← Ünite 7
Medya Okuryazarlığı

Ünite 7: Medya Okuryazarlığı İlkeleri

Teaching the Media Kitabı (1985)
Len Masterman tarafından kaleme alınan bu eser, medya eğitiminde çığır açan en önemli metinlerden biridir. Kitap; medya kurumu, retorik, ideoloji ve izleyici konularını kapsayan kapsamlı bir bakış sunarak ilkokuldan okul sonrası döneme kadar eleştirel bilgiyi savunmuştur.
Time Warner Medya Sahipliği
Time Warner örneğinde görüldüğü gibi, tek bir şirketin kayıt şirketine, sinema stüdyosuna, kablo hizmetine, kitap ve dergi yayınevine aynı anda sahip olması, medyanın ticari içermelerini ve neyin üretilip dağıtılacağını kontrol etmedeki devasa gücünü göstermektedir.
Look Sharp Project
Rogow ve Scheibe ile Amerikan Medya Okuryazarlığı Birliği üyelerinin birlikte yürüttüğü bu proje, kitap, gazete, radyo, televizyon, internet ve video oyunları gibi kavramların derslere uyarlanmasını sağlayarak çocukları bilinçlendiren rehber niteliğinde bir çalışmadır.
Massachusetts Medya Okuryazarlığı Koalisyonu (1995)
Massachusetts'de WGBH devlet televizyon istasyonunda kurulan bu koalisyon, eğitimci, akademisyen ve eylemcileri bir araya getirmiştir. Toplantılarda 'öldür televizyonunu' gibi medya karşıtı yaklaşımlar ve kuramsal eksiklikler üzerine ciddi çatışmalar yaşanmıştır.

Anahtar Kavramlar

Güç Kazanım Modeli (Empowerment Model)Medya mesajlarının siyasal, toplamsal ve ekonomik imalarını vurgulayarak medya kullanımının etkili ve akıllıca yapılmasını savunan yaklaşımdır. Bu model, öğrencilerin aktif birer medya tüketicisi ve üreticisi olmasını hedefler.
Yeniden Temsil (Representation)Len Masterman'ın vurguladığı üzere medyanın gerçeği doğrudan yansıtmadığı, aksine simgeler ve işaretler düzeneği aracılığıyla dünyayı yeniden kurgulayarak sunduğu temel kavramdır.
Eleştirel ÖzerklikLen Masterman'a göre medya eğitiminin asit testi ve birincil hedefidir; öğrencilerin öğretmen sınıfta olmadığında bile medya metinlerini kendi kullanım ve anlamalarında eleştirel olma derecesidir.
Holistik SüreçLen Masterman'ın 18 ilkesinden biri olup, bütünün parçaların toplamından büyük olmadığını ancak parçaların birbirleriyle ilişkileriyle işlevsellik kazandığını savunan görüştür. Aile, medya üstatları ve öğretmenler arasındaki ilişkileri kapsar.
EpistemolojiLen Masterman'ın medya eğitimini alttan destekleyen özel bilgi kuramı olarak tanımladığı, bilginin öğretmen tarafından basitçe aktarılmadığı, öğretmen ve öğrencinin birlikte aktif olarak oluşturduğu süreçtir.
Semiotik (Göstergebilim)1980'lerde eğitimcilerin medya ürünlerini okumak ve anlamak için keşfettikleri, işaretlerin ve simgelerin doğasını inceleyen bilim dalıdır.
Sibernetikİletişim, kontrol sistemleri ve makineler ile canlılar arasındaki bilgi işleme süreçlerini inceleyen, medya okuryazarlığı okumalarında önem kazanan bir diğer bilim dalıdır.
Demografik PazarMedya kuruluşlarının kâr odaklı yapısında seslendiği belirli insan gruplarını (gençler, kadınlar, belirli hobileri olanlar vb.) ifade eden pazarlama kavramıdır.
StatükoMevcut siyasal, sosyal ve ekonomik düzenin korunması durumu olup, medyanın dünyayı olduğu gibi kabul ederek çoğu zaman pekiştirdiği ve desteklediği düzendir.
Look Sharp ProjectRogow ve Scheibe'nin kurucu üyelerinden olduğu, kitap, gazete, radyo, televizyon, müzik ve video oyunları gibi medya unsurlarının derslere uyarlanmasını amaçlayan çalışmadır.
Anlatımsal Medya ÜretimiÖğrencilerin kendi seslerini keşfetmelerinden kaynaklanan yararları öne çıkaran ve yaratıcı becerilerin güçlendirilmesini vurgulayan medya üretim kategorisidir.
Mesleki Medya Üretimiİşbirliği içeren takım çalışmasının değerini ve medya üretiminin bir endüstri olarak gelişimini vurgulayan medya üretim yaklaşımıdır.
Medya Okuryazarlığı Malpüratifi (Media Literacy Malpractice)Lemish ve Lemish (1997) tarafından niteliksiz öğretmenlerin sınıfta gerçekleştirdiği kötü, tehlikeli ya da zaman kaybı olan medya okuryazarlığı uygulamalarını tanımlamak için kullanılan terimdir.
Etki AracılığıAnderson (1983) tarafından adlandırılan, içeriği şiddet, materyalizm, beden imgesi ve kalıp yargılar gibi problem alanları etrafında örgütleyen koruyucu medya okuryazarlığı yaklaşımıdır.
Sorgulama PedagojisiMedya okuryazarlığı şemsiyesinin merkez direği olan, mesajlar hakkında sürekli sorular sorma eylemine dayanan ve cevap bulmaktan soru sormaya geçişi savunan radikal duruştur.
Kör Adamlar ve Fil MeseliTyner (1992) tarafından ABD'deki medya okuryazarlığı hareketinin farklı disiplinlerden (sanat, tarih, sosyoloji vb.) gelen akademisyenlerin bütünün küçük bir parçasını algılamasını açıklamak için kurduğu benzetmedir.
Kültürel Çevre Hareketi1996 yılında St. Louis'de anlaşması oluşturulan ve medya okuryazarlığı eğitimcilerini bir araya getiren kültürel oluşumdur.
TelemediumUlusal Telemedya Konseyi tarafından yılda dört kere yayınlanan ve öğretmenlerin ilk ve orta öğretim sınıflarındaki medya okuryazarlığı uygulamalarını paylaştığı yayın organıdır.
Aile ve Topluluk Eleştirel İzleme ProjesiUlusal Ana Baba-Öğretmen Birliği ve Ulusal Kablolu Televizyon Birliği tarafından desteklenen, medya şiddeti ile medya okuryazarlığını bağdaştıran bir ana baba eğitim projesidir.
Kurgusallık (Constructedness)Tüm medya mesajlarının insan eliyle belirli amaçlar doğrultusunda oluşturulduğunu ve gerçeğin saf hali olmadığını belirten temel medya okuryazarlığı ilkesidir.
İdeolojik İçermeMedya metinlerinin tarafsız olmadığını, yapımcıların ve toplumun değerlerini, varsayımlarını ve inançlarını taşıdığını ifade eden durumdur.
Seçkinci Yaklaşımİngiltere'de koruyucu medya eğitimi yaklaşımlarının popüler kültürü küçümseyen ve sosyal bilim araştırmalarına zayıf dayanan yönünü eleştirmek için kullanılan ifadedir.
Medya Okuryazarlığı Koalisyonu1995 yılında Massachusetts'de eğitimciler, akademisyenler, sanatçılar ve eylemcilerin çatışan hedeflerini ve öğretimsel uygulamalarını tartıştığı koalisyondur.

Diğer Önemli Bilgiler

1993 Medya Okuryazarlığı Ulusal Liderlik Konferansı

Amerikalı eğitimcilerin uygun hedefler ve öğretim teknikleri konusunda anlaşmaya varamadığı, ancak İngiliz, Avustralyalı ve Kanadalı modellere dayanarak medya mesajlarının kurgulanması ve sosyal gerçekliği inşa etmesi gibi 5 temel anahtar kavram üzerinde sözbirliğine vardığı konferanstır.

1996 Los Angeles Ulusal Medya Okuryazarlığı Konferansı

Lise öğretmenleri, üniversite hocaları, metin yazarları, halk sağlığı uzmanları, dini eğitim cemaatleri ve teknoloji uzmanlarını bir araya getiren, geniş bir ses yelpazesi sunan 3 günlük kapsamlı bir buluşmadır.

