Ünite 7: Finansal Tabloların Analiz Teknikleri- 1; Karşılaştırmalı Tablolar Analizi

Amasra Sanayi ve Ticaret AŞ Örneği

Ünitede bilançonun karşılaştırmalı analizi, Amasra Sanayi ve Ticaret AŞ'nin 2009 ve 2010 yıllarına ait bilanço verileri üzerinden somutlaştırılmıştır. Bu örnekte şirketin aktif toplamı 663.760 TL'den 960.420 TL'ye yükselerek %44,69 oranında artış göstermiştir.

Hazır Değerlerdeki %22,58'lik Artış

Amasra AŞ örneğinde hazır değerler 2009 yılındaki 1.550 TL'den 2010 yılında 1.900 TL'ye çıkmıştır. Mutlak olarak 350 TL artan bu kalem %22,58 oranında büyüme kaydetmiş ve işletmenin likit yapısını kuvvetlendirmiştir.

Ticari Alacaklarda %55,97'lik Sıçrama

Şirketin ticari alacakları 2009 yılında 62.000 TL iken 2010 yılında 96.700 TL'ye ulaşmıştır. 34.700 TL'lik bu mutlak artış %55,97'lik yüksek bir oransal değişime karşılık gelmektedir.

Kısa Vadeli Mali Borçlardaki Azalış

Amasra AŞ'nin mali borçları 2009'da 34.200 TL iken 2010'da 18.200 TL'ye gerilemiştir. 16.000 TL'lik (%46,78 azalış) bu gerileme, işletmenin en riskli borç kalemini azalttığı için olumlu değerlendirilmiştir.

Anahtar Kavramlar

Karşılaştırmalı Tablolar Analiziİşletmenin birden fazla döneme ait finansal tablolarının birbirini izleyen dönemler halinde düzenlenerek kalemlerin zaman içinde gösterdiği mutlak ve oransal değişimlerin incelenmesi tekniğidir. Örneğin, 2009 ve 2010 yıllarına ait bilanço kalemlerinin yan yana getirilerek TL ve % cinsinden artış veya azalışlarının hesaplanmasıdır.

Yatay AnalizKarşılaştırmalı tablolar analizinin diğer adı olup, tablolardaki kalemlerin yatay eksende yıllar itibarıyla gösterdiği değişimin incelenmesini ifade eder. Dönemler arası kıyaslama yapılarak büyüme veya küçülme trendleri saptanır.

Dinamik AnalizBirden fazla döneme ait finansal tabloların verilerini kapsayan ve işletmenin zaman içindeki gelişimini, değişim trendlerini gösteren analiz türüdür. Karşılaştırmalı tablolar analizi yapısı gereği dinamik bir analizdir.

Statik Analizİşletmenin yalnızca tek bir döneme veya tarihe ilişkin finansal tablolarının incelenmesine dayanan analiz türüdür. Dönem içi durumu gösterir ancak zaman içindeki değişimleri yansıtmaz.

Mutlak Değişim (Tutar)Karşılaştırmalı analizde cari dönem finansal tablo kalemi tutarı ile önceki dönem tutarı arasındaki TL cinsinden farktır. Cari Dönem Tutarı - Önceki Dönem Tutarı formülüyle hesaplanır.

Nispi Değişim (Oran)İlgili finansal tablo kalemindeki değişimin önceki döneme göre yüzde olarak ifade edilmesidir. Mutlak farkın önceki döneme bölünmesi ve 100 ile çarpılması suretiyle bulunur.

Hazır DeğerlerKasa, bankalar, alınan çekler ve diğer hazır değerleri kapsayan, işletmenin en yüksek likiditeye sahip dönen varlık kalemidir. İşletmenin anlık borç ödeme gücünü gösterir.

Menkul Kıymetlerİşletmenin geçici bir süreyle atıl fonlarını değerlendirmek amacıyla satın aldığı hisse senedi, tahvil gibi kolayca paraya çevrilebilir varlıklarıdır. Likiditeyi olumlu etkiler.

Ticari Alacaklarİşletmenin mal ve hizmet satışlarından kaynaklanan, senetli veya senetsiz alacaklarını içeren bilanço kalemidir. Satış hacmiyle doğrudan ilişkilidir.

Net Çalışma SermayesiDönen varlıklar toplamı ile kısa vadeli yabancı kaynaklar arasındaki farktır. Bu değerin artması işletmenin kısa vadeli borçlarını ödeme gücünün iyileştiğini gösterir.

Mali Borçlarİşletmenin bankalardan ve finans kurumlarından aldığı kredi gibi faiz yükü taşıyan borçlarını kapsayan, kısa vadeli yabancı kaynaklar içindeki en riskli gruptur.

Alınan Avanslarİşletmenin henüz mal teslim etmeden veya hizmet sunmadan müşterilerinden tahsil ettiği tutarlardır ve henüz stoklar satılmadan işletmeye nakit girişi sağlar.

Ödenmiş Sermayeİşletmenin kurucuları veya ortakları tarafından taahhüt edilen ve şirkete konulan sermayenin ödenmiş kısmını gösteren özkaynak kalemidir.

Kar YedekleriGeçmiş dönem karlarından yasal zorunluluklar veya ana sözleşme gereği dağıtılmayarak işletmede bırakılan yedek akçe ve fonlardır.

Dönem Net Karıİşletmenin belirli bir faaliyet dönemi sonucunda elde ettiği toplam gelirlerden tüm giderler ve vergiler düşüldükten sonra kalan net kazançtır.

Diğer Önemli Bilgiler

Dönem Net Karındaki %206,15'lik Rekor Artış

İşletmenin 2009 yılında 34.150 TL olan dönem net karı, 2010 yılında 104.550 TL'ye fırlamıştır. 70.400 TL'lik mutlak artış %206,15'lik olağanüstü bir oransal büyüme sağlayarak özkaynakları yukarı taşımıştır.

Duran Varlıklardaki 238.000 TL'lik Yatırım Artışı

Şirketin duran varlıkları 2009 yılındaki 495.000 TL seviyesinden 2010 yılında 733.000 TL'ye yükselmiştir. %48,08 oranındaki bu artış, esas faaliyet hacminin genişlemesiyle birlikte maddi duran varlık yatırımlarına işaret etmektedir.

Özkaynak Toplamındaki %37,94'lük Büyüme

Amasra AŞ'nin özkaynakları 2009'da 231.260 TL iken 2010'da 319.000 TL olmuştur. 87.740 TL'lik mutlak artışın temel kaynağı ödenmiş sermaye artışı ve dönem net karındaki rekor yükseliştir.

Stoklardaki 13.800 TL'lik Değişim

İşletmenin stokları 2009 yılında 88.500 TL iken 2010 yılında 102.300 TL'ye çıkmıştır. %15,59'luk bu artış, satışlardaki talep artışına paralel olarak normal karşılanmış ve ticari borçlardaki artışla finanse edilmiştir.

Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklarda %71,55'lik Artış

Uzun vadeli yabancı kaynaklar 303.600 TL'den 520.820 TL'ye yükselmiştir. 217.220 TL'lik bu büyük artış, duran varlık yatırımlarının finansmanında uzun vadeli borçlanma politikasının izlendiğini göstermektedir.

Ödenmiş Sermayenin 130.000 TL'den 150.000 TL'ye Çıkması

İşletme sermaye artırımına giderek ödenmiş sermayesini 20.000 TL (%15,38 oranında) artırmıştır. Bu kaynak primli hisse senedi satışı ve yedeklerle birlikte duran varlıkların finansmanına yönlendirilmiştir.

Kısa Vadeli Yabancı Kaynakların Küçülmesi

Kısa vadeli yabancı kaynaklar toplamı 128.900 TL'den 120.600 TL'ye inerek %6,44 oranında azalmıştır. Mali borçların azalması ve net çalışma sermayesinin güçlenmesi işletmenin kısa vadeli ödeme gücünü olumlu etkilemiştir.

Sınavda Dikkat Et

Mutlak ve oransal değişimi karıştırmayın; sınavda hem TL tutarı hem de yüzde (%) hesaplaması sorulabilir, formülleri iyi ezberleyin.
Yorum yaparken sadece tutara veya sadece yüzdeye odaklanmayın; her ikisinin birlikte değerlendirilmesi gerektiği kuralını unutmayın.
Karşılaştırmalı analizin 'dinamik analiz' olduğunu, tek dönemli analizlerin ise 'statik analiz' olduğunu kesinlikle unutmayın.
Stoklardaki veya duran varlıklardaki artışların her zaman olumsuz olmadığını; satış artışı veya kapasite genişlemesiyle açıklandığında normal/olumlu kabul edildiğini hatırlayın.
Mali borçlardaki azalışın işletmenin faiz yükünü hafiflettiği için her zaman olumlu bir gelişme olduğunu aklınızda tutun.
Karşılaştırmalı analiz uygulanabilmesi için dönem uzunluklarının eşit olması, aynı muhasebe ilke ve kurallarına uyulması şarttır.
Net satışların 100 kabul edilmesinin yatay (karşılaştırmalı) analizde değil, dikey (yüzde yöntemiyle) analizde geçerli olduğunu unutmayın.
Hazır değerler ve menkul kıymetlerdeki artışların likiditeyi güçlendirdiğini ancak aşırı atıl kalmasının kârlılığı düşürebileceğini dikkate alın.