← Ünite 2
Çalışma Psikolojisi

Ünite 2: Psikoloji Bilimi, Diğer Bilim Dalları ile Olan İlişkisi, Kapsamı ve Tarihçesi

1879 Leipzig Laboratuvarı
Wilhelm Wundt tarafından kurulan bu laboratuvar, psikolojinin bağımsız bir bilim dalı olarak kabul edildiği milattır.
Daniel Kahneman'ın Başarısı
Bir psikolog olan Kahneman, karar verme süreçleri üzerine yaptığı çalışmalarla 2012 yılında Nobel Ekonomi Ödülü'nü almıştır.
Hipokrat'ın Vücut Sıvıları
Tıp biliminin babası Hipokrat, sağlığı kara safra, sarı safra, kan ve balgam olmak üzere dört sıvı ile ilişkilendirmiştir.
İbn-i Sina ve Tıbbın Kanunu
İslam tıbbının en ünlü ismi İbn-i Sina, Hipokrat'ın sıvı kuramını doğrulamış ve beynin bölümlerinin etkileri üzerine tahminlerde bulunmuştur.

Anahtar Kavