Ünite 6: Ücretlerin Belirlenmesi — Önemli Kavramlar

Tam rekabetçi emek piyasalarında işverenlerin veya işçilerin piyasa ücretini bireysel olarak etkileme gücüne sahip olmaması ve piyasada oluşan denge ücretini kabullenmek zorunda kalması durumudur. Örneğin, tam rekabet koşullarındaki küçük bir atölye sahibi, piyasa ücreti neyse o düzeyden işçi çalıştırmak zorundadır.

Tam rekabet piyasasının varsayımlarından biri olup, aynı kategorideki işçilerin beceri, üretkenlik ve çalışkanlık bakımından birbirinin aynısı olduğunu ifade eder. Sözgelimi, bir fabrikadaki torna tezgahında çalışan tüm işçilerin yeteneklerinin tamamen aynı kabul edilmesidir.

Mal piyasasında monopolcü konumda bulunan bir firmanın, fazladan bir birim emek istihdam etmesinin firmaya sağladığı toplam gelir artışıdır. MRPL eğrisi, monopolcü firmalar için emek talep eğrisiyle özdeş kabul edilir.

Emek piyasasında tek bir alıcının (firmanın) bulunduğu, işçilerin ise çok sayıda olduğu eksik rekabet piyasası türüdür. Örneğin, tek bir maden şirketinin faaliyet gösterdiği küçük bir kasabadaki tüm maden işçilerinin tek işvereni olması monopson piyasasına örnek oluşturur.

Emek piyasasında az sayıda işverenin (alıcının) ve çok sayıda işçinin bulunduğu eksik rekabet piyasası yapısıdır. Bu piyasadaki firmalar da tıpkı monopsonlarda olduğu gibi ücret koyucu konumdadır.

Monopsoncu veya oligopsoncu firmaların piyasa ücretini kabullenmek yerine, piyasa gücünü kullanarak ücretleri belirleyebilme, artışlara direnç gösterme veya ücretleri düşürme gücüne sahip olmasıdır.

Emek piyasasında arz tarafında güçlü bir işçi sendikasının, talep tarafında ise tek alıcı konumundaki bir işverenin (monopson) aynı anda bulunması durumudur. Bu modelde ücret seviyesi kesin olmayıp tarafların pazarlık gücüyle belirlenir.

Yeni Keynesci iktisata göre, firmaların işçilerin verimliliğini artırmak amacıyla piyasa denge ücretinin üzerinde ödedikleri ücretleri inceleyen modeldir. Bu modelde daha yüksek reel ücret, birim başına işçi verimini artırmaktadır.

Cari piyasa ücretinden çalışmaya razı olduğu halde, piyasadaki ücret katılıkları veya yüksek ücret politikaları nedeniyle iş bulamayan kişilerin oluşturduğu işsizlik durumudur. Yeni Keynesci verimlilik ücreti modellerinin doğal bir sonucudur.

Akerlof ve Yellen tarafından öne sürülen, emeğin üretkenliğinin işçilere ödenen adil ücret ve motivasyon ile doğrudan ilişkili olduğunu savunan hipotezdir. İşçiler kendilerine adil ücret verilmediğini düşündüklerinde eforlarını düşürerek tepki gösterirler.