Ünite 9: Dış Ticaret’in Finansmanında Bazı Uluslararası Finans Kuruluş Kredileri

Türkiye'nin Dünya Bankası Konumu

Türkiye, Dünya Bankası'ndan bugüne kadar milyarlarca dolarlık kaynak kullanmıştır ve en çok kredi kullanan ilk 10 ülke arasında yer almaktadır.

IFC'nin Türkiye'deki Varlığı

Uluslararası Finans Kurumu (IFC), Türkiye'de 1964 yılından bu yana faaliyet göstermektedir ve Türkiye, IFC olanaklarından en çok yararlanan 3. ülke konumundadır.

IDA Kredi Miktarı

Uluslararası Kalkınma Birliği (IDA), 1960 yılından bu yana toplam 170 milyar ABD Doları'nı aşan bir finansman sağlamıştır.

UNCDF Destekleri

Birleşmiş Milletler Sermaye Kalkınma Fonu, 2005 yılında Afrika ve Asya kıtalarındaki 28 ülkeye toplam 125 milyon ABD Doları tutarında destek vermiştir.

Anahtar Kavramlar

İhracatın Finansmanıİhraç edilen mal ve hizmetlerin üretiminden tahsilatına kadar geçen süreçteki likidite ihtiyacının karşılanmasıdır. Örneğin, bir Türk firmasının ihraç edeceği makine için üretim aşamasında kredi kullanması bu kapsamdadır.

Ara MalıBaşka bir malın üretiminde girdi olarak kullanılan ürünlerdir. Petrol, çimento ve un (fırında ekmek yapımında kullanıldığında) bu gruba girer.

Yatırım MalıÜretim faaliyetinde kullanılmak üzere satın alınan makine, teçhizat ve taşıt gibi varlıklardır. Bir fabrikanın üretim hattı için aldığı yeni makineler yatırım malıdır.

Dünya Bankası (IBRD)1945'te kurulan, gelişmekte olan ülkelere uzun vadeli kalkınma kredileri sağlayan kuruluştur. Türkiye bu bankadan milyarlarca dolar kaynak kullanmıştır.

Uluslararası Finans Kurumu (IFC)Dünya Bankası grubunun özel sektör koludur; hükümet garantisi olmaksızın şirketlere doğrudan kredi veya sermaye desteği sağlar. Türkiye'de İstanbul'da bölge ofisi bulunmaktadır.

Uluslararası Kalkınma Birliği (IDA)Dünyanın en yoksul ülkelerine faizsiz kredi veya hibe sağlayan Dünya Bankası alt kuruluşudur. Türkiye bu grupta yer almadığı için kredi alamaz.

Birleşmiş Milletler Sınai Kalkınma Örgütü (UNIDO)Gelişmekte olan ülkelerin sanayileşmesini destekleyen, teknoloji transferi ve iş gücü eğitimi sağlayan bir BM kuruluşudur.

Birleşmiş Milletler Sermaye Kalkınma Fonu (UNCDF)Yoksul bölgelerde mikro finans desteği sağlayan ve yerel kalkınma programlarını finanse eden kuruluştur.

Avrupa Yatırım Bankası (AYB)AB'nin yatırım projelerini finanse eden kuruluştur; Türkiye'de İstanbul Metrosu gibi büyük altyapı projelerine kredi sağlamıştır.

Avrupa Yatırım Fonu (AYF)Yenilikçi ve yüksek teknoloji kullanan KOBİ'lere risk sermayesi sağlayan bir kuruluştur. Türkiye'de 2012'de 30 milyon Euro'luk bir program başlatmıştır.

Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD)Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinin serbest piyasaya geçişini destekleyen bankadır. Türkiye'de TURSEFF programı ile enerji verimliliği projelerini finanse eder.

Avrupa Konseyi Kalkınma BankasıSosyal içerikli projeleri (sağlık, eğitim, çevre) finanse eden kuruluştur. Marmaray projesi bu bankadan destek almıştır.

Karadeniz Ekonomik İşbirliği Ticaret ve Kalkınma BankasıKaradeniz havzasındaki ülkelerin ekonomik refahını artırmayı hedefleyen bölgesel bir kalkınma bankasıdır.

Asya Kalkınma BankasıAsya ve Pasifik bölgesindeki altyapı projelerini finanse eden kuruluştur. Türkiye bu bankanın sermayesine ortaktır.

İslam Kalkınma Bankasıİslam ülkelerine faizsiz kredi, leasing ve kar payı yöntemleriyle finansman sağlayan kuruluştur. Türkiye kurucu üyelerindendir.

Exim Kredileri (Alıcı Kredileri)İhracatçı ülkenin, ithalatçıyı finanse ederek kendi malının satışını kolaylaştırmasıdır. Örneğin, bir Alman bankasının Türk ithalatçıya makine alımı için kredi açmasıdır.

Risk SermayesiYenilikçi ve büyüme potansiyeli olan şirketlere ortaklık yoluyla sağlanan finansman modelidir. Avrupa Yatırım Fonu bu yöntemi sıkça kullanır.

Fransız Kalkınma AjansıKendi ihracatçılarını teşvik etmek amacıyla Türk KOBİ'lerine yenilenebilir enerji ve işletme kredileri sağlayan bir kalkınma ajansıdır.

Diğer Önemli Bilgiler

Avrupa Yatırım Bankası 2007 Verisi

Avrupa Yatırım Bankası, sadece 2007 yılında dünya genelinde toplam 48 milyar Euro tutarında kredi sağlamıştır.

Türkiye'nin AYB Kullanımı

Türkiye, 1965 yılından beri Avrupa Yatırım Bankası kaynaklarından yararlanmakta olup, bugüne kadar 10 milyar Euro'yu aşkın kredi kullanmıştır.

Avrupa Yatırım Fonu Türkiye Programı

2012 yılında Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile başlatılan program kapsamında, 43 ildeki KOBİ'lere 30 milyon Euro tutarında risk sermayesi sağlanmıştır.

EBRD Sermayesi

Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası'nın 2009 yılı itibarıyla kayıtlı sermayesi 20 milyar Euro seviyesindedir.

Avrupa Konseyi Kalkınma Bankası Kredi Tahsisi

Türkiye'ye 2008-2011 döneminde sosyal yapı ve çevre yönetimi projeleri için 1,5 milyar Euro'luk kredi tahsis edilmiştir.

Asya Kalkınma Bankası Finansmanı

2010 yılı itibarıyla Asya Kalkınma Bankası tarafından sağlanan toplam finansman olanağı 17,5 milyar ABD Doları tutarını aşmıştır.

İslam Kalkınma Bankası Destekleri

1974'ten bu yana İslam Kalkınma Bankası, üye ülkelere toplam 34 milyar ABD Doları tutarında kredi ve kaynak kullandırmıştır.

Afrika Kalkınma Bankası Finansmanı

1967 yılından günümüze kadar Afrika Kalkınma Bankası, kıtadaki kalkınma projeleri için yaklaşık 66 milyar ABD Doları tutarında finansman sağlamıştır.

Alıcı Kredilerinde Vade Oranları

Türk yatırımcıları, yabancı Eximbank kredileri ile makine-teçhizat bedelinin %85'ini 5 ila 7,5 yıla varan vadelerle kredilendirebilmektedir.

Sınavda Dikkat Et

Dünya Bankası Grubu'nun alt kuruluşlarını (IBRD, IFC, IDA) karıştırmayın; IFC özel sektöre, IDA en yoksul ülkelere odaklanır.
Türkiye'nin üye olduğu ve olmadığı bankaları mutlaka not edin; örneğin Türkiye Amerika Bölgesi Kalkınma Bankası'na üye değildir.
Kredi limitleri ve vadeleri (örneğin 12 yıl, 10 yıl, 7 yıl) sınavda çeldirici olarak kullanılabilir, bunları tablo haline getirerek çalışın.
Eximbank kredilerinin temel amacının 'riski azaltmak' olduğunu unutmayın, bu sınavda en çok sorulan konulardan biridir.
Kuruluşların merkezlerini (Lüksemburg, Londra, Cidde, Selanik, Abidjan) ezberlemek için küçük bir liste oluşturun.
İslam Kalkınma Bankası'nın finansman yöntemlerinin faizsiz olduğunu hatırlayın, bu bankanın temel felsefesidir.
KOBİ tanımındaki aktif büyüklük ve işçi sayısı kriterlerine (örneğin 75 milyon Euro aktif, 500 işçi) dikkat edin.