Ünite 5: Yeryüzü Özelliklerine Bağlı Olan Etmenler — Sınav Hazırlık Notları

• Sınavda kara ve denizlerin özgül ısı farklarını mutlaka hatırlayın; karalar çabuk ısınır/soğur, denizler geç ısınır/soğur.
• Yükselti ile sıcaklık değişim oranlarını karıştırmayın; atmosferde yükselirken 0,5°C azalır, alçalırken 1°C artar.
• Bakı etkisinin sadece güneşlenme süresini değil, sıcaklık farklarını da doğrudan belirlediğini unutmayın.
• Alize rüzgarlarının yönlerini ve 30 derece enlemlerindeki sübsidans olayının kuraklık yarattığını not edin.
• Kar örtüsünün sadece bir yansıtıcı değil, aynı zamanda ısıyı koruyan bir yalıtkan olduğunu (kış buğdayı örneği) hatırlayın.
• Kuzey yarımkürede karaların daha fazla olması nedeniyle sıcaklık farklarının güney yarımküreden daha yüksek olduğunu unutmayın.
• Kara ve denizlerin ısınma farklarını karıştırılmamalı; karalar çabuk ısınır/soğur, denizler geç ısınır/soğur.
• Bakı etkisinin sadece güneşe dönük yamaçlarda sıcaklığı artırdığını unutmayın, dağların kuzey/güney yamaçları değil, güneşe dönük olanlar önemlidir.
• Yükselti hesaplamalarında serbest atmosferde 100 metrede 0.5°C azalmayı baz alın, bu değer sabittir.
• Alize rüzgarlarının yönlerini (kuzeyde kuzeydoğu, güneyde güneydoğu) ezberleyin, sınavda sıkça sorulur.
• Karın hem yansıtıcı (albedo) hem de yalıtkan (toprağı koruyan) iki farklı işlevi olduğunu ayırt edin.
• Denizlerdeki dikey hareketlerin ısınmayı yavaşlatıcı etkisini mutlaka not edin, bu denizlerin geç ısınmasının anahtarıdır.