Örnekler
← Ünite 7

Ünite 7: Bilgi Kuramı: Descartes — Örnekler

myders hazırladı Ders kitabında bu ünite için örnek kutusu yok. Aşağıdaki örnekler ünite içeriğinden hazırlandı; kavramı somut bir durumla açıklamak için.

Diş Ağrısının Açıklığı ve Seçiksizliğimyders hazırladı

Ahmet gece yarısı şiddetli bir diş ağrısıyla uyanır. Dişinin ağrıdığından ve bu acıyı bizzat hissettiğinden son derece emindir; bu durum zihnine dolayımsız yansıdığı için Descartes'ın tanımıyla 'açıktır'. Ancak Ahmet, bu ağrının doğrudan çürük bir dişten mi kaynaklandığını yoksa çene kaslarındaki bir gerilmeden mi ileri geldiğini ayırt edemez. Ağrının kaynağı başka unsurlardan tamamen ayrılamadığı için bu durum 'seçik' değildir.

Masanın Birincil ve İkincil Niteliklerimyders hazırladı

Zeynep odasındaki ahşap masayı incelemektedir. Masanın kahverengi rengi ve yayılan cila kokusu odaya giren kişilere göre değişebilen, duyulara bağlı 'ikincil niteliklerdir'. Buna karşılık masanın dikdörtgen şekli, odada kapladığı hacim ve yer kaplama özelliği özneden bağımsızdır ve geometrik olarak ölçülebilir. Descartes'a göre gerçek bilimsel bilgi, rengi veya kokuyu değil, masanın bu değişmez 'birincil niteliklerini' inceleyerek elde edilebilir.

Sınırsız İrade ve Yanılgımyders hazırladı

Mehmet, daha önce hiç görmediği yabancı bir şehirde, haritaya çok kısa süre bakarak yönünü bildiğinden emin bir şekilde yürümeye başlar. Anlama yetisi henüz şehri tam olarak idrak edememiş ve eksik bilgiye sahip olmasına rağmen, Mehmet'in iradesi aceleci bir tasdikte bulunur. Descartes felsefesine göre insan iradesi sınırsızdır; ancak açık ve seçik bilgiye dayanmadan yapılan bu erken yargı Mehmet'in kaybolmasına ve yanılgıya düşmesine neden olur.