İnfografik
← Ünite 7
Bankacılığa Giriş

Ünite 7: Sermaye Yapılarına Göre ve İşlevlerine Göre Türkiye’de Banka Çeşitleri

En Eski Kamusal Banka
Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası A.Ş., 1863 yılında kurulmuş olup, Türkiye'deki en köklü kamusal sermayeli mevduat bankasıdır. Genel merkezi Ankara Ulus'tadır.
İş Bankası'nın Kuruluşu
Türkiye İş Bankası A.Ş., 1924 yılında kurulmuştur. 30.09.2013 verilerine göre 204.159 milyon TL aktif büyüklüğü ile listenin ilk sırasında yer almaktadır.
İller Bankası'nın Rolü
1933 yılında kurulan İller Bankası, kamusal sermayeli bir kalkınma ve yatırım bankasıdır. Yerel yönetimlerin altyapı ve kalkınma projelerine finansman sağlamaktadır.
Odea Bank'ın Girişi
Odea Bank A.Ş., 2012 yılında kurularak Türkiye bankacılık sektörüne katılan en yeni bankalardan biridir. 2013 verilerine göre 13.431 milyon TL aktif büyüklüğe ulaşmıştır.

Anahtar Kavramlar

Mevduat BankasıMüşterilerden mevduat kabul eden ve bu kaynakları kredi olarak kullandıran en temel bankacılık türüdür. Örnek olarak Türkiye İş Bankası veya Ziraat Bankası verilebilir.
Katılım BankasıFaizsiz bankacılık ilkelerine göre çalışan, fon toplama ve kullandırma işlemlerini kar-zarar ortaklığı prensibiyle yürüten bankalardır.
Kalkınma ve Yatırım BankasıMevduat toplama yetkisi sınırlı olan veya olmayan, daha çok uzun vadeli proje finansmanı ve yatırım desteği sağlayan bankalardır. TSKB bu alana verilebilecek en köklü örnektir.
Kamusal Sermayeli BankaSermayesinin tamamı veya büyük bir kısmı devlete ait olan, kamu yararı ve ekonomik kalkınma hedefleriyle faaliyet gösteren bankalardır. Ziraat Bankası, Halk Bankası ve Vakıflar Bankası bu gruptadır.
Özel Sermayeli BankaSermayesi özel şahıslar veya şirketler tarafından sağlanan, kar amacı güden ve piyasa kurallarına göre rekabet eden bankalardır. Akbank ve Yapı Kredi bu sınıfa girer.
Yabancı Sermayeli BankaSermayesinin çoğunluğu yabancı kişi veya kuruluşlara ait olan, Türkiye'de yerleşik olarak kurulan bankalardır. Örnek olarak Burgan Bank veya Denizbank gösterilebilir.
Şube Açmış Yabancı BankaTürkiye'de ayrı bir tüzel kişilik kurmadan, sadece şube statüsüyle faaliyet gösteren yabancı merkezli bankalardır. Bank Mellat veya JPMorgan Chase buna örnektir.
TMSF'ye Devredilen BankaMali yapısı bozulan ve yasal düzenlemeler gereği yönetimi Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'na geçen bankalardır. Birleşik Fon Bankası bu statüdedir.
Aktif BüyüklükBir bankanın sahip olduğu varlıkların (krediler, nakit, menkul değerler vb.) toplam değeridir. Bankaların piyasadaki gücünü ve ölçeğini gösteren temel bir göstergedir.
ÖzkaynakBankanın kendi sermayesi, yedek akçeleri ve karlarından oluşan, dış borçlardan bağımsız olan finansal gücüdür. Banka dayanıklılığının en önemli ölçütüdür.
Takipteki KredilerGeri ödenmesi vadesinde gerçekleşmeyen ve bankanın tahsilat sürecine girdiği kredilerdir. Banka bilançolarında risk göstergesi olarak izlenir.

Diğer Önemli Bilgiler

Yabancı Sermayeli Banka Örneği

Citibank A.Ş., 1980 yılında Türkiye'de kurulmuştur. Yabancı sermayeli mevduat bankaları kategorisinde yer alan, Ümraniye merkezli bir kuruluştur.

Türk Eximbank'ın İşlevi

1987 yılında kurulan Türk Eximbank, Türkiye'nin ihracatını desteklemek amacıyla kurulmuş kamusal sermayeli bir kalkınma ve yatırım bankasıdır.

Takasbank'ın Statüsü

İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş., 1995 yılında kurulmuş özel sermayeli bir yatırım bankasıdır. Sermaye piyasalarında takas ve saklama hizmetleri sunar.

Bank Mellat'ın Yapısı

1982 yılında kurulan Bank Mellat, Türkiye'de şube açmış yabancı sermayeli bankalar kategorisinde yer almaktadır. Genel merkezi 1. Levent İstanbul'dadır.

Sınavda Dikkat Et

  • Bankaların sınıflandırılmasında 'Mevduat', 'Katılım' ve 'Kalkınma ve Yatırım' ayrımını mutlaka ezberleyin; sınavda bu temel ayrım üzerinden soru gelebilir.
  • Kamusal sermayeli mevduat bankalarının (Ziraat, Halk, Vakıf) isimlerini karıştırmayın, bunlar en temel kamu bankalarıdır.
  • Yabancı sermayeli bankalar ile Türkiye'de şube açan yabancı bankalar arasındaki farka dikkat edin; biri ayrı bir tüzel kişiliktir, diğeri sadece şubedir.
  • Kalkınma ve Yatırım bankalarının mevduat toplama işlevinin olmadığını veya çok sınırlı olduğunu unutmayın.
  • Tablodaki kuruluş yılları ve aktif büyüklük sıralaması gibi detayları ezberlemek yerine, ilk 3 sıradaki bankaları ve en büyük kamu/özel ayrımını bilmek yeterlidir.
  • Sınavda 'hangisi yanlıştır' sorularında bankanın sermaye yapısı (kamu/özel/yabancı) ile faaliyet alanını (mevduat/yatırım) eşleştirerek eleme yapın.