← Ünite 14
Biyoistatistik

Ünite 14: Sağlık Alanına Özel İstatistikler

COVID-19 Türkiye Fatalite Oranı
Resmi verilere göre Türkiye'de 17.200.000 COVID-19 vakasından 105.000'i ölümle sonuçlanmıştır. Bu veriler doğrultusunda yapılan hesaplamada hastalığın öldürücülük oranı (fatalite hızı) yaklaşık binde 6.1 olarak bulunmuştur.
31 Aralık 2020 COVID-19 Prevalans Hızı
Türkiye'de 31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla toplam aktif vaka sayısı 87.121 ve TÜİK nüfusu 83.614.000 olarak açıklanmıştır. Bu verilere göre o günkü günlük prevalans hızı binde 1.04 olarak hesaplanmıştır.
31 Aralık 2020 COVID-19 İnsidans Hızı
Aynı tarihte Türkiye'de tespit edilen yeni vaka sayısı 2.219'dur. Bu yeni vakaların 83.614.000 olan toplam nüfusa oranlanmasıyla günlük insidans hızı yüz binde 3 (veya binde 0.03) olarak bulunmuştur.
Kritik Hastalıklarda Güvenirlik Sınırı
AIDS, Diyabet, Hepatit B, Hepatit C, kalp hastalıkları ve kanser gibi erken tanı gerektiren hayati durumlarda kullanılan medikal testlerin duyarlılık, özgüllük ve doğruluk oranlarının %95'in üzerinde olması istenir.

Anahtar Kavramlar

Prevalans HızıBir hastalığın toplumda görülme sıklığıdır. Belirli bir inceleme süresinde eski ve yeni tüm olguların toplamının risk altındaki nüfusa oranlanmasıyla hesaplanır; kronik hastalıklarda yaygın kullanılır.
İnsidans HızıBelirli bir süre içinde toplumda yeni ortaya çıkan hastalık olgularının risk altındaki nüfusa oranıdır. Akut ve bulaşıcı hastalıkların yayılma hızını izlemede temel ölçüdür.
Fatalite HızıBelirli bir hastalığa yakalanan kişilerden ne kadarının o hastalık yüzünden öldüğünü gösteren, hastalığın öldürücülük gücünü ifade eden orandır.
Risk Altındaki Nüfusİncelenen hastalığa yakalanma olasılığı biyolojik veya demografik olarak mevcut olan nüfus grubudur. Örneğin prostat hastalıklarında sadece 40 yaş üstü erkekler bu gruptadır.
Duyarlılık (Sensitivity)Bir tanı testinin, gerçekten hasta olan bireyleri ne oranda doğru (pozitif) olarak tespit edebildiğini gösteren olasılık değeridir.
Özgüllük (Specificity)Bir tanı testinin, gerçekten hasta olmayan (sağlam) bireyleri ne oranda doğru (negatif) olarak ayırt edebildiğini gösteren yetenektir.
Pozitif Tanımlama OranıTestin pozitif sonuç verdiği kişilerin gerçekte ne kadarının hasta olduğunu gösteren, testin pozitif kestirim gücüdür.
Negatif Tanımlama OranıTestin negatif sonuç verdiği kişilerin gerçekte ne kadarının hasta olmadığını gösteren, testin negatif kestirim gücüdür.
Doğruluk Oranı (Tanı Değeri)Bir tanı testinin, test edilen tüm bireyler içinde hem gerçek hastaları hem de gerçek sağlamları toplamda doğru tanımlama yüzdesidir.
Risk Oranı (Relatif Risk)Etkene maruz kalan gruptaki hastalık insidansının, maruz kalmayan gruptaki insidansa oranıdır; ileriye yönelik çalışmalarda tercih edilir.
Odds Oranı (Odds Ratio)Geriye yönelik çalışmalarda kullanılan, hasta olan gruptaki etken sıklığının hasta olmayan gruptaki etken sıklığına oranını ifade eden ölçüdür.

Diğer Önemli Bilgiler

Türkiye 2011 Cinsiyet Oranı ve Nüfus Dağılımı

2011 yılı adrese dayalı nüfus kayıt sistemine göre Türkiye nüfusu 74.724.269'dur. Nüfusun %50.2'sini erkekler, %49.8'ini kadınlar oluşturmakta olup cinsiyet oranı 101, kent nüfusu oranı ise %71'dir.

Türkiye 2011 Bebek ve Anne Ölüm Göstergeleri

2011 yılı verilerine göre Türkiye'de bebek ölüm hızı binde 10.1 olarak gerçekleşmiştir. Anne ölüm oranı ise her 100.000 canlı doğumda 16.4 olarak kayıtlara geçmiştir.

Türkiye 2011 Yaşam Süresi Beklentisi

2011 yılı istatistiklerine göre doğumda beklenen yaşam süresi genel olarak 74.3 yıldır. Bu süre kadınlarda daha yüksek olup 76.8 yıl iken, erkeklerde 71.8 yıl olarak belirlenmiştir.

Türkiye 2011 Sağlık Başvuru ve Memnuniyet İstatistikleri

2011 yılında toplam hastane müracaat sayısı 302.984.218 olup kişi başına düşen yıllık ortalama müracaat 4.11'dir. Sağlık hizmetlerinden genel memnuniyet oranı ise %73.1 olarak ölçülmüştür.

Sınavda Dikkat Et

  • Prevalans ve İnsidans ayrımına dikkat et: Sınavda 'yeni vakalar' vurgulanıyorsa İnsidans, 'eski ve yeni tüm vakalar' deniyorsa Prevalans hızı formülü uygulanmalıdır.
  • Payda seçimine dikkat et: Hız hesaplamalarında payda her zaman genel nüfus değil, 'risk altındaki nüfus' olmalıdır. Soru kökündeki spesifik risk gruplarını gözden kaçırma.
  • Çalışma yönüne göre oran seç: Geriye yönelik (retrospektif) çalışmalarda Odds Oranı (OR), ileriye yönelik (prospektif) çalışmalarda ise Risk Oranı (RR) hesaplanır.
  • Test amacına göre ölçü seç: Tarama amaçlı testlerde yüksek Duyarlılık (Sensitivity), kesin tanı koyup yanlış teşhisi önlemek gereken durumlarda ise yüksek Özgüllük (Specificity) aranır.
  • Fatalite ve Mortalite farkını unutma: Fatalite hızı sadece o hastalığa yakalanan hasta sayısına bölünerek hesaplanır, tüm nüfusa bölünmez.