Ünite 1: Kamu Maliyesi Disiplinine Genel Bakış — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Devletin kısıtlı bütçe imkânlarıyla bir bölgeye otoyol yapmak yerine okul inşa etmeyi tercih etmesinin doğuracağı 'fırsat maliyeti' kavramını, ünitedeki bilgilere dayanarak kendi cümlelerinizle açıklayınız ve benzer bir örnek kurgulayınız.
Yanıt / ipucu
Fırsat maliyeti, bir kararın tercih edilmesiyle vazgeçilmek zorunda kalınan en iyi ikinci alternatiftir. Bu örnekte otoyol yerine okul yapılması tercih edildiğinde, fırsat maliyeti otoyolun sağlayacağı ulaşım kolaylığı ve ekonomik canlılıktır. Benzer şekilde, bütçenin savunma sanayiine harcanması durumunda vazgeçilen sağlık yatırımları da bir fırsat maliyetidir.
Alıştırma 2myders hazırladı
Kapitalist, kolektivist ve karma ekonomik sistemleri, üretim faktörlerinin mülkiyeti ve iktisadi kararların alınma mekanizmaları açısından karşılaştıran bir tablo hazırlayınız.
Yanıt / ipucu
Kapitalist sistemde mülkiyet özel kişilere ait olup kararlar piyasa mekanizmasıyla alınır; kolektivist sistemde mülkiyet devlete ait olup kararlar merkezî planlamayla alınır. Karma ekonomik sistemde ise mülkiyet hem özel sektörde hem devlette bulunur ve kararlar her iki mekanizmanın birleşimiyle şekillenir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Ülkemizde sunulan 'ulusal savunma' ve 'itfaiye' hizmetlerini iktisadi etkinlik kriteri açısından değerlendirerek, hangisinin merkezî yönetim hangisinin yerel yönetim tarafından sunulması gerektiğini gerekçeleriyle tartışınız.
Yanıt / ipucu
Ulusal savunma hizmetinin faydası tüm ülkeye yayıldığı için iktisadi etkinlik gereği merkezî yönetim tarafından sunulmalıdır. İtfaiye hizmetinin faydası ise belirli bir bölgeyle sınırlı olduğundan, yerel ihtiyaçlara daha hızlı cevap verebilmesi adına yerel yönetimlerce sunulması daha etkindir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Bir ülkenin bütçe verilerinde 'birincil fazla' (pozitif birincil denge) vermesi ne anlama gelir? Bu durumun devletin borç sürdürülebilirliği üzerindeki etkisini araştırıp açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Birincil dengenin pozitif olması, faiz dışı bütçe giderlerinin bütçe gelirlerinden az olduğunu ve devletin faiz ödemelerini yeni borç almadan yapabildiğini gösterir. Bu durum, ülkenin borç stokunun sürdürülebilirliği açısından oldukça olumlu ve kritik bir göstergedir.
Alıştırma 5myders hazırladı
Maliye biliminde kullanılan 'pozitif yaklaşım' ile 'normatif yaklaşım' arasındaki farkları netleştirmek adına, vergilendirme konusu üzerinden her iki yaklaşıma uygun birer analiz cümlesi yazınız.
Yanıt / ipucu
Pozitif yaklaşım için: 'Vergi oranlarının %10 artırılması devletin toplam vergi gelirlerini %5 artırmıştır.' (durum tespiti). Normatif yaklaşım için: 'Gelir adaletsizliğini azaltmak amacıyla yüksek gelir gruplarından daha yüksek oranda vergi alınmalıdır.' (değer yargısı ve olması gereken).
