← Ünite 1
Acil Durum Teknolojileri ve Haberleşme

Ünite 1: Genel Haberleşme Kavramları

İlk Yazı Sistemi
M.Ö 3000 civarında Mısırlılar tarafından bulunan Hiyeroglif yazısı, insan, hayvan ve eşya sembollerinden oluşuyordu.
Matbaanın İcadı
1045 yılında Çinli Pi Cheng matbaa harflerini icat etti. 1645'te ise Avrupalı Gutenberg matbaa makinesini geliştirerek seri üretimi başlattı.
Elektromanyetik Akım
1820 yılında Danimarkalı Oersted'in keşfi, modern haberleşme teknolojilerinin temel çalışma prensibini oluşturmuştur.
Mors Alfabesi
1843 yılında Amerikalı bilim adamı tarafından icat edilen nokta ve çizgilerden oluşan bu sistem, telgraf haberleşmesinin temelidir.

Anahtar Kavramlar

HaberleşmeBilginin bir noktadan diğerine yüksek verim ve güvenlikle iletilmesi sürecidir. Örnek: Sesin telefon hattı üzerinden karşı tarafa iletilmesi.
TelemetriUzak mesafelerden veri toplama ve bu verilerin iletilmesi işlemidir. Genellikle sensörlerden gelen verilerin izlenmesinde kullanılır.
FiberoptikVerinin ışık sinyalleri aracılığıyla cam veya plastik kablolar üzerinden iletilmesini sağlayan yüksek hızlı teknolojidir.
Analog İşaretGenliği, frekansı ve fazı zamanla sürekli değişen işaret türüdür. Örnek: İnsan sesinin doğal dalga formu.
ModülasyonBilginin iletim ortamına uygun hale getirilmesi için taşıyıcı sinyalin özelliklerinin değiştirilmesidir. Örnek: Radyo yayınlarında sesin dalgalara bindirilmesi.
DemodülasyonModüle edilmiş sinyalin orijinal bilgiye dönüştürülmesi işlemidir. Örnek: Radyo alıcısının gelen dalgayı sese çevirmesi.
FrekansBir olayın birim zamandaki tekrar sayısıdır, Hertz (Hz) ile ölçülür. Örnek: İnsan kalbinin 1.2 Hz ile atması.
PeriyotBir tam titreşimin gerçekleşmesi için geçen süredir. Frekansın çarpmaya göre tersidir.
Bant GenişliğiBir sinyalin içerdiği en yüksek ve en düşük frekans aralığıdır. İletişim kapasitesini belirler.
BitDijital sistemlerdeki en küçük bilgi birimi olup 0 veya 1 değerini alır.
ByteGenellikle 8 bitten oluşan ve bellek kapasitesini ifade eden birimdir.
Baud RateSaniyede meydana gelen sembol değişikliği sayısıdır. İletim hızının anahtarlama kapasitesini gösterir.
BER (Bit Error Rate)İletilen toplam bit sayısı içindeki hatalı bitlerin oranıdır. İletim kalitesini ölçer.
SimplexVerinin sadece tek yöne aktığı iletim türüdür. Örnek: Radyo yayını.
Full DuplexVerinin aynı anda hem gönderilip hem alınabildiği iletim türüdür. Örnek: Telefon görüşmesi.
Transmisyon OrtamıBilginin taşındığı fiziksel veya kablosuz ortamdır. Örnek: Bakır kablolar veya hava.
Ultrasonik Ses20 kHz ile 15 MHz arasındaki insan kulağının duyamadığı ses dalgalarıdır. Örnek: Sonar cihazları.
Infrasound30 Hz altındaki ses dalgalarıdır. Örnek: Deprem faylarının hareketleri.
Sinyal Bozulmasıİletim sırasında sinyalin farklı frekanslarda farklı zayıflaması sonucu orijinal formunu kaybetmesidir.
Gecikme (Dispersion)Farklı frekans bileşenlerinin alıcıya farklı zamanlarda ulaşması sonucu oluşan bozulmadır.
VericiBilgiyi kodlayıp iletim hattına uygun sinyale dönüştüren cihazdır.
Alıcıİletilen sinyali alıp kodunu çözerek orijinal bilgiyi elde eden devredir.
Sayısal İşaretSadece 0 ve 1 değerleri ile tanımlanan kesikli işaret türüdür.
HiyeroglifM.Ö 3000 civarında Mısır'da kullanılan, sembol ve şekillere dayalı ilk yazı sistemlerinden biridir.
Mors AlfabesiNokta (.) ve çizgi (-) sembollerinden oluşan, elektrik sinyalleriyle haberleşmeyi sağlayan yöntemdir.

Diğer Önemli Bilgiler

Telefonun İcadı

1876 yılında Graham Bell, elektrik telleri üzerinden insan sesini iletmeyi başardı. İlk hat sevgilisi Alessandra Lolita Oswaldo'nun evine çekilmişti.

İlk Bilgisayar (ENIAC)

1946 yılında Eckert ve Mauchly tarafından icat edildi. 30 ton ağırlığında ve 18.000 elektronik tüp içeren devasa bir cihazdı.

İlk İletişim Uydusu

1962 yılında ABD tarafından fırlatılan TELSTAR uydusu, kıtalar arası telefon ve TV yayınlarını mümkün kıldı.

İnternetin Doğuşu

1985 yılında ARPA sisteminin adı İnternet olarak değiştirildi. 1990'da Tim Berners-Lee tarafından WWW icat edildi.

Türk Telekom'un Kuruluşu

23 Ekim 1840 tarihinde Sultan Abdülmecit tarafından Postahane-i Amirane adıyla kurulmuştur.

İlk Otomatik Santral

Türkiye'nin ilk otomatik telefon santrali 11 Eylül 1926'da 2000 hatlık kapasiteyle Ankara'da hizmete girdi.

GSM Teknolojisi

Türkiye, 23 Şubat 1994 tarihinde Ankara, İstanbul ve İzmir'de GSM teknolojisiyle tanışmıştır.

İlk Fiber Optik Uygulama

10 Nisan 1985'te Ankara Ulus-Gölbaşı arasında yer altına döşenerek 140 Mb/s hızında hizmete verilmiştir.

Türksat A.Ş.

22 Temmuz 2004 tarihinde Türk Telekom'dan ayrılarak bağımsız bir şirket olarak faaliyetine başlamıştır.

İlk Denizaltı Kablosu

6 Nisan 1976'da Antalya-Katanya arasında döşenen 480 kanallı koaksiyel kablo ile yurtdışı haberleşmesi sağlandı.

Kişisel Bilgisayar Devrimi

1981 yılında IBM şirketi, iletişimde devrim sayılan ilk kişisel bilgisayar olan PC'yi üretmeye başladı.

Sınavda Dikkat Et

  • Sayısal birimlere dikkat edin: Bit (0/1), Byte (8 bit) ve bps (saniyedeki bit) kavramlarını birbirine karıştırmayın.
  • Frekans aralıklarını ezberleyin: İnsan kulağı (30Hz-16kHz) ile telefon hattı (300Hz-3400Hz) aralıklarını ayırt edin.
  • Tarihsel kronoloji: İlk telefon, ilk bilgisayar ve ilk uydu gibi milat niteliğindeki tarihleri not alın; sınavda sıkça sorulabilir.
  • İletim modları: Simplex, half-duplex ve full-duplex arasındaki farkı, günlük hayattan örneklerle (radyo vs. telefon) ilişkilendirin.
  • Birim dönüşümleri: Frekans katsayılarını (kilo, mega, giga) ve bunların 10'un katları olarak karşılıklarını mutlaka çalışın.
  • Hata kavramları: BER (Bit Error Rate) ve sinyal bozulması (distortion) arasındaki farkı, birinin oran diğerinin ise sinyal formuyla ilgili olduğunu unutmayın.