Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Coğrafya Lisans Programı » Klimatoloji 1

Ünite 4: Yerkürenin Isınmasını Sağlayan Etmenler — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 30 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Geoid — Yerkürenin kutuplardan basık, ekvatordan şişkince olan kendine has şeklidir. Bu şekil, güneş ışınlarının farklı enlemlere farklı açılarla düşmesine neden olur.

Enlem Etkisi — Güneş ışınlarının düşme açısının ekvatordan kutuplara doğru küçülmesi sonucu sıcaklığın azalması durumudur. Yerkürenin ısınmasındaki en temel faktördür.

Perihel (Günberi) — Yerkürenin yörüngesi üzerindeki hareketi sırasında güneşe en yakın olduğu tarihtir (3 Ocak). Bu tarihte yerküre güneşe fiziksel olarak en yakın konumdadır.

Afel (Günöte) — Yerkürenin yörüngesi üzerindeki hareketi sırasında güneşe en uzak olduğu tarihtir (4 Temmuz). Kuzey yarımkürede yaz mevsimine denk gelir.

Ekinoks — Güneş ışınlarının ekvatora dik geldiği 21 Mart ve 23 Eylül tarihleridir. Bu tarihlerde yerkürenin her yerinde gece ve gündüz süreleri birbirine eşittir.

Solstis (Gündönümü) — Güneş ışınlarının dönencelere dik geldiği 21 Haziran ve 21 Aralık tarihleridir. Mevsimlerin başlangıcını ve en uzun/kısa gündüz sürelerini belirler.

Matematik İklim — Yerkürenin eksen eğikliği ve hareketlerine bağlı olarak, enlemlere göre belirlenen teorik sıcaklık kuşaklarıdır. Güneş ışınlarının geliş açısı esas alınır.

Albedo — Yeryüzünden atmosfere yansıyan uzun dalga boylu ışınlardır. Atmosfer bu ışınları absorbe ederek ısınır.

Adyabatik Isınma-Soğuma — Havanın dikey hareketleri sırasında dışarıdan ısı alıp vermeden, basınç değişimiyle kendi kendine ısınıp soğumasıdır. Yükselen hava soğur, alçalan hava ısınır.

Radyasyon Penceresi — Su buharının az olduğu, dolayısıyla yer ışımasının çok yüksek olduğu ve sıcaklık kaybının fazla olduğu alanlardır (yüksek dağlar gibi).

Gizli Isı — Su buharının atmosferde yoğunlaşması sırasında açığa çıkan enerjidir. Atmosferin ısınmasında önemli bir rol oynar.

Yengeç Dönencesi — 23°27' kuzey enlemidir. 21 Haziran'da güneş ışınlarının dik açıyla geldiği ve kuzey yarımkürede yazın başladığı çizgidir.

Oğlak Dönencesi — 23°27' güney enlemidir. 21 Aralık'ta güneş ışınlarının dik açıyla geldiği ve güney yarımkürede yazın başladığı çizgidir.