Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Coğrafya Lisans Programı » Klimatoloji 1

Ünite 6: Okyanus Akıntıları ve Yerkürenin Sıcaklığına Etkileri — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 40 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Termohalin Dolaşımı — Sıcaklık ve tuzluluk farkından kaynaklanan yoğunluk değişimleriyle oluşan derin okyanus akıntılarıdır. Rüzgardan bağımsızdır; örneğin Kuzey Atlantik'te ağırlaşan suların dibe çökmesiyle başlar.

Walker Dolaşımı — Pasifik Okyanusu'nda doğu-batı yönlü esen rüzgarların oluşturduğu atmosferik dolaşım hücresidir. Tropikal iklimin ve su buharı taşınımının küresel dengesini sağlar.

El Niño — Pasifik'te Walker dolaşımının zayıflamasıyla ortaya çıkan, doğu Pasifik sularının ısınmasına yol açan olaydır. Peru kıyılarında sellere, Brezilya'da kuraklığa sebep olur.

La Niña — Walker dolaşımının normalden daha şiddetli olduğu, Pasifik'te soğuk su akıntılarının güçlendiği dönemdir. El Niño'nun zıttı bir iklimsel etki yaratır.

Koriyolis Kuvveti — Dünyanın dönüşünden kaynaklanan ve hava/su kütlelerinin hareket yönünü saptıran kuvvettir. Kuzey yarımkürede sağa, güneyde sola saptırır.

Alizeler — 30 derece enlemlerinden ekvatora doğru esen, yelkenli gemiler için okyanus rotası oluşturan sürekli rüzgarlardır. Okyanus akıntılarını tetikleyen ana unsurlardandır.

At Enlemleri — Yaklaşık 30 derece enlemlerinde bulunan yüksek basınç kuşaklarıdır. Rüzgarsızlığı ile bilinir, efsaneye göre eski gemilerin burada mahsur kaldığı yerdir.

Doldrumlar — Ekvatoral kuşakta hava basıncının düşük, rüzgarların zayıf olduğu bölgedir. Havanın yükselmesiyle yoğun kümülüs bulutları ve fırtınalar oluşur.

Polar Cephe — Kutuplardan gelen soğuk hava ile orta enlemlerden gelen ılıman havanın karşılaştığı alçak basınç zonudur. Burada fırtınalar ve konverjans gelişir.

Gulf Stream — Kuzey Atlantik'te etkili olan sıcak su akıntısıdır. Avrupa'nın batı kıyılarının, aynı enlemdeki diğer bölgelere göre daha ılıman olmasını sağlar.

Ferrel Hücresi — Orta enlemlerde, subtropikal yüksek basınç ile polar cephe arasında yer alan atmosferik dolaşım hücresidir.

Konverjans — Hava kütlelerinin bir noktada birbirine yaklaşması ve yükselmesi olayıdır. Yüzeyde basıncın artmasına veya fırtınaların oluşmasına neden olur.

Subtropikal Yüksek Basınç — 30 derece enlemlerinde, alçalan hava kütlelerinin oluşturduğu yüksek basınç merkezleridir. Sahra gibi dünyanın önemli çöllerinin oluşumuna neden olur.

Alizeler (Ticaret Rüzgarları) — At enlemlerinden ekvatora doğru esen, Koriyolis etkisiyle kuzey yarımkürede kuzeydoğudan, güney yarımkürede güneydoğudan gelen sürekli rüzgarlardır.

Batılı Rüzgarlar — 30° enlemlerinden kutuplara doğru esen ve orta enlemlerde batıdan doğuya doğru hareket eden sürekli rüzgar sistemidir.

Plankton — Okyanus akıntılarının karşılaşma alanlarında bolca bulunan, deniz ekosisteminin temel besin kaynağı olan mikroskobik canlılardır. Soğuk ve sıcak akıntıların birleştiği yerlerde yoğunlaşırlar.

Sıcak Su Akıntısı — Ekvatoral bölgelerden kutuplara doğru hareket eden, etkili oldukları kıyılarda sıcaklığı artıran akıntılardır. Örnek: Gulf Stream ve Kuroşivo.