Ünite 13: Hazcı Teoriler — Önemli Kavramlar

Sadece hazzın, haz veren şeylerin ve haz içeren deneyimlerin kendinde değere ya da iyiye sahip olduğunu savunan felsefi görüşler grubudur. Bu teoriyi savunan filozoflar için dünyadaki en üstün ve tek özsel değer hazzın kendisidir.

Hazzın tek kendinde iyi olduğunu savunurken, hazlar arasında niteliksel veya türsel bir ayrım bulunmadığını öne süren hazcılık koludur. Bu yaklaşımda hazları birbirinden ayıran tek kriter niceliktir.

En önemli savunucusu Jeremy Bentham olan, hazlar arasındaki farkların yalnızca süre ve yoğunluk gibi sayısal/niceliksel özelliklerden ibaret olduğunu savunan görüştür. Buna göre eşit miktarda haz veren her etkinlik eş değerdedir.

John Stuart Mill tarafından geliştirilen, hazların tür ya da nitelik bakımından birbirinden ayrıldığını savunan hazcılık türüdür. Zihinsel/entelektüel hazların fiziksel hazlardan doğası gereği daha üstün olduğunu kabul eder.

İnsan doğasının ve psikolojisinin yalnızca hazzı isteyecek şekilde kurulduğunu savunan teorik temeldir. İnsanların doğal olarak sadece hazzı arzuladığını iddia ederek etik hazcılığa dayanak oluşturur.

Robert Nozick'in geliştirdiği, kişiye ömür boyu sınırsız ve harika yapay deneyimler vadeden ancak gerçeklikle teması kesen bir düşünce deneyidir. Sadece hazzın amaç olarak istenmediğini kanıtlamak için kullanılır.

J. S. Mill'in hazlar arasında yaptığı niteliksel ayrımdır. Şiir okumak veya felsefe yapmak gibi zihinsel uğraşlar yüksek hazları, yeme-içme gibi hayvani güdüler ise alçak hazları temsil eder.

Başka bir şeyin aracı olmaksızın, kendi başına ve doğrudan doğruya değerli olan şeydir. Hazcı teorilere göre evrendeki tek kendinde iyi hazzın kendisidir.

Jeremy Bentham'ın nicelikçi hazcılığını örneklemek için kullandığı, haz miktarları eşit olduğunda şiir okumakla eş değerde değerli olduğunu öne sürdüğü basit bir çocuk oyunudur.

J. S. Mill'in yüksek ve alçak hazlar arasındaki nitelik farkını deneyimleyerek karara bağlayacak yetkin ve tecrübeli kişileri tanımlamak için kullandığı kavramdır.

Kısa bir insan hayatı ile 300 yıllık 'mutlu' bir istiridye hayatı arasında seçim yapma durumunu inceleyen, nicelikçi hazcılığın saçmalıklarını gözler önüne sermeyi amaçlayan bir düşünce deneyidir.