Vilfredo Pareto, ekonomik ve siyasal olayları izole birer olgu olarak değil, daha genel toplumsal süreçlerin ve sistemlerin ayrılmaz bir parçası olarak ele almıştır. 1907 yılında Lozan Üniversitesi’nden yarı emekli olduktan sonra tüm dikkatini toplumsal olguların sosyolojik analizine yöneltmiştir. Bu doğrultuda kaleme aldığı en temel eseri, dört ciltlik devasa çalışması olan 'Genel Sosyoloji Üzerine İnceleme'dir. Eserin ilk üç cildi genel olarak sosyolojiyi temellendirme ve bir giriş yapma çabası taşırken, dördüncü cilt toplumun genel biçimini ve teorik perspektiflerin birleştirilmesini konu alır. Pareto bu eserinde toplumun üzerinde etkide bulunan temel güçlerin ürettiği biçimleri ortaya çıkarmayı amaçlar. İlk cilt insan davranışlarının rasyonel olmayan temellerini incelerken, ikinci cilt duygular ve tortular kavramlarını, üçüncü cilt ise türevler teorisini ele alır. Pareto'nun sosyolojisinin merkezinde, siyasal, ekonomik ve toplumsal alanlar arasındaki karşılıklı dinamik etkileşim yer alır. Bu alanlar birbirlerinden bağımsız değilsindir; aksine duyguların belirleyiciliği eşliğinde döngüsel bir ilişki içerisindedirler. Pareto, toplumların sabit kalmadığını, aksine çeşitli döngüler ve salınımlar aracılığıyla sürekli bir değişim ve dönüşüm yaşadığını savunur. Eserin birinci cildindeki temel tez, çoğu insan eyleminin rasyonel olmadığı ve mantıktan ziyade 'duygular' tarafından yönlendirildiği üzerinedir. Pareto her ne kadar duyguların kesin ve formel bir tanımını yapmasa da, insanların davranışlarına bilinçsizce yön veren temel değer ve inançlara sahip olduğunu vurgular. İnsanların temel değer standartları iki temel sorun etrafında odaklanır: Geleneğe bağlılık (grubun devamlılığı) ve değişim arzusu (birleşim). İkinci ciltte Pareto, insanların davranışlarını etkileyen içgüdülerin ve değer standartlarının doğrudan ölçülemeyeceğini kabul eder. Bu yüzden bu güçlerin işleyişini gözleyebilmek için duyguların ürünü olan 'tortu' kavramını literatüre sokar. Tortular, temel insan duygularının ampirik göstergelerini oluşturan gözlenebilir davranışlardır. Örneğin yaratıcılık, yaratıcı hayal gücü ve yerleşik geleneksel davranış biçimleri en önemli içgüdüsel tortulardır. Pareto, davranışların değer yönelimlerinin somut göstergeleri olduğunu savunur. İçgüdüler sabit kalırken duyguların olağanüstü çeşitlilik sergilemesi, davranışlardaki farklılıkların duygulardaki farklılıkları yansıttığını gösterir. Sosyal sistemin dinamiklerinin anlaşılabilmesi için hangi tortu kategorilerinin daha baskın olduğunun tespit edilmesi büyük önem taşır. Üçüncü ciltte Pareto, insanların kendi davranışlarını rasyonelleştirmeye ve haklılaştırmaya çalıştıkları olgusunu inceleyerek 'türevler' teorisini geliştirir. Türevler, belirli bir davranış çizgisini meşrulaştırmak için oluşturulan rasyonelleştirmeler olarak tanımlanabilir. Bu yapılar nadiren gerçek niyetleri yansıtır; aksine, dar ve yıkıcı çıkarlara kabul edilebilir bir görüntü kazandırma çabasını ifade eder. Türevlerin dikkatle analiz edilmesi gerekir çünkü bir toplumda hangi duyguların yaygın olduğunu ve temel değer standartlarının genel ifadesini gösterirler. İnsanlar inandıkları şeylerin gerçeklikle çeliştiğini fark ettikçe yeni türevler üretirler. Tarih boyunca bu durum şüphecilik ve inanç, materyalizm ve idealizm, mantıksal-deneysel bilim ve metafizik arasında sürekli salınımlara yol açmıştır. Tarihsel süreçte bu salınımlar Voltaireci şüphecilikten Rousseau'nun hümanizmine, devrim dinlerinden Hristiyanlığa dönüşe ve ardından yeniden pozitivizme veya mistik-milliyetçi eğilimlere doğru dalgalanmalar şeklinde kendini gösterir. İnsanlar hem kullanışlı hem de kendi gerçeklik algılarıyla tutarlı inançlar aradıkları için bu diyalektik süreç kaçınılmazdır. Pareto'nun sosyolojisinin en olgun ve önemli kısımlarından biri dördüncü cilt ve 'Demokrasinin Dönüşümü' adlı çalışmasında yer alır. Bu eserlerde Pareto, ilk çalışmalarındaki kaba psikolojizmden uzaklaşarak gücün merkezîleşmesi ve merkeziyetçilikten uzaklaşma üzerine yapısal bir siyaset analizi geliştirir. Toplumun gerçekte karşılıklı bağımlı parçalardan oluşan bir sistem olduğunu savunur. Pareto toplumların eş anlı olarak üç farklı döngüden geçtiğini belirtir: İş hayatıyla ilgili döngüler, halkın ruh halindeki liberalizm-muhafazakârlık döngüleri ve iktidarın merkezîleşmesi ile merkeziyetçilikten uzaklaşması arasındaki döngüler. Bu döngüler birbirini etkiler ve senkronize olma eğilimi gösterir. Uzun süreli bir yöndeki hareket, karşı dengeleyici baskılar üreterek sistemin yön değiştirmesine neden olur. Seçkinlerin dolaşımı teorisi çerçevesinde Pareto, iktidardaki seçkinlerin zamanla yıprandığını, kitleleri daha fazla sömürdüğünü ve hoşnutsuzluğun artmasıyla birlikte yeni bir devrimci ya da dinamik seçkin kadronun yönetimi ele geçirdiğini ifade eder. Bu süreç kesintisiz bir döngü halinde tekrar eder. Pareto'nun genel sosyolojisinin zirve noktası, toplumsal duygular, siyaset ve ekonomi alanları arasındaki karşılıklı bağımlılığın ve döngüsel dinamiklerin ortaya konmasıdır. Toplumsal duygulardaki değişimler, tasarruf ve tüketim örüntülerini doğrudan etkileyerek ekonominin yönünü belirler. İnsanlar liberalleşme dönemlerinde tüketim odaklı ve borçlanmaya meyilli olurken, kriz dönemlerinde tutumlu kötümserlere dönüşürler. Siyaset alanında ise rejimlerin başvurduğu kontrol stratejileri (kuvvet kullanımı ya da patronaj/keyfi atamalar) halkın duygularını ve sisteme olan güvenini doğrudan etkiler. Sadece kuvvete dayanan ya da sadece patronajla işleyen rejimler uzun ömürlü olamaz; bu durum kaçınılmaz olarak otoritenin yıpranmasına ve yeni bir denge arayışına yol açar. Ekonomi ve siyaset arasındaki etkileşimde ise merkeziyetçi yönetimlerin girişimciliği engelleyebileceği, merkeziyetçi olmayan hükümetlerin ise toplumsal maliyetleri dikkate almadan kârı azamiye çıkarmaya izin vererek güveni zayıflatabileceği belirtilir. Sonuç olarak tüm bu alanlar birbirine sıkı sıkıya bağlıdır ve toplumun genel karakterini bu dinamiklerin ortak bileşkesi şekillendirir.