Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Gazetecilik Lisans Programı » İletişim Çalışmalarında Araştırma Yöntemleri
← Ünite 10
İletişim Çalışmalarında Araştırma Yöntemleri

Ünite 10: Nicel Araştırma Yöntemleri - 3

Televizyon İzleme Ölçümü
Olgusal verilerin en somut örneğidir. Belirli bir zaman diliminde hangi kanalların izlendiği elektronik aygıtlarla saptanır ve kişisel yoruma kapalıdır.
Beş Büyük Faktör Kişilik Ölçeği
Yapı geçerliği için kullanılan kuramsal bir modeldir. Kişiliği açıklık, dışadönüklük, uyumluluk, sorumluluk ve duygusal dengelilik olarak 5 faktörde inceler.
Schumacker ve Lomax (2004)
Yapısal Eşitlik Modeli için örneklem büyüklüğünü belirlemişlerdir. Normal dağılımda her değişken için en az 5, diğer durumlarda 10 birim örneklem önermişlerdir.
Boomswa ve Hoogland (2001)
Yapısal Eşitlik Modeli çalışmalarında örneklem büyüklüğünün güvenilir sonuçlar için 200'den büyük olması gerektiğini belirtmişlerdir.

Anahtar Kavramlar

Olgusal VeriDeneklerin kişisel yorumlarına açık olmayan, elektronik veya nesnel araçlarla saptanan verilerdir. Örnek: Televizyon izleme oranlarını ölçen aygıtın verileri.
Yargısal VeriBireylerin kişisel görüş, duygu ve tutumlarına dayalı, kişiden kişiye değişebilen verilerdir. Örnek: Şiddet içerikli yayınların özendiriciliği hakkındaki anket yanıtları.
Yapılandırılmış TestYanıt seçeneklerinin önceden belirlendiği (çoktan seçmeli, doğru/yanlış gibi) performans ölçme araçlarıdır. Örnek: Reklam içeriğini hatırlama düzeyini ölçen test.
Likert Tipi ÖlçekDuyuşsal eğilimleri ölçmek için kullanılan, en olumsuzdan en olumluya derecelendirilen seçenekler sunan ölçeklerdir. Örnek: 'Kesinlikle katılmıyorum' ile 'Kesinlikle katılıyorum' arası 5'li ölçek.
Denetim ListesiÖnceden saptanan ölçütlerin gerçekleşip gerçekleşmediğini saptamak için gözlem yoluyla kullanılan araçtır. Örnek: Bir halkla ilişkiler etkinliğinde personelin davranışlarını kodlama formu.
GüvenirlikÖlçme aracının tutarlılık derecesidir; aynı özelliğin farklı ölçümlerde yakın sonuçlar vermesidir. Örnek: Aynı başarı testinden öğrencinin iki farklı uygulamada benzer puan alması.
GeçerlikVeri toplama aracının ölçmeyi hedeflediği yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğidir. Örnek: Bir zeka testinin gerçekten zekayı ölçmesi, genel kültürü değil.
Sabit HataÖlçme aracından kaynaklanan ve her ölçümde aynı yönde hata veren durumdur. Örnek: 20 cm'lik bir cetvelin aslında 21 cm olması.
Sistemli HataAraştırmacının yanlılığından veya belirli bir varsayımdan kaynaklanan hatalardır. Örnek: Temiz giyimli deneklere gözlemcinin daha yüksek puan vermesi.
Cronbach AlfaKesin doğru/yanlış ayrımı olmayan, Likert tipi ölçeklerin iç tutarlılığını hesaplamak için kullanılan katsayıdır. Örnek: 5'li tutum ölçeğinin güvenirlik analizi.
Yapı GeçerliğiÖlçülen değişkenin kuramsal yapısının doğruluğunun faktör analizi gibi yöntemlerle test edilmesidir. Örnek: Beş Faktör Kişilik Ölçeği'nin faktör yapısının doğrulanması.
Kestirim GeçerliğiVeri toplama aracının gelecekteki performansı tahmin etme gücüdür. Örnek: Deneme sınavı puanlarının üniversite giriş sınavı sonucunu yordaması.
Merkezi Eğilim ÖlçüleriDağılımın merkezini ve genel eğilimini özetleyen istatistiksel değerlerdir. Örnek: Bir sınıftaki not ortalaması veya medyan değer.
Korelasyonİki değişken arasındaki ilişkinin yönünü ve düzeyini belirleyen -1 ile +1 arası katsayıdır. Örnek: Eğitim düzeyi ile gelir düzeyi arasındaki pozitif ilişki.
T-testiİki grup ortalaması arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olup olmadığını belirleyen yöntemdir. Örnek: Deney ve kontrol grubunun son test puanlarını karşılaştırma.
Ki-kare TestiSüreksiz değişkenler arasındaki ilişkinin beklenen ve gerçekleşen değerler üzerinden test edildiği non-parametrik yöntemdir. Örnek: Cinsiyet ile tercih edilen dizi türü arasındaki ilişki.

