Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » İktisat Lisans Programı » Kamu Maliyesi

Ünite 1: Kamu Maliyesi Disiplinine Genel Bakış — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 30 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Kamu Kesimi — Mülkiyeti kamuya ait olan tüm üretim birimlerini, kamu kurum ve kuruluşlarını kapsayan faaliyet alanıdır. Özel kesimin karşıtı olup, örgütlenme, personel rejimi ve finansman teknikleri açısından kendine has kurallara tabidir.

Özel Kesim — Mülkiyeti özel kişilere ait olan, kâr amacı güden işletmelerden oluşan ve kamu kurumları dışında kalan ekonomik faaliyet alanıdır.

Kamu Ekonomisi — Toplumsal mal ve hizmetlere olan talebi ifade eden kamusal ihtiyaçların, devlet tarafından sağlandığı, siyasi ve idari organların kararları altında ve bütçe yoluyla organize edildiği iktisadi faaliyet alanıdır.

Piyasa Ekonomisi — Liberal düzene dayalı kapitalist sistemin öngördüğü, ekonomik yapının firmalardan oluştuğu ve kararların fiyat mekanizması aracılığıyla alındığı ekonomik düzendir.

Fırsat Maliyeti (Alternatif Maliyet) — Sınırlı kaynaklarla yapılan bir tercih nedeniyle vazgeçilmek zorunda kalınan en iyi ikinci alternatif fırsatın değeridir. Örneğin, bütçenin köprü yapımına harcanması durumunda hastane yapımından vazgeçilmesi bu tercihin fırsat maliyetidir.

Optimal Kaynak Dağılımı — Kıt kaynakların, toplumsal refahı maksimum kılacak şekilde farklı mal ve hizmetlerin üretimi arasında en etkin biçimde paylaştırılmasıdır.

Kapitalist Ekonomik Sistem — Üretim faktörlerinin özel mülkiyete ait olduğu, iktisadi kararların piyasada özgürce alındığı ve devletin rolünün yasal çerçeve çizmekle sınırlı olduğu sistemdir.

Kolektivist Ekonomik Sistem — Üretim faktörlerinin mülkiyetinin devlete ait olduğu ve tüm üretim, bölüşüm ve tüketim kararlarının merkezî bir planlama otoritesi tarafından alındığı sistemdir.

Karma Ekonomik Sistem — Hem özel sektörün hem de kamu sektörünün ekonomik faaliyette bulunduğu, devletin yasal düzenlemeler ve müdahalelerle piyasayı yönlendirdiği sistemdir.

Merkezî Yönetim — Faydası tüm ülke sınırlarına yayılan ulusal savunma ve adalet gibi genel kamusal hizmetleri sunan, kamu kesiminin en üst idari birimidir.

Yerel Yönetimler — Faydası belirli bir coğrafi bölge veya yerel toplulukla sınırlı olan çevre temizliği, itfaiye gibi hizmetleri sunan idari birimlerdir.

Kamu İşletmeleri — Piyasa koşullarında üretilebilecek özel nitelikli mal ve hizmetleri üretmek amacıyla devlet tarafından kurulan ve işletilen iktisadi birimlerdir.

Birincil Denge (Faiz Dışı Denge) — Bütçe harcamalarından faiz ödemeleri çıkarıldıktan sonra kalan faiz dışı harcamalar ile bütçe gelirleri arasındaki farktır. Borç sürdürülebilirliği için kritik bir göstergedir.

Maliye Bilimi — Kamu tüzel kişilerinin kamusal ihtiyaçları karşılamak amacıyla gerçekleştirdikleri harcamaları ve topladıkları gelirleri ekonomik, hukuki, sosyal ve teknik yönleriyle inceleyen disiplindir.

Pozitif Yaklaşım — Mali olayları değer yargılarına yer vermeden, mevcut durumu objektif olarak gözlemleyip sebep-sonuç ilişkileri çerçevesinde inceleyen araştırma yöntemidir.

Normatif Yaklaşım — Mali olayların ve kurumların toplumsal refahı artırmak için 'nasıl olması gerektiğini' değer yargılarını, ahlaki ve siyasi görüşleri işin içine katarak inceleyen yöntemdir.