Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Uygulama Soruları
Otonom ve heteronom eylem biçimlerine birer örnek mümkünse kendi hayatınızdan verebilir misiniz?
Alıştırma 1myders hazırladı
Kant'ın ahlâk felsefesinde yer alan 'otonomi' kavramını, kelime anlamından yola çıkarak ve bir eylemin ahlâk yasasına 'uyması' ile yasadan 'dolayı' yapılması arasındaki farkı gözeterek kendi cümlelerinizle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Otonomi, kelime anlamıyla insanın kendi kendine yasa koyma gücüdür (auto: kendi, nomos: yasa). Kant'a göre bir eylemin ahlâki değeri, dışsal bir amaçla yasaya sadece 'uymasında' değil; hiçbir çıkar gözetmeksizin, sırf yasanın kendisinden 'dolayı' ve pratik aklın gereği olarak gerçekleştirilmesinde yatar.
Alıştırma 2myders hazırladı
Kant felsefesindeki 'heteronomi' kavramını tanımlayınız ve bir iş adamının öğrencilere burs verme örneği üzerinden heteronom eylemlerin neden evrensel bir ahlâk yasası oluşturamayacağını gerekçelendiriniz.
Yanıt / ipucu
Heteronomi, insanın eylemlerinde dışsal etkenlere, içgüdülere veya ben-sevgisine göre davranmasıdır. Burs veren iş adamının amacı toplumsal saygınlık kazanmak gibi kişisel bir niyet barındırdığında eylem heteronom olur; bu tür öznel niyetler kişiden kişiye değiştiği için akla dayalı evrensel bir ahlâk formu oluşturamaz.
Alıştırma 3myders hazırladı
Antik Yunan felsefesindeki 'özyeterlik' (autarkeia) kavramının gelişim sürecini, politik anlamından kiniklerin ahlâki yaşam tarzına ve Aristoteles'in 'theoria' etkinliğine uzanan çizgide özetleyiniz.
Yanıt / ipucu
Özyeterlik (autarkeia) başlangıçta şehir devletinin kendi kendine yetmesi anlamında politik bir kavramken, kiniklerle birlikte hazlara boyun eğmeyen, azla yetinen ahlâki bir yaşam tarzına dönüşmüştür. Aristoteles'te ise bu kavram, bilgenin tek başına yürütebildiği en yüksek teorik düşünme faaliyeti olan 'theoria' ile tanrısal ve zihinsel bir yetkinlik boyutuna taşınmıştır.
Alıştırma 4myders hazırladı
Herakleitos'un 'logos' ve 'karşıtların birliği' anlayışını dikkate alarak, insanın evrendeki değişime uyum sağlama çabasını ve kibrini (hybris) yenmesinin ahlâki önemini değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Herakleitos'a göre varoluş, karşıtların birliği ve döngüsel bir oluş sürecidir; bu sürecin arkasındaki yasa ise logostur. İnsanın ahlâki görevi, çok bilgiyle kibirlenmek (hybris) yerine, kendi sınırlılığını fark ederek evrensel akla yani logosa uygun bir idrak geliştirmek ve değişen doğanın ahengine uyum sağlamaktır.