Diğer Önemli Bilgiler

KR-20 Güvenirlik Katsayısı

Doğru/yanlış yanıtların olduğu başarı testlerinde kullanılır. Kabul edilebilir güvenirlik düzeyi için en az 0,70 değeri önerilmektedir.

Cronbach Alfa Katsayısı

Likert tipi ölçekler gibi derecelendirmeli araçlarda kullanılır. Güvenirlik için 0,80 ve üzeri değerler beklenmektedir.

Puanlayıcılararası Uzlaşma

Birden fazla gözlemcinin veya kodlayıcının olduğu araştırmalarda nesnelliği sağlamak için kullanılır. Uzlaşma oranının %90'ın üzerinde olması beklenir.

Gazete Hediye Kuponu Deneyi

T-testi uygulamasına somut örnektir. İki gazetenin satış rakamları karşılaştırılarak, kupon vermenin satış artışındaki etkisi istatistiksel olarak test edilir.

Çoklu Regresyon Örneği

İş bulma olasılığını etkileyen becerilerin (iletişim, teknoloji, takım çalışması vb.) bağımlı değişken üzerindeki katkısını belirlemek için kullanılır.

Televizyon Dizisi Tercihi

Ki-kare testi için kullanılan örnektir. İzleyicilerin cinsiyeti ile dizi türü tercihi arasındaki ilişkinin beklenen ve gerçekleşen değerlerle analizi yapılır.

Sola Çarpık (Negatif) Dağılım

Yığılmanın yüksek değerlerde olduğu dağılımdır. Örnek olarak kolay bir testteki başarı durumu verilebilir; kuyruk sola uzanır.

Sağa Çarpık (Pozitif) Dağılım

Yığılmanın düşük puanlarda olduğu dağılımdır. Örnek olarak zor bir testteki başarı durumu verilebilir; kuyruk sağa uzanır.

Sınavda Dikkat Et

  • Güvenirlik ve geçerlik kavramlarını karıştırmayın; güvenirlik tutarlılık, geçerlik ise amaca uygunluktur.
  • İstatistik tekniklerinin (t-testi, ANOVA, Ki-kare) hangi durumlarda kullanıldığını (grup sayısı, veri türü) mutlaka ezberleyin.
  • Betimsel ve yordamsal istatistik ayrımını iyi yapın; betimsel özetler, yordamsal tahmin yapar.
  • Hata türlerine (sabit, sistemli, tesadüfi) dikkat edin; sabit hata araçtan, sistemli hata araştırmacıdan kaynaklanır.
  • Nicel raporun 5 ana bölümünü sırasıyla bilin; giriş, alanyazın, yöntem, bulgular, sonuçlar.
  • Korelasyon katsayısının -1 ile +1 arasında olduğunu ve 0'a yakınlığın anlamsızlık ifade ettiğini unutmayın.