Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Uygulama Soruları
Ahlak yasasının üç önermesini hayata geçirmek için ne gibi eylemlerde bulunurdunuz?
Alıştırma 1myders hazırladı
Kant'ın teorik akıl ve pratik akıl ayrımını dikkate alarak, özgürlük kavramının neden teorik akıl alanında değil de pratik akıl alanında konumlandırıldığını gerekçeleriyle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Teorik akıl alanı, mekanik bir zorunluluk ve katı bir determinizm (neden-sonuç ilişkisi) içeren doğa ve deneyim dünyasıyla sınırlıdır. Bu alanda her sonucun belirlenmiş bir nedeni olduğu için özgürlüğe yer yoktur. Pratik akıl ise ahlâki eylemlerin ve iradenin alanıdır; özgürlük burada aklın varlık sebebi (ratio essendi) olarak işlev görür ve insanın içgüdüsel dürtülerine karşı durabilmesini sağlar.
Alıştırma 2myders hazırladı
Kant'ın ahlâk yasası ile özgürlük arasındaki ilişkiyi açıklamak için kullandığı 'ratio essendi' ve 'ratio cognescendi' kavramlarını tanımlayarak aralarındaki bağı analiz ediniz.
Yanıt / ipucu
Özgürlük, ahlâkın 'ratio essendi'si yani varlık sebebidir; özgürlük olmasaydı ahlâk var olamazdı. Ahlâk yasası ise özgürlüğün 'ratio cognescendi'si yani bilgi sebebidir; insan ancak kendisini yükümlü kılan zaman üstü 'yapmalısın' buyruğu (ahlâk yasası) aracılığıyla özgür bir varlık olduğunun bilincine varabilir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Metinde verilen bakkal örneğinden yola çıkarak, Kant'ın 'ödeve uygun' (pflichtmässig) eylem ile 'ödevden doğan' (aus Pflicht) eylem arasında yaptığı ayrımı kendi cümlelerinizle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Ödeve uygun eylemler, dışsal çıkarlar, doğal eğilimler veya korkular nedeniyle (örneğin dürüst imajını korumak için) gerçekleştirilen ve gerçek ahlâki değeri olmayan eylemlerdir. Ödevden doğan eylemler ise hiçbir dışsal menfaat gözetmeksizin, yalnızca ahlâk yasasına duyulan saygı ve ödev bilinciyle (örneğin aldatmanın sadece yanlış olduğunu bilerek dürüst davranmak) yapılan gerçek ahlâki eylemlerdir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Kant'ın 'en yüksek iyi' (summum bonum) kavramına ulaşabilmek için öne sürdüğü üç pratik akıl postulatını yazınız ve bu postulatların ahlâki yaşamdaki işlevini belirtiniz.
Yanıt / ipucu
Bu postulatlar; özgürlük, ruhun ölümsüzlüğü ve Tanrı'nın varlığıdır. Bu kabuller teorik akılla ispatlanamazlar ancak erdem ile mutluluğun birleştiği 'en yüksek iyi' hedefine ulaşmada insanın ahlâki ümitsizliğe düşmesini engeller; her türlü fedakarlığı göze alarak ahlâk yolunda kararlılıkla yürümesini rasyonel olarak destekler.
