Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Felsefe Lisans Programı » Felsefeye Giriş

Ünite 4: Bilgi Kuramı: Temel Problemler — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 20 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Epistemoloji — Bilginin doğasını, kapsamını, kaynaklarını ve geçerlilik koşullarını inceleyen felsefe dalıdır. Bilgi kuramı olarak da adlandırılan bu disiplin, insanın neyi nasıl bildiğini sorgular.

Bilgi Kuramı — Bilginin ne olduğunu, nasıl oluştuğunu, kaynaklarını ve doğruluk ölçütlerini inceleyen felsefe alt dalıdır. Metinde Ksenophanes'in görüşleri merkeze alınarak temel problemleri tartışılmıştır.

Kesinlik — Bir bilginin şüphe edilmeyecek derecede doğru, kesin ve güvenilir olması durumudur. Ksenophanes'e göre insan bu düzeyde kesin bilgiye yalnızca görünüşler alanında değil, tam anlamıyla sadece Tanrı düzeyinde ulaşabilir.

Doğruluk — İleri sürülen bir bilginin veya önermenin gerçeğe uygunluk derecesidir. Bilgi kuramında doğruluğun ölçütü ve kriterleri (kriterion) felsefenin temel tartışma konularındandır.

Ksenophanes — Düşünce tarihinde ilk defa bilginin olanağını ve sınırlarını sorgulayan, bilginin eleştirisini yapan Kolophonlu ilk filozof ve şairdir. Görüşleriyle Miletos okulunun dogmatizmini sarsmıştır.

Skeptizm (Şüphecilik) — Bilginin kesinliğini ve güvenilirliğini sorgulayan, kesin bilgilere ulaşılamayacağını veya ölçütlerin yetersiz olduğunu savunan felsefi akımdır. Kelime kökeni Eski Yunancada 'araştıran' anlamına gelen 'skeptomai'ye dayanır.

Theoria — Eski Yunan düşüncesinde daha çok görmek, tecrübe etmek ve daha kuşatıcı, tümel bir bilgiye ulaşmak anlamını taşıyan kavramdır. Solon ve Hekataeos gibi isimler bu amaçla seyahatler yapmıştır.

Oide — Ksenophanes felsefesinde doğrudan görerek ve tanıyarak elde edilen kesin bilgiyi ifade eden terimdir. Tam anlamıyla gerçeğin bilgisi yalnızca Tanrı'nın 'oide'sidir.

Dokos — Doğrudan tanınmayan şeyler hakkında ileri sürülen, kesinlikten ve doğruluk değerinden yoksun kanaat, tahmin ve denetlenemeyen kurgulardır. İnsanın duyu dünyası dışındaki spekülasyonları bu kapsamdadır.

Peria (Deney/Duyu Deneyi) — Nesnelerin doğrudan duyulara konu edilmesi ve dış dünyanın duyu algıları aracılığıyla tanınmasıdır. İnsan bilgisinin temel dayanak noktalarından biridir.

Spekülatif Metafizik — Mümkün deneyin sınırlarını aşarak evrenin ilk maddesi, Tanrı'nın özü ve varlığın sırları gibi aşkın konuları akıl yoluyla açıklamaya çalışan felsefe alanıdır. Ksenophanes'e göre bu alanda kesin bilgiye ulaşılamaz.