YaptırımHukuk kurallarına uyulmaması veya aykırı davranılması durumunda devlet gücüyle uygulanan meşru hukuki tepkidir. Ceza, idare ve özel hukuk alanlarında farklı biçim ve sonuçlarla ortaya çıkar.
Cezada Kanunilik İlkesiHapis cezaları, adli para cezaları ve güvenlik tedbirlerinin sadece kanunla konulabileceğini belirten temel ceza hukuku ilkesidir. Kanunda açıkça düzenlenmeyen hiçbir yaptırım kişilere uygulanamaz.
Ağırlaştırılmış Müebbet Hapis CezasıÖlüm cezası yerine getirilen, hükümlünün hayatı boyunca devam eden ve sıkı güvenlik rejimine tabi tutulduğu hapis cezası türüdür. Hükümlüler ancak 30 yılını çektikten sonra koşullu salıverilmeden yararlanabilir.
Müebbet Hapis CezasıKural olarak hükümlünün yaşamı boyunca devam eden ceza türüdür. Bu cezaya mahkûm olanlar cezanın 24 yılını infaz kurumunda çektikten sonra koşullu salıverilme imkânından yararlanabilirler.
Süreli Hapis CezasıKanunda aksi belirtilmedikçe 1 aydan az ve 20 yıldan fazla olamayan hapis cezasıdır. Süresi 1 yıl ve daha az olan süreli hapis cezaları 'kısa süreli hapis cezası' olarak adlandırılır.
Adli Para CezasıMahkemeler tarafından suç işleyen kişilere verilen, 5 ila 730 gün arasında belirlenen tam gün sayısının bir günlük tutarla çarpılması sonucu hesaplanan ve doğrudan devlet hazinesine ödenen mali yaptırımdır.
Güvenlik TedbirleriSuç işleyen ve tehlikelilik durumu gösteren kişilere karşı kendilerini ve toplumu korumak amacıyla uygulanan, kanunda ceza niteliğinde olmadığı açıkça belirtilen hukuki tedbirlerdir.
Müsadereİşlenen bir suç ile ilgili belirli eşyaların veya suçtan elde edilen kazançların mülkiyetinin devlete aktarılması şeklinde uygulanan bir güvenlik tedbiridir.
İdari Yaptırımİdarenin kendi iç düzenini ve işleyişini korumak amacıyla mahkeme kararına gerek duymaksızın tek taraflı idari işlemle tesis ettiği caydırıcı ve zorlayıcı hukuki sonuçlardır.
Maddi TazminatZarar görenin malvarlığında rızası dışında meydana gelen eksilmenin zarar veren kişi tarafından aynen veya parasal (nakden) olarak giderilmesini sağlayan özel hukuk yaptırımıdır.
Haksız FiilKusurlu ve hukuka aykırı bir fiille bir başkasına zarar verilmesidir. Hukuka aykırı fiil, kusur, zarar ve nedensellik bağı olmak üzere dört temel unsurdan oluşur.
Müspet ZararSözleşmenin borçlu tarafından hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi nedeniyle alacaklının uğradığı zarar ve mahrum kaldığı kâr tutarıdır.
Menfi ZararSözleşmenin geçersiz sayılması veya feshedilmesi nedeniyle, sözleşmenin geçerliliğine inanılarak yapılan gereksiz masraflardan doğan zarardır.
Manevi TazminatKişilik hakları saldırıya uğrayan kimsenin duyduğu acı, elem ve kederi hafifletmek amacıyla hakim tarafından takdir edilen parasal giderim ve tatmin aracıdır.
Cebri İcraÖzel hukuk ilişkilerinden doğan bir yükümlülüğün veya alacağın devlet gücü ve icra daireleri vasıtasıyla zorla yerine getirilmesi yaptırımıdır.
