Ünite 14: Risk Değerlendirme — Önemli Kavramlar

Aralarında aynı amaca yönelik ilişkiler bulunan ögeler topluluğudur. Üretim sistemleri ve hizmet sistemleri olmak üzere iki ana başlık altında ele alınır.

Bedensel faaliyetlerin çoğunlukta olduğu ve somut bir ürünün üretildiği iş sistemleridir. Mobilya, buzdolabı ve otomotiv fabrikaları bu sisteme örnektir.

Özel bir hizmetin sunulduğu, zihinsel faaliyetlerin çoğunlukta olduğu ve genellikle somut bir ürünün ortaya çıkmadığı sistemlerdir. Bankalar, hastaneler ve eğitim kurumları bu gruba girer.

İş yerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek, çalışanı veya iş yerini etkileyebilecek zarar veya hasar verme potansiyelidir. Örneğin, yüksekte çalışma bir tehlikedir.

Tehlikeden kaynaklanacak kayıp, yaralanma ya da başka zararlı sonuçların meydana gelme ihtimalidir. Örneğin, yüksekte çalışma tehlikesinin riski düşmedir.

İş yerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen özre uğratan olaydır.

Yasal yükümlülüklere ve iş yerinin önleme politikasına uygun, kayıp veya yaralanma oluşturmayacak risk düzeyidir. Sektörün yapısına göre değişkenlik gösterir.

İş yerinde meydana gelen; çalışan, iş yeri ya da iş ekipmanını zarara uğratma potansiyeli olduğu halde zarara uğratmayan olaydır.

Tehlikelerin belirlenmesi, risklerin analiz edilerek derecelendirilmesi ve kontrol tedbirlerinin kararlaştırılması amacıyla yapılması gerekli çalışmalar bütünüdür.

Belirlenen risklerin, uygun bir yöntem seçilerek olasılık ve şiddet yönünden değerlendirilmesi ve önceliklendirilmesi adımıdır.

Risk analizini sayısal veriler yerine sözel ve nitel veriler kullanarak gerçekleştiren değerlendirme metodolojileridir.

Risk analizinde sayısal veriler, matematiksel formüller ve istatistiksel hesaplamalar kullanan değerlendirme metodolojileridir.

Risk seviyesini, riskin ortaya çıkma sıklığı (olasılık) ile gerçekleşmesi durumundaki etki derecesinin (şiddet) çarpımıyla hesaplayan yaygın yöntemdir.

Bir riskin belirli bir zaman dilimi içerisinde ortaya çıkma sıklığını ifade eden, 1 ile 5 arasında puanlanan parametredir.

Bir riskin gerçekleşmesi durumunda çalışan, iş yeri veya çevre üzerinde bırakacağı olumsuz etkinin derecesini gösteren parametredir.

Risklerle mücadelede sırasıyla kaynağında yok etme, ortamda engelleme ve en son çare olarak kişisel korunma adımlarının izlenmesini öngören sıralamadır.

Tehlikeli olan bir maddenin, ekipmanın veya yöntemin, tehlikesiz ya da daha az tehlikeli olanla değiştirilmesi işlemidir.

Çalışanı, yürütülen işten kaynaklanan ve sağlığı etkileyen risklere karşı koruyan, en son çare olarak kullanılan kişisel koruyucu araçlardır.

İzleme ve kontrol aşamasında tespit edilen aksaklıkları gidermek ve risklerin tekrarlanmasını önlemek amacıyla başlatılan planlı çalışmalardır.