Ekonomiİnsanların sınırsız olan ihtiyaçlarını karşılamak üzere kıt kaynakların üretimi, dağıtımı ve tüketimi ile ilgilenen sosyal bilim dalıdır. Çevre ile doğrudan etkileşim halindedir çünkü her türlü ekonomik faaliyet hammaddeyi doğrudan doğadan alır.
ÇevreEn geniş anlamıyla coğrafi yeryüzüdür; düşey ve yatay boyutları içinde insanın ekonomik amaçlarla bağ kurduğu taşküre, suküre ve havaküre katmanlarını kapsar. Canlıların yaşamlarını sürdürdükleri fiziksel, biyolojik ve sosyal ortamdır.
Sürdürülebilir DünyaDoğal kaynakların gelecek nesillerin hakları göz önüne alınarak, savurganlığa yol açmayacak biçimde akılcı yöntemlerle bugünden korunarak kullanıldığı ekolojik dengeyi ifade eder.
Beşeri ÇevreCoğrafi yeryüzünün insan müdahalesi ile değiştirilmiş olan, sınırları teorik olarak varsayılmış bölgelerine verilen isimdir. İnsanların ekonomik ve sosyal faaliyetleri sonucu şekillenmiştir.
Sürdürülebilir KalkınmaÇevre değerleri ve doğal kaynakların akılcı yöntemlerle bugünkü ve gelecek kuşakların hakları gözetilerek kullanılması ilkesinden ödün vermeksizin ekonomik gelişmenin sağlanmasıdır. Ekonomik büyüme ile çevre arasındaki çelişkiyi uzlaştırmayı hedefler.
Birleşmiş Milletler İnsan Çevresi Konferansı1972 yılında İsveç'in Stockholm kentinde gerçekleştirilen ve küresel ekonominin çevresel olarak sürdürülebilir kılınması konusunda tarihi bir dönüm noktası olan uluslararası zirvedir.
Gayri Safi Milli Hasıla (GSMH)Bir ülkenin vatandaşı olan bireylerin belirli bir zaman içinde üretmiş oldukları nihai mal ve hizmetlerin toplam parasal değeridir. Geleneksel olarak ekonomik büyümenin ana göstergesi alınmaktadır.
Beşeri Kalkınma EndeksiGeleneksel ekonomik göstergelerin yetersiz kalması üzerine 1990'lı yıllarda ekonomi gündemine yerleşen, ülkelerin gelişmişlik düzeyini eğitim, sağlık ve yaşam standartları üzerinden ölçen yeni bir enductür.
Sürdürülebilir Ekonomik Refah EndeksiEkonomik büyümenin çevresel maliyetlerini ve doğal kaynak tükenmesini hesaba katarak refahı ölçmek amacıyla 1990'lı yıllarda geliştirilen alternatif bir ekonomik göstergedir.
Derin Ekoloji Yaklaşımıİnsanı doğanın merkezinden çıkaran, tüm canlıların yaşama ve var olma hakkının insan çıkarlarından bağımsız olarak eşit derecede değerli olduğunu savunan çevresel felsefi yaklaşımdır.
Kaynak Yaratma YaklaşımıÇevre ve ekonomi ilişkisinde insan müdahalesiyle tahrip edilen doğal yapının yerine yeni ve alternatif kaynaklar üretilmesini veya mevcutların verimliliğinin artırılmasını savunan yaklaşımdır.
Yetinme Seviyesi YaklaşımıDoğal kaynakların aşırı tüketimini ve çevre kirliliğini önlemek amacıyla tüketim alışkanlıklarının sınırlandırılmasını ve ekolojik sınırlarla uyumlu bir yaşam seviyesinin benimsenmesini öngören yaklaşımdır.
SanayileşmeÜretimde makineleşmenin ve inorganik enerjinin kullanımının artmasıyla ekonomik yapının tarımdan sanayi sektörüne kayması sürecidir. Plansız yapıldığında doğal enerji akımını bozarak büyük kirlilik yaratır.
Fosil YakıtlarKömür, petrol ve doğalgaz gibi jeolojik geçmişte kalıntıların milyonlarca yıl boyunca basınç altında kalmasıyla oluşan, yanma sonucunda çevreye yoğun karbon ve sera gazı yayan enerji kaynaklarıdır.
Ağır MetallerCıva, kurşun ve kadmiyum gibi yüksek yoğunluğa sahip, endüstriyel atıklar ve asit yağmurları yoluyla su kaynaklarına ve toprağa karışarak sucul ekosistemleri ve canlı sağlığını tehdit eden maddelerdir.
Entansif TarımBirim alandan en yüksek verimi alabilmek amacıyla yoğun gübre, kimyasal ilaç, mekanizasyon ve modern sulama tekniklerinin kullanıldığı tarımsal üretim biçimidir; yanlış uygulanırsa nitrat kirliliği ve toprakta tuzlanmaya yol açar.
PestisidTarım ürünlerine zarar veren böcek, mantar ve ot gibi zararlı organizmaları yok etmek veya gelişimlerini engellemek için kullanılan kimyasal ilaçlardır; aşırı kullanımı çevre ve su kirliliğine neden olur.
Toprakta TuzlanmaYanlış ve aşırı sulama teknikleri ile drenaj eksikliği sonucunda yeraltı su seviyesinin yükselmesi ve suyun buharlaşmasıyla toprak yüzeyinde tuz birikmesi olayesidir; tarımsal verimi düşürür.
HeyelanEğimli yamaçlardaki toprak ve kaya kütlelerinin suya doymuşluk oranının artması, bitki örtüsünün (örneğin kızılağaç baltalıklarının) tahrip edilmesi ve yol yapımı gibi insan müdahaleleri sonucu aşağı kayması olayıdır.
TenörBir maden yatağından çıkarılan cevherin içerisindeki saf metal veya değerli mineral oranını yüzde olarak ifade eden ölçüttür. Tenör düştükçe çevre üzerindeki kazı ve atık etkisi artar.
GAP (Güneydoğu Anadolu Projesi)Türkiye'nin güneydoğusunda sulu tarım ve enerji üretimi amacıyla hayata geçirilen, bölgenin tarımsal üretimini ve buna bağlı sanayisini büyük oranda artıran dev yatırımlar paketidir.
Deriner BarajıDoğu Karadeniz'de Çoruh Nehri üzerinde yer alan, 249 metre gövde yüksekliği ile Türkiye'nin en yüksek, dünyanın ise 6. yüksek barajı olan hidroelektrik enerji tesisidir.
Birincil Ekonomik FaaliyetlerDoğrudan doğadan hammadde elde etmeye dayanan tarım, hayvancılık, ormancılık, balıkçılık ve madencilik gibi sektörleri kapsayan ekonomik faaliyet türüdür.
Hidroelektrik Santral (HES)Akarsuların akış hızından ve potansiyel enerjisinden yararlanarak elektrik enerjisi üreten tesislerdir; vadilerin su altında kalmasına ve yerel ekosistemin değişmesine neden olabilir.
Organik TarımÜretimde sentetik kimyasallar, yapay gübreler ve pestisidler kullanılmadan, ekolojik dengeyi koruyarak yapılan ve çevre kirliliğini önlemede özendirilen tarımsal üretim yöntemidir.
