İnfografik
← Ünite 3
Bankacılığa Giriş

Ünite 3: Bankacılık ve Bankanın Dünyadaki Tarihsel Gelişimi

Babil'de İlk Bankacılık
M.Ö. 2000'li yıllarda Babil'de tapınaklar, emanet kabul etme ve ürün karşılığı avans verme işlemleriyle ilk bankacılık faaliyetlerini başlatmıştır.
Tapınakçıların Tasfiyesi
Mali güçleri nedeniyle kralları rahatsız eden Tapınakçılar tarikatı, 1311 yılında Fransa Kralı Philippe le Bel tarafından ortadan kaldırılmıştır.
İlk Çek Örneği
İngiltere'de kuyumcular tarafından geliştirilen çek sisteminin günümüze ulaşan en eski örneği 11 Temmuz 1676 tarihlidir.
İngiltere'de 'Big Five'
XIX. yüzyılda İngiltere'de bankacılık sektörünü domine eden ve 'Big Five' olarak adlandırılan beş büyük banka kurulmuştur.

Anahtar Kavramlar

Barter TicaretiParanın henüz icat edilmediği dönemlerde malların doğrudan birbiriyle takas edilmesi yöntemidir. Örn: Bir buğday çuvalının bir koyun ile değiştirilmesi.
TefecilikÖdünç para verme işleminin kuralsız ve yüksek faiz oranlarıyla yapılmasıdır. Bankacılık öncesi dönemde bireylerin nakit ihtiyacını karşılayan tek yöntemdi.
KambiyoPara değiştirme işlemidir. Tarihsel süreçte bankerlerin en temel faaliyetlerinden biri olup, farklı para birimleri arasındaki değer farklarından kazanç sağlama yöntemidir.
Tediye MektubuOrta Çağ'da güvenlik nedeniyle nakit taşımayı önlemek için kullanılan bir ödeme aracıdır. Mektubu getiren kişiye belirtilen tutarın ödenmesini sağlayan ilkel bir çek sistemidir.
Kambiyo MektubuRönesans döneminde ortaya çıkan, ciro edilerek başkasına devredilebilen bir kredi aracıdır. İskonto tekniğinin gelişmesine olanak sağlamıştır.
İskontoBir senedin vadesinden önce bankaya verilerek nakde çevrilmesidir. Banka, vadeye kadar olan sürenin faizini düşerek müşteriye ödeme yapar.
Emisyon BankasıPara basma ve piyasadaki para miktarını kontrol etme yetkisine sahip olan kurumlardır. XIX. yüzyılda özel bankaların bu yetkisi alınarak bu kurumlara verilmiştir.
PublicanusRoma Cumhuriyet döneminde hem kamu hem özel işlerin finansmanını sağlayan şövalye sınıfından bankerlerdir.
ArgentariiRoma İmparatorluk döneminde faaliyet gösteren, gelişmiş muhasebe teknikleri ve defter tutma usulleriyle tanınan özel bankerlerdir.
CiroBir kıymetli evrakın (çek, senet) arkasının imzalanarak üzerindeki hakkın bir başkasına devredilmesidir. Kambiyo mektuplarının kredi aracı olmasını sağlamıştır.

Diğer Önemli Bilgiler

Fransa'nın Dev Bankaları

XIX. yüzyılın ikinci yarısında Fransa'da Credit Lyonnais (1863) ve Societe Generale (1864) gibi bugün hala faaliyet gösteren büyük bankalar kurulmuştur.

Alman '4 D'ler Grubu'

1851-1872 yılları arasında Almanya'da Deutsche Bank, Discontogesellschaft, Dresdner Bank ve Darmstadter Bank'tan oluşan güçlü bir bankacılık grubu kurulmuştur.

Madeni Paranın İcadı

M.Ö. VII. yüzyılda Batı Anadolu'da icat edilen madeni para, ticaretin ve bankacılık işlemlerinin gelişmesinde bir dönüm noktası olmuştur.

Sınavda Dikkat Et

  • Tarihsel kronolojiye dikkat edin: Babil (M.Ö. 2000), Madeni para (M.Ö. VII. yy), Çek (1676).
  • Roma dönemindeki banker sınıflarını karıştırmayın: Publicanus (Cumhuriyet), Argentarii (İmparatorluk).
  • Tapınakçıların sadece dini değil, mali bir güç olduğunu ve 1311'de tasfiye edildiklerini unutmayın.
  • XIX. yüzyılda bankaların birleşme nedeninin 'sanayileşme' olduğunu not edin.
  • Emisyon bankalarının rolünün 'denetim ve uzmanlaşma' olduğunu hatırlayın.
  • Kambiyo mektubu ile Tediye mektubunu ayırt edin: Tediye mektubu Orta Çağ'da güvenlik için, Kambiyo mektubu Rönesans'ta kredi aracı olarak çıkmıştır.