Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Coğrafya Lisans Programı » Klimatoloji 1

Ünite 5: Yeryüzü Özelliklerine Bağlı Olan Etmenler — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 30 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Özgül Isı — Bir maddenin birim kütlesinin sıcaklığını 1 derece artırmak için gereken ısı miktarıdır. Karaların özgül ısısı denizlerden düşük olduğu için daha hızlı ısınıp soğurlar.

Bakı — Bir dağ yamacının güneşe dönük olma durumudur. Bakı yönündeki yamaçlar, güneş ışınlarını daha dik aldığı için diğer yamaca göre daha sıcaktır.

Karasallık — Deniz etkisinden uzak bölgelerin ısınma ve soğuma özellikleridir. Iğdır örneğinde olduğu gibi, karasallık yıllık ve günlük sıcaklık farklarının yüksek olmasına neden olur.

Denizellik — Denizlerin ılımanlaştırıcı etkisiyle sıcaklık farklarının az olması durumudur. İzmir, denizel etki sayesinde kış ve yaz ayları arasında daha yumuşak sıcaklık geçişlerine sahiptir.

Sübsidans — Havanın yüksekten alçak seviyelere doğru çökme hareketidir. 30 derece enlemlerinde görülen bu alçalıcı hava, ısınarak kurak iklim koşullarını oluşturur.

Alize Rüzgarları — Subtropikal yüksek basınç alanlarından ekvatoral alçak basınç alanına doğru esen sürekli rüzgarlardır. Koriyolis etkisiyle kuzeyde kuzeydoğu, güneyde güneydoğu yönlü saparlar.

Kentsel Isı Adası — Metropollerdeki beton ve asfalt yüzeylerin, çevresindeki kırsal alanlara göre daha fazla ısı tutmasıyla oluşan sıcaklık farkıdır. Şehir merkezlerinin kırsala göre daha sıcak olması bu durumun bir sonucudur.

Adyabatik Isınma — Hava kütlesinin dışarıdan ısı almadan veya vermeden, basınç değişimi nedeniyle sıcaklığının artmasıdır. Yamaçtan aşağı inen hava bu şekilde ısınır.

Intertropikal Konverjans Zonu (ITCZ) — Kuzey ve güney yarımküreden gelen alize rüzgarlarının ekvator yakınlarında karşılaştığı alçak basınç kuşağıdır. Güneşin yıllık hareketine bağlı olarak mevsimsel yer değiştirir.

Albedo — Yüzeylerin güneş ışınlarını yansıtma kapasitesidir. Kar ve buz örtüsü yüksek albedo değerine sahip olduğu için güneş enerjisini yansıtarak ısınmayı geciktirir.

Konvektif Yükselme — Yüzeyin ısınmasıyla havanın dikey yönde yükselmesi olayıdır. Ekvatoral bölgede güneş enerjisi fazlalığı nedeniyle hava sürekli konvektif olarak yükselir.

Polar Cephe — Yüksek enlemlerde sıcak ve soğuk hava kütlelerinin karşılaştığı sınırdır. Batı ve doğu rüzgarlarının etkileşimiyle oluşur ve gezegensel iklim üzerinde etkilidir.

İntertropikal Konverjans Zonu (ITCZ) — Kuzey ve güney yarımküreden gelen alize rüzgarlarının Ekvator yakınlarında karşılaştığı alçak basınç kuşağıdır. Güneşin yıllık hareketine bağlı olarak mevsimsel yer değiştirir.