Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Gazetecilik Lisans Programı » İletişim Çalışmalarında Araştırma Yöntemleri
← Ünite 11
İletişim Çalışmalarında Araştırma Yöntemleri

Ünite 11: Nitel Araştırma Yöntemleri - 1

Nitel Araştırma Yöntemleri - 1 - kaynak sayfa görseli
Kaynak: ders kitabı, sayfa 164
Etnografinin Kökeni
Etnografi, Yunanca 'ethnos' (insanlar) ve 'graphein' (yazım, betimleme) kelimelerinin birleşimiyle oluşmuştur. Kültürel antropoloji biliminin temel yöntemlerinden biri olarak gelişmiştir.
Angrosino (2007)
Angrosino, etnografik çözümlemenin tek başına bireyle değil, topluluk duygusu içindeki bireylerle ilgilenmesi gerektiğini vurgulayan önemli bir araştırmacıdır.
Özer (2011)
Özer, ideolojilerin büyük ölçüde söylem aracılığıyla yayıldığını ve söylemin ideolojilerin yeniden üretiminde temel bir role sahip olduğunu belirtmiştir.
Nitel Veri Analiz Yazılımları
İnternet etnografisi gibi alanlarda metinsel analizleri kolaylaştırmak için ATLAS.ti, NVivo ve Alceste gibi yazılımlar kullanılmaktadır.

Anahtar Kavramlar

EtnografiBelirli bir grubun inanç, değer ve davranışlarını doğal ortamında betimleyen nitel yöntemdir. Örneğin, bir halkla ilişkiler uzmanının ofis kültürünü gözlemlemesi etnografik bir çalışmadır.
Eleştirel Söylem ÇözümlemesiMetinlerdeki ideolojik yapıları ve egemen söylemleri ortaya çıkaran analiz yöntemidir. Örneğin, göçmenlerin haberlerde nasıl 'öteki' olarak sunulduğunun incelenmesi bu yönteme girer.
Göstergebilimİletişim araçlarındaki işaret ve sembollerin anlam üretme süreçlerini inceleyen disiplindir. Örneğin, bir reklam afişindeki renklerin ve nesnelerin tüketiciye ne anlattığının çözümlenmesidir.
İdeolojiBireylerin dünyayı algılayışını şekillendiren ve söylem aracılığıyla yayılan düşünce sistemidir. Medya haberleri, ideolojilerin yeniden üretildiği en önemli araçlardan biridir.
Makro YapıSöylem çözümlemesinde haberin genel çerçevesini oluşturan tematik ve şematik unsurlardır. Başlıklar, fotoğraflar ve haberin bağlam bilgisi makro yapı içinde yer alır.
Mikro YapıSöylem çözümlemesinde metnin dilsel ve retorik detaylarına odaklanan yapıdır. Sözcük seçimleri, cümle yapıları ve ikna edici veriler mikro yapının konusudur.
İnternet EtnografisiDijital ortamlardaki etkileşimleri, sosyal medya metinlerini ve çevrimiçi toplulukları inceleyen etnografik yaklaşımdır. ATLAS.ti gibi yazılımlar bu analizde sıkça kullanılır.
GöstergeKendisinden başka bir şeyin yerini tutan anlamlı birimdir. Bir trafik levhası veya bir markanın logosu, zihinde bir anlamı temsil eden göstergelerdir.
Nitel AraştırmaAraştırmacının olaylara dahil olduğu, öznel bir dil kullandığı ve olguları derinlemesine betimlediği araştırma yaklaşımıdır. Nicel araştırmanın aksine sayısal verilerden ziyade anlamlara odaklanır.
Eğretileme (Metafor)Göstergebilimsel analizde bir kavramın başka bir kavramla benzerlik kurularak anlatılmasıdır. Örneğin, 'zaman nakittir' ifadesi zamanı para metaforuyla açıklar.

Diğer Önemli Bilgiler

Haberde Mikro Yapı Analizi

Mikro yapı çözümlemesinde sözcük seçimleri kritiktir; aynı kişinin 'terörist' veya 'özgürlük savaşçısı' olarak adlandırılması, gazetenin ideolojisini yansıtan somut bir örnektir.

Lang (1996)

Lang, göstergelerin özel bir tür olarak anlamının, kullanımının veya etkisinin incelenmesi gerektiğini ve göstergelerin iletişimde anlamın taşıyıcısı olduğunu ifade etmiştir.

Sınavda Dikkat Et

  • Nitel ve nicel araştırmaların temel farklarını (öznel/nesnel, ben/biz dili) mutlaka ezberleyin; sınavda karşılaştırmalı sorular sıkça çıkar.
  • Eleştirel söylem çözümlemesinde 'Makro' ve 'Mikro' yapı ayrımına dikkat edin; hangi alt başlığın (örneğin sözcük seçimi) hangi yapıya ait olduğunu karıştırmayın.
  • Etnografinin tanımını yaparken 'topluluk duygusu' vurgusunu unutmayın; etnografi bireyi izole etmez, toplumsal bağlamda inceler.
  • Göstergebilimsel analiz araçlarını (metafor, metonimi, zıtlık) sadece isim olarak değil, anlam olarak da bilin.
  • İnternet etnografisinde kullanılan yazılımların (ATLAS.ti, NVivo, Alceste) isimlerini not edin; 'hangisi değildir' tarzı sorularda çeldirici olarak kullanılabilir.