeki ölüm oranını ölçer. Örneğin, kuduz hastalığının genel toplumda görülme ve ölüm hızı (mortalite) çok düşük olsa da, yakalananlar arasındaki öldürücülük gücü (fatalite) neredeyse yüzde yüzdür.
Alıştırma 4myders hazırladı
Erken tanı gerektiren kanser gibi kritik bir hastalık için geliştirilen yeni bir tanı testinde, duyarlılık (sensitivity) ve özgüllük (specificity) değerlerinin neden %95'in üzerinde olması gerektiğini klinik sonuçları açısından değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Duyarlılığın yüksek olması, hasta kişilerin gözden kaçırılmadan erken teşhis edilmesini sağlar; özgüllüğün yüksek olması ise sağlıklı kişilere yanlış teşhis konularak gereksiz tedavi ve kaygı yaşatılmasını önler. Kritik hastalıklarda bu oranların %95'in altında olması, hayati risklere veya yanlış klinik yönlendirmelere yol açabilir.
Alıştırma 5myders hazırladı
İleriye yönelik (prospektif) bir kohort çalışması ile geriye yönelik (retrospektif) bir vaka-kontrol çalışmasında sırasıyla hangi risk ölçülerinin (Risk Oranı / Odds Oranı) kullanılması gerektiğini nedenleriyle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
İleriye yönelik çalışmalarda yeni olgular doğrudan takip edilebildiğinden insidans temelli Risk Oranı (Relatif Risk) kullanılır. Geçmişe yönelik çalışmalarda ise başlangıçta yeni vaka oluşumu izlenemediği için mevcut hasta ve sağlam grupların geçmişteki etkene maruz kalma olasılıklarını kıyaslayan Odds Oranı tercih edilir.
