Ana Sayfa » Atatürk Üniversitesi ATA AÖF » Tarih Lisans Programı » Yeni ve Yakınçağ Avrupa Tarihi

Ünite 8: 19. Yüzyılın İlk Yarısında Avrupa (1815-1848) — Doğru/Yanlış

Gösterilen tanım o kavrama ait mi? 17 soru var.

1 / 170 doğru

Hünkâr İskelesi Antlaşması

Osmanlı Devleti ile Rusya arasında 1833 yılında imzalanan ve Rusya'nın bir saldırıya uğraması halinde Osmanlı'nın Boğazlar'ı yabancı savaş gemilerine kapatmasını öngören antlaşmadır. Bu anlaşma uluslararası alanda Boğazlar Meselesi'ni ortaya çıkarmıştır.

Hünkâr İskelesi Antlaşması — Osmanlı Devleti ile Rusya arasında 1833 yılında imzalanan ve Rusya'nın bir saldırıya uğraması halinde Osmanlı'nın Boğazlar'ı yabancı savaş gemilerine kapatmasını öngören antlaşmadır. Bu anlaşma uluslararası alanda Boğazlar Meselesi'ni ortaya çıkarmıştır.

Metternich Sistemi — Avusturya Başbakanı Klemens von Metternich'in öncülüğünde kurulan, Viyana Kongresi kararlarını ve Avrupa'nın mevcut statükosunu korumayı amaçlayan siyasi sistemdir. Bu sistem Fransız İhtilali'nin yaydığı liberalizm ve milliyetçilik akımlarına karşı polis baskısı, kongreler ve askeri müdahalelerle mücadele etmiştir.

Şark Meselesi (Doğu Sorunu) — Osmanlı İmparatorluğu'nun zayıflamasıyla birlikte topraklarının paylaşılası, Hıristiyan azınlıkların durumu ve Türklerin Avrupa'dan çıkarılması süreçlerini ifade etmek için Viyana Kongresi'nde diplomasi literatürüne giren kavramdır. Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılışına kadar uluslararası politikanın merkezinde yer almıştır.

Sosyalizm — Sanayi devrimiyle birlikte ortaya çıkan aşırı fakirlik, düşük ücretler ve eşitsizliklere tepki olarak doğan; üretim araçlarının toplumsal mülkiyetini ve ekonomik adaleti savunan fikir akımıdır.

Meşruiyet İlkesi — Napolyon Savaşları öncesinde tahtta bulunan meşru hanedanların ve kralların haklarının iade edilmesini savunan ilkedir. Fransa Dışişleri Bakanı Talleyrand tarafından Viyana Kongresi'nde ülkesini korumak ve koalisyonu parçalamak amacıyla ustalıkla ortaya atılmıştır.

Nasyonalizm (Milliyetçilik) — Fransız İhtilali'nin ardından yayılan, her ulusun kendi kaderini tayin etmesi, kendi devletini kurması ve bağımsız yaşaması gerektiğini savunan, 19. yüzyıl imparatorluklarını sarsan en önemli siyasi akımdır.

Nederland Krallığı — Viyana Kongresi kararları doğrultusunda, İngiltere'nin Fransa'ya karşı tampon bölge oluşturmak amacıyla Hollanda ve Belçika'nın birleştirilmesiyle kurduğu yapay krallıktır. Halkın dinî, kültürel ve dilsel açıdan tamamen farklı olması nedeniyle 1830 İhtilali ile parçalanmıştır.

Kutsal İttifak — Rus Çarı I. Aleksandr'ın öncülüğünde, Hıristiyanlık prensiplerine ve İncil'in barış/adalet ilkelerine dayalı olarak Rusya, Avusturya ve Prusya arasında 1815 yılında kurulan mistik ve siyasi birlikteliktir. Amaacı kralların dinî yetkilerini korumak ve devrimci hareketlere karşı ortak duruş sergilemektir.

Dörtlü İttifak — Kutsal İttifak'ı yetersiz ve hukuki fondan yoksun bulan Metternich'in girişimiyle Avusturya, İngiltere, Rusya ve Prusya arasında 1815'te imzalanan gerçekçi ve uygulanabilir güvenlik anlaşmasıdır. Aix-la-Chapelle Kongresi'nde Fransa'nın katılımıyla Beşli İttifak'a dönüşmüştür.

Adem-i Müdahale (Non-intervention) — İngiltere ve Fransa gibi Batılı devletlerin, başka ülkelerde (örneğin Belçika'daki liberal ayaklanmalarda) çıkan iç isyanlara ve devrimlere askeri müdahalede bulunmama politikasını ifade eden diplomatik terimdir.

Zollverein (Gümrük Birliği) — Prusya'nın önderliğinde bazı Alman devletçikleriyle 1 Ocak 1834'te kurulan ekonomik birlikteliktir. Ticari engelleri kaldırarak ekonomik bütünleşmeyi sağlayan bu birlik, ileride kurulacak olan birleşik Alman devletinin temeli ve en önemli adımı kabul edilmiştir.

Liberalizm — Bireysel özgürlükleri, serbest piyasa ekonomisini, özel mülkiyeti, anayasal düzeni ve parlamenter sistemi savunan, 19. yüzyılda burjuvazinin desteğiyle güçlenen temel ideolojik akımdır.

Viyana Kongresi — Napolyon Bonapart'ın savaşlarla altüst ettiği Avrupa haritasını, sınırları ve güçler dengesini yeniden düzenlemek amacıyla 1814-1815 yılları arasında toplanan uluslararası kongredir. Bu kongreyle çok devletli güçler dengesinin temeli atılmış, ancak halkların hakları göz ardı edilerek mutlakıyetçi statüko yeniden kurulmuştur.

Monroe Doktrini — ABD Başkanı James Monroe tarafından Verona Kongresi sırasında ilan edilen ve Amerika kıtasının dış politikamızı çerçeveleyen temel belgesidir. ABD'nin Avrupa işlerine karışmayacağını, buna karşılık bir Avrupa devletinin de Amerika kıtalarına müdahalesini düşmanca sayacağını taahhüt etmiştir.

Serflik — Özellikle Rusya gibi doğu ülkelerinde köylülerin toprakla birlikte alınıp satıldığı, kişisel hak ve hürriyetlerden yoksun olduğu kölelik düzenine yakın ağır feodal bağımlılık statüsüdür. 19. yüzyıl boyunca Rusya'da varlığını sürdürmüştür.

Temmuz Devrimi (1830 İhtilali) — Fransa'da Kral X. Charles'ın anayasayı ihlal ederek basına sansür getirmesi ve seçmen sayısını düşürmesi üzerine Paris halkının, öğrencilerin ve liberallerin gerçekleştirdiği ayaklanmadır. X. Charles'ın devrilmesiyle sonuçlanmış ve liberal eğilimli Louis Philippe iktidara gelmiştir.

Filhelenizm (Yunanseverlik) — Avrupa'da Yeniçağ'dan beri gelişen antik Yunan uygarlığını inceleme ve hayranlık duyma merakının 19. yüzyılda aldığı siyasi ve romantik biçimdir. 1821 Rum ayaklanmasını eski Yunan site devletlerinin özgürlük savaşı olarak gören Avrupalılar, Yunan bağımsızlığına bu akım doğrultusunda büyük destek vermiştir.