← Ünite 14
Finansal Tabloların Analizi

Ünite 14: Ek Finansal Tablolar

Temel Tabloların Statik Yapısı
Bilanço sadece belirli bir andaki finansal durumu gösteren statik bir tablo olduğu için, dönem içindeki fon hareketleri hakkında bilgi vermez ve bu nedenle ek finansal tablolarla desteklenmesi zorunludur.
Fon Akım Tablolarının Üçlü Tasnifi
Fon kavramının kapsamına göre fon akım tabloları; dar anlamda Nakit Akış Tablosu, geniş anlamda Net İşletme Sermayesinde Değişim Tablosu ve en geniş anlamda Fon Akım Tablosu olmak üzere üçe ayrılır.
Nakit Esasına Dayanan Tek Tablo
Muhasebe bilgi sisteminde yer alan diğer tüm finansal tablolar tahakkuk esasına göre düzenlenirken, yalnızca Nakit Akım Tablosu nakit esasına göre hazırlanan tek tablodur.
Fon Akım Tablosunda Eşitlik İlkesi
Fon akım tablosunda toplam fon kaynakları ile toplam fon kullanım tutarları birbirine tam olarak eşit olmak zorundadır, çünkü her fon bir yerden sağlanır ve bir yerde kullanılır.

Anahtar Kavramlar

Temel Finansal Tablolarİşletmelerin belirli bir dönemdeki faaliyet sonuçlarını gösteren gelir tablosu ile belirli bir tarihteki finansal durumunu gösteren bilançodur. Örnek olarak bilanço ve gelir tablosu gösterilebilir.
Ek Finansal TablolarTemel finansal tablolar dışında kalan ve finansal durumdaki değişimlerin nedenlerini fon hareketleri şeklinde açıklayan tamamlayıcı mali tablolardır. Örnek olarak fon akım tabloları ve kar dağıtım tablosu verilebilir.
Fon Akım Tablosuİşletmenin bir dönemdeki finansal durum değişmelerini, fon yaratma gücünü ve kaynakların kullanım yerlerini en geniş anlamda gösteren tablodur.
Net Çalışma Sermayesinde Değişim TablosuDönen varlıklar ile kısa vadeli yabancı kaynaklar arasındaki farkı fon kabul ederek, bu farktaki artış veya azalışın kaynak ve kullanım yerlerini gösteren tablodur.
Nakit Akım Tablosuİşletmenin nakit giriş ve çıkışlarını kaynakları ve kullanım yerleri itibariyle gösteren, nakit esasına göre düzenlenen tablodur.
Dar Anlamda FonNakit ve nakit benzeri varlıkları ifade eden ve nakit akış tablosunun hazırlanmasında temel alınan fon kapsamıdır.
Geniş Anlamda FonNet çalışma sermayesini ifade eden, dönen varlıklar ile kısa vadeli yabancı kaynaklar farkını baz alan fon kapsamıdır.
En Geniş Anlamda FonTüm finansal araçları (aktifin tümünü) kapsayan ve genel fon akım tablosunun hazırlanmasında kullanılan fon tanımıdır.
Tahakkuk EsasıGelir ve giderlerin tahsil veya tediye tarihlerine bakılmaksızın, doğdukları dönemde muhasebeleştirilmesini öngören muhasebe temel ilkesidir.
Nakit EsasıGelir ve giderlerin yalnızca nakit tahsilat veya ödeme yapıldığı anda muhasebeleştirilmesini savunan ve nakit akım tablosunda uygulanan esastır.
Fon Kaynaklarıİşletmenin faaliyetlerini ve yatırımlarını finanse etmek için sağladığı fon girişleridir. Örnek olarak sermaye artırımı veya ticari borçlardaki artışlar gösterilebilir.
Fon Kullanımlarıİşletmenin sağladığı fonları harcadığı veya bağladığı yerleri gösteren fon çıkışlarıdır. Örnek olarak duran varlık alımları veya temettü ödemeleri gösterilebilir.
Nakit Çıkışı Gerektirmeyen GiderlerDönem karının hesaplanmasında gider yazıldığı halde kasadan nakit çıkışı yaratmayan kalemlerdir. Örnek olarak amortisman ve karşılık giderleri verilebilir.
Nakit Girişi Sağlamayan GelirlerGelir tablosunda gelir yazıldığı halde kasaya nakit girişi sağlamayan kalemlerdir. Örnek olarak reeskont faiz gelirleri verilebilir.
Kâr Dağıtım TablosuVergiden önceki kardan başlayarak dönem karının vergi, yedekler ve ortaklara dağıtılan paylar şeklinde nasıl kullanıldığını gösteren tablodur.
Özkaynak Değişim TablosuDönem içinde özkaynak kalemlerinde meydana gelen tüm artış ve azalışları bir bütün olarak gösteren ek finansal tablodur.
Satışların Maliyeti Tablosuİşletmenin dönem içindeki stok hareketlerini, üretim maliyetini ve satılan mal/hizmet maliyetini detaylı gösteren gelir tablosu ekidir.
Temettü (Kar Payı)Şirketlerin elde ettiği net dönem kârından ortaklara pay olarak dağıtılan tutardır.
Birinci Tertip Yasal Yedek AkçeTürk Ticaret Kanunu hükümleri gereğince safi kardan ayrılması zorunlu olan yasal yedek akçe türüdür.
Reeskont Faiz GiderleriGelecek dönemlere ait faiz giderlerinin bugünkü değere indirgenmesi sonucu oluşan ve fon çıkışı gerektirmeyen gider kalemidir.
Hisse Senedi İhraç PrimleriŞirketlerin çıkardıkları hisse senetlerini nominal (itibari) değerinin üzerinde bir fiyatla satmaları durumunda elde ettikleri prim geliridir ve fon kaynağıdır.
TFRS Finansal Tablolar SetiTürkiye Finansal Raporlama Standartlarına göre SPK'ya kayıtlı işletmelerin hazırlamak zorunda olduğu bilanço, gelir tablosu, nakit akış tablosu, özkaynak değişim tablosu ve dipnotlardan oluşan settir.

