Faaliyet Oranlarıİşletmenin varlıklarının ne derece etkin ve verimli kullanıldığını, faaliyet hacmi ile kullanılan varlıklar arasındaki ilişkiyi kurarak ölçen rasyo grubudur. Genellikle net satışlar ile ortalama varlık kalemleri arasındaki devir hızları üzerinden hesaplanır.
Devir Hızıİşletmenin varlıklarının veya kaynaklarının bir dönem içinde kaç kez yenilendiğini, devrettiğini veya yatırımların kaç katı satış yapıldığını gösteren orandır. Örnek olarak aktif devir hızı, toplam yatırımların satışlar karşısındaki devir kat sayısını ifade eder.
Genel Devir Hızı FormülüHerhangi bir varlığın veya kaynağın devir hızını bulmak için kullanılan Net Satışlar / Ortalama X formülüdür. Bu formül stok, alacak ve borç devir hızları dışındaki tüm devir hızı hesaplamalarında temel alınır.
Aktif Devir Hızıİşletmenin toplam aktiflerinin dönem içinde verimli kullanılıp kullanılmadığını gösteren, net satışların ortalama toplam aktiflere oranlanmasıyla bulunan faaliyettekinliği rasyosudur. Yüksekliği tam kapasite çalışıldığının göstergesidir.
Maddi Duran Varlık Devir HızıNet satışların ortalama maddi duran varlıklara bölünmesiyle hesaplanan ve işletmenin fabrika, bina, makine gibi duran varlık yatırımları ile bu varlıkların kaç katı satış yapıldığını gösteren orandır.
Çalışma Sermayesi Devir Hızıİşletmenin dönen varlıkları (çalışma sermayesi) ile net satış hacmi arasındaki ilişkiyi gösteren orandır. Net satışların ortalama dönen varlıklara bölünmesiyle bulunur; düşük olması dönen varlıkların verimsiz kullanıldığını gösterir.
Özkaynak Devir HızıNet satışların ortalama özkaynaklara oranlanması suretiyle bulunan ve özkaynakların iş hacmine göre verimliliğini veya borçlanma düzeyini gösteren faaliyettekinliği rasyosudur.
Stok Devir HızıTicaret işletmelerinde satışların maliyetinin ortalama stoklara bölünmesiyle hesaplanan, stokların bir dönemde ortalama kaç kez yenilendiğini gösteren orandır. Yüksek çıkması stok ve pazarlama politikasının etkinliğini gösterir.
Ortalama Stokta Kalma SüresiStokların elde edilmesinden satılmasına kadar geçen ortalama süreyi gün olarak gösteren, 360 günün stok devir hızına bölünmesiyle elde edilen süredir. Stok devir hızı arttıkça bu süre kısalır.
Ticaret İşletmelerinde Stok Devir HızıSadece ticari mallardan oluşan stokların devir hızını ölçmek için kullanılan ve satılan ticari mallar maliyetinin ortalama ticari mal stoklarına bölünmesiyle hesaplanan orandır.
İlk Madde ve Malzeme Devir HızıÜretim işletmelerinde ilk madde ve malzeme stoklarının dönem içinde üretim sürecini karşılamak için ortalama kaç kez devrettiğini veya tüketildiğini gösteren, üretime verilen ilk madde malzeme giderlerinin ortalama İMM stoklarına bölünmesiyle bulunan rasyodur.
Yarı Mamul Devir HızıÜretilen mamul maliyetinin ortalama yarı mamul stoklarına oranlanmasıyla hesaplanan ve yarı mamullerin ne kadar hızlı bir şekilde mamul haline dönüştüğünü gösteren üretim işletmesi faaliyet oranıdır.
Mamul Devir HızıSatışların maliyetinin ortalama mamul stoklarına bölünmesiyle hesaplanan ve mamul stoklarının bir dönemde ortalama kaç kez satışa dönüştüğünü/yenilendiğini gösteren orandır.
Üretim Süresiİlk madde malzemenin satın alınmasından nihai mamul haline gelinceye kadarki toplam süreyi ifade eden, ilk madde malzeme ve yarı mamul devir hızlarına bağlı olarak gün cinsinden hesaplanan süredir.
Ticari Alacaklar Devir HızıKredili net satışların ortalama ticari alacaklara bölünmesiyle hesaplanan ve ticari alacakların bir dönemde ortalama kaç kez tahsil edildiğini gösteren faaliyettekinliği oranıdır.
Ortalama Tahsilat SüresiStokların satılmasından satış hasılatının tahsil edilmesine kadar geçen ortalama gün sayısını gösteren, 360 günün alacak devir hızına bölünmesiyle hesaplanan süredir.
Ticari Borçların Devir HızıKredili alışların (veya satışların maliyetinin) ortalama ticari borçlara oranlanmasıyla hesaplanan ve işletmenin ticari borçlarını ödeme hızını gösteren rasyodur.
Ticari Borç Ödeme Süresi360 günün ticari borç devir hızına bölünmesiyle hesaplanan ve işletmenin kredili mal alışlarından doğan borçlarını ortalama kaç günde ödediğini gösteren süredir.
Nakit Dönüşüm Süresiİşletmenin stoklarına bağladığı ortalama her 1 liranın üretim, satış ve tahsilat aşamalarından geçerek tekrar ne kadar sürede nakit haline geldiğini gösteren; üretim, satış ve tahsilat süreleri toplamından borç ödeme süresinin çıkarılmasıyla bulunan süredir.
Atıl KapasiteAktiflerin, maddi duran varlıkların veya tesislerin tam kapasiteyle çalıştırılamaması durumudur; faaliyet oranlarının düşük çıkması işletmede atıl kapasite olduğunun göstergesidir.
Brüt Satış KarıNet satışlar ile satışların maliyeti arasındaki farkı ifade eden; uygulama sorularında devir hızı hesaplamalarında satışların maliyetine ulaşmak için kullanılan temel karlılık kalemi ve yüzdesidir.
Ortalama Varlık DeğeriBir finansal tablo kaleminin dönem başı ve dönem sonu değerlerinin toplanıp ikiye bölünmesiyle elde edilen ve devir hızı formüllerinin paydasında kullanılan ortalama tutardır.
Kredili Net Satışlarİşletmenin vadeli olarak gerçekleştirdiği toplam net satış tutarıdır; ticari alacak devir hızı formülünün payında normal şartlarda bu tutar esas alınır.
Satışların Maliyetiİşletmenin satılan mal ve hizmetlerin üretimi veya tedariki için katlandığı toplam maliyettir; stok devir hızı ve borç devir hızı formüllerinde pay veya payda hesabında kritik rol oynar.
Kapasite Kullanım Oranıİşletmenin mevcut maddi duran varlıklarını ve tesislerini ne ölçüde üretime yansıttığını gösteren göstergedir; maddi duran varlık devir hızı bu konuda doğrudan öngörü sağlar.