Exxon-Valdez Çevre Felaketi Örneği

9. sınıf fen bilgisi dersinde öğrencilerin, Exxon-Valdez çevre felaketi ile ilgili olarak biri Jacques Cousteau, diğeri Exxon tarafından üretilen iki farklı belgeselin kare kare görsel analizini yaparak medyanın sunum biçimlerini karşılaştırdığı uygulamalı bir derstir.

KNOW-TV ve ACE Altın Kablo Ödülü

The Learning Channel tarafından desteklenen ve öğretmenlerin kurgusal olmayan televizyon programcılığını çözümlemesine yardımcı olan KNOW-TV materyali, 1995 yılında Kamu Hizmeti Programcılığı ACE Altın Kablo ödülünü kazanmıştır.

Aile ve Topluluk Eleştirel İzleme Projesi

Ulusal Ana Baba-Öğretmen Birliği ve Ulusal Kablolu Televizyon Birliği tarafından desteklenen bu proje, medya okuryazarlığını medyadaki şiddetin incelenmesiyle bağdaştıran ve bugüne kadar yaklaşık 100.000 ana babaya ulaşmış bir eğitim programıdır.

Massachusetts Eyaleti Dil-Sanat Müfredatı

Massachusetts eyaletinde, medya okuryazarlığının etkili öğretimin 10 ilkesinden biri olarak eyaletin İngiliz dili-sanat müfredat taslaklarına resmi olarak dahil edildiği önemli bir yasal ve eğitsel gelişmedir.

Nisan 1996 St. Louis Kültürel Çevre Hareketi

New Mexico Okuryazarlık Projesi lideri Bob McCannon'ın, medya okuryazarlığı eğiticilerinin bir araya geldiklerinde 'vagonları döndürüp onlara ateş ettiklerini' belirterek eğitimciler arasındaki bakış açısı çeşitliliğini eleştirdiği buluşmadır.

Telemedium Dergisi

Ulusal Telemedia Konseyi tarafından yılda dört kere yayınlanan Telemedium, öğretmenlerin ilk ve orta öğretim sınıflarındaki medya okuryazarlığı uygulamalarının raporlarını paylaşabildiği tek süreli yayın yoludur.

The Simpsons ve Mark Twain Karşılaştırması

Eğitimcilerin popüler kültür metinlerini sınıfa uyarlarken The Simpsons çizgi dizisi bölümlerini taşlama ve parodi türlerini ele almak üzere Mark Twain'in kısa öyküleriyle karşılaştırmalı olarak derslerde kullandığı popüler bir örnek olaydır.

Amerika Vakfı Gazete Birliği

Öğrencilere yerel gazeteleri medya okuryazarlığı kavramlarını kullanarak analiz etmelerinde yardımcı olmak amacıyla özel müfredat materyalleri üreten kurumsal bir kuruluştur.

Renee Hobbs'un Dijital Çağ Çalışması (2006)

Renee Hobbs'un 1998'deki yedi büyük tartışma makalesini takiben, cep telefonları, arama motorları, hızlı mesajlaşma, bloglar, mahremiyet ve gözetim gibi yeni iletişim araçları ve sosyal meseleleri kapsayacak şekilde medya okuryazarlığını yeniden tanımladığı çalışmasıdır.

Sınavda Dikkat Et

  • Len Masterman'ın asit testi sorusuna dikkat edin; birincil hedef eleştirel farkındalık değil, eleştirel özerkliktir.
  • Medyanın gerçeği yansıtmadığı, aksine 'yeniden temsil' ettiği (aracılık yaptığı) kavramı hem Masterman hem de Aufderheide'in ortak temelidir.
  • Renee Hobbs'un 1998'deki yedi büyük tartışması ile 2006'daki dijital çağ genişletmesini karıştırmayın.
  • Lemish ve Lemish (1997) tarafından kullanılan 'media literacy malpractice' kavramının tanımını ve anlamını bilin.
  • Scheibe ve Rogow'un 12 ilkesi müfredatla eleştirel düşünmeyi birleştiren rehber niteliğindedir.
  • Medya okuryazarlığı şemsiyesinin merkez direğinin 'sorgulama pedagojisi' (soru sorma) olduğunu unutmayın.