Diğer Önemli Bilgiler

Fon Çıkışı Gerektirmeyen Giderler

Amortismanlar, karşılık giderleri ve reeskont faiz giderleri dönem karını azaltan ancak işletmeden nakit veya fon çıkışına neden olmayan kalemler arasında yer alır.

Fon Girişi Sağlamayan Gelirler

Konusu kalmayan karşılıklar ve reeskont faiz gelirleri gibi kalemler gelir tablosunda karı artırırken gerçek anlamda bir fon girişi sağlamadığı için tablolarda gerekli düzeltmelere tabi tutulur.

Net Çalışma Sermayesinin Unsurları

Net işletme sermayesi hesaplanırken Dönen Varlıklar toplamından Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar toplamı çıkarılır ve bu fark tablolarda fon olarak kabul edilir.

Nakit Akım Tablosunun Üç Ana Faaliyeti

Nakit akım tablosu; işletme faaliyetleri, yatırım faaliyetleri ve finansman faaliyetleri olmak üzere üç temel nakit akış kategorisinden meydana gelir.

Kâr Dağıtım Tablosunun Zorunluluğu

Kâr dağıtım tablosu tüm işletmeler için değil, yalnızca ek finansal tabloları düzenleme zorunluluğu getirilen belirli sermaye şirketleri için zorunlu kılınmıştır.

Hisse Başına Kâr ve Temettü Hesabı

Kâr dağıtım tablosunun en önemli düzenlenme amaçlarından biri, şirketlerin hisse başına elde ettiği kâr ile ortaklarına ödeyeceği hisse başına temettü tutarını hesaplamaktır.

Özkaynak Değişim Tablosunun Amacı

Özkaynak değişim tablosu, sermaye artırımları, yedek akçe ayrımları ve dönem kârındaki değişimler gibi özkaynak kalemlerindeki tüm hareketleri bir bütün olarak raporlar.

Satışların Maliyeti Tablosunun Durumu

Gelir tablosunun önemli bir ekini oluşturan satışların maliyeti tablosu, Maliyet Muhasebesi dersinin kapsamına detaylıca girdiği için finansal tablolar ünitesinde ayrıca işlenmemektedir.

SPK ve TFRS Uyumlu Tablo Seti

SPK'ya kayıtlı bütün işletmeler TFRS'ye uygun olarak karşılaştırmalı bilanço, gelir tablosu, nakit akış tablosu, özkaynak değişim tablosu ve dipnotlardan oluşan tam seti yayınlamak zorundadır.

Nakit Akım Tablosunda Likidite Rolü

Nakit akım tablosu, işletmenin gelecekteki likidite durumunu görmeye, anapara ve faiz borçlarını ödeyebilme yeteneğini ve ortaklara kar payı dağıtma gücünü değerlendirmeye yarar.

Net Çalışma Sermayesinde Beş Kaynak Grubu

Net çalışma sermayesinde artış yaratan olaylar; faaliyetler, duran varlık azalışları, uzun vadeli borç artışları, sermaye artırımı ve ihraç primleri olmak üzere tam 5 grupta özetlenir.

Sınavda Dikkat Et

  • Fon akım tablosunda toplam fon kaynakları ile fon kullanım tutarlarının her zaman birbirine eşit olması gerektiği kuralını asla unutmayın.
  • Nakit akım tablosunun 'nakit esasına', diğer tüm temel ve ek tabloların ise 'tahakkuk esasına' göre düzenlendiği sınavda sık sorulan bir detaydır.
  • Amortisman ve karşılık gibi giderlerin fon akım tablosunda kâra eklendiğini, ancak nakit çıkışı gerektirmediğini iyi kavrayın.
  • Reeskont faiz gelirlerinin gelir tablosunda karı artırmasına rağmen gerçek bir fon girişi sağlamadığı için kardan düşülmesi gerektiğini unutmayın.
  • Net çalışma sermayesinin Dönen Varlıklar ile Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar arasındaki fark olduğunu, formül sorularda hayat kurtaracağını unutmayın.
  • Kâr dağıtım tablosunun tüm işletmeler için değil, yalnızca ek finansal tablo zorunluluğu olan sermaye şirketleri için zorunlu olduğunu aklınızda tutun.
  • TFRS setinde hangi tabloların yer aldığını (bilanço, gelir tablosu, nakit akış, özkaynak değişim ve dipnotlar) ezberleyin.