Ünite 10: Acil Durumda Robotların Kullanımı

2016 New York Sürücüsüz Taksi Projesi

New York Belediyesi, 2016 yılında 5.000 adet sürücüsüz taksinin hizmet vermeye başlayacağını duyurmuştur. Bu proje, otonom kara araçlarının sivil ulaşımda kullanımına yönelik önemli bir adımdır.

TU Delft Ambulans Dron

Avrupa'da her yıl 800.000 kişi kalp durması yaşamaktadır. TU Delft tarafından geliştirilen ambulans dron, 12 kilometrekarelik alana 1 dakika içinde ulaşarak kurtarma oranını %8'den %80'e çıkarmayı hedeflemektedir.

CRASAR İstatistikleri

CRASAR verilerine göre 2001-2015 yılları arasında toplam 23 kara, 25 hava ve 9 su altı aracı acil durumlarda kullanılmıştır. Bu veriler, robot kullanımının zamanla arttığını göstermektedir.

Fukushima Nükleer Acil Durumu

2011 yılında Japonya'da meydana gelen nükleer krizde, hem kara hem de hava araçları kullanılmıştır. Bu olay, robotların radyasyonlu ortamlarda insan yerine çalışabileceğini kanıtlamıştır.

Anahtar Kavramlar

RobotKarmaşık işleri yüksek doğrulukla ve tekrarlı olarak yapabilen, insana benzeme zorunluluğu olmayan programlanabilir mekanizmadır. Örnek: Enkaz altında canlı arayan sensörlü bir cihaz.

OtonomBir aracın dışarıdan insan müdahalesi olmaksızın kendi kararlarını alabilmesi ve hareket edebilmesidir. Örnek: Titus adlı insansız kara aracı gibi çevresine uyum sağlayabilen sistemler.

İnsansız Kara Aracı (İKA)Yeryüzünde hareket eden, tehlikeli işlerde kullanılan ve insan denetimiyle veya otonom çalışan araçlardır. Örnek: Patlayıcıları etkisiz hale getiren veya yaralı taşıyan akıllı sedyeler.

İnsansız Hava Aracı (İHA)Pilot bulundurmayan, uzaktan kumanda veya otonom yazılımla uçabilen hava sistemleridir. Örnek: Kalp krizi vakalarına hızlı müdahale için kullanılan ambulans dronlar.

İnsansız Deniz Aracı (İDA)Su altı veya su üstünde görev yapabilen, okyanus tabanı incelemesi gibi işlerde kullanılan araçlardır. Örnek: Güneş enerjisiyle çalışan ve su altında veri toplayan su altı gezginleri.

CRASARAmerika Birleşik Devletleri'nde acil durumlarda robot kullanımı üzerine araştırmalar yapan ve istatistik tutan kuruluştur. Örnek: 2001-2015 yılları arasındaki afetlerde kullanılan robot verilerini derleyen kurum.

Ambulans DronAcil tıbbi müdahale gerektiren durumlarda, trafiğe takılmadan hızlıca olay yerine ulaşan insansız hava aracıdır. Örnek: TU Delft tarafından üretilen, kalp durması vakalarında kullanılan dron.

SAR Radarıİnsansız hava araçlarında kullanılan, mayın tespiti ve hedef analizi yapmaya yarayan gelişmiş bir radar sistemidir. Örnek: İsviçre-İsrail yapımı askeri uçaklarda bulunan algılama ekipmanı.

BiyoalgılayıcıCanlıların hayati fonksiyonlarını (tansiyon, nabız vb.) takip etmeye yarayan sensör teknolojisidir. Örnek: Afetlerde kullanılan akıllı sedyelerin üzerindeki sağlık takip birimleri.

Kızılötesi KameraIşığın yetersiz olduğu veya görüşün kısıtlı olduğu ortamlarda ısı farklarını algılayarak görüntü sağlayan teknolojidir. Örnek: Enkaz altındaki canlıları bulmak için kullanılan kameralar.

Bant GenişliğiBir iletişim kanalının veri aktarım kapasitesidir; su altı araçlarında bu kısıtlıdır. Örnek: Sualtı aracının veri göndermek için su yüzeyine çıkma zorunluluğu.

Sürücüsüz Taksiİnsan müdahalesi olmadan otonom şekilde yolcu taşıyan kara araçlarıdır. Örnek: New York Belediyesi'nin 2016'da hizmete alacağını duyurduğu 5.000 adetlik filo.

Afet SimülasyonuGerçek afet koşullarının laboratuvar ortamında yaratılarak robotların test edildiği alanlardır. Örnek: Texas A&M Üniversitesi'nde oluşturulan deneysel afet şehri.

Diğer Önemli Bilgiler

Pioneer ve Predator İHA'lar

Pioneer, Körfez Savaşı'nda kullanılan ilk İHA'dır. Ardından gelen Predator ise Bosna'da casusluk yapmış, daha sonra üzerine lazer güdümlü füzeler eklenerek Afganistan ve Irak savaşlarında kullanılmıştır.

Tohoku Depremi ve Tsunamisi

2011 yılında Japonya'da yaşanan bu büyük felakette, arama kurtarma çalışmaları için kara ve hava araçları aktif olarak görev almıştır. Felaket sonrası robotların etkinliği saha çalışmalarıyla doğrulanmıştır.

Deepwater Horizon Kazası

2010 yılında ABD'de gerçekleşen bu olayda, su altı araçları (İDA) kullanılmıştır. Bu kaza, su altı robot teknolojisinin endüstriyel felaketlerdeki önemini ortaya koymuştur.

Texas A&M Deneysel Afet Şehri

Texas A&M Üniversitesi, robotların afetlerdeki performansını ölçmek için özel bir 'afet şehri' simülasyonu kurmuştur. Bu merkez, yeni sistemlerin gerçekçi koşullarda denenmesini sağlamaktadır.

Güneş Enerjili Sualtı Aracı

Geliştirilen bir su altı aracı, 5 saat su altında çalıştıktan sonra pillerini şarj etmek için 5 saat su yüzeyinde kalmaktadır. Bu, enerji yönetimi açısından önemli bir örnektir.

Sınavda Dikkat Et

Robotların 'insana benzeme zorunluluğu olmadığını' unutmayın; sınavda bu konuda yanıltıcı sorular gelebilir.
Otonom araçlar ile uzaktan kumandalı araçlar arasındaki farka dikkat edin; otonom sistemler kendi kararlarını alabilir.
CRASAR verilerinde hava araçlarının kara araçlarından daha fazla kullanıldığını (25'e 23) aklınızda tutun.
Su altı araçlarının en büyük kısıtının 'bant genişliği' olduğunu unutmayın, bu fiziksel bir sınırlamadır.
Ambulans dronların kalp durması vakalarında hayatta kalma oranını %8'den %80'e çıkarma potansiyeli kritik bir istatistiktir.
Robotların 'kendi kendini onarma' ve 'yeni şeyler öğrenme' yeteneklerinin sadece otonom araçlara özgü olduğunu hatırlayın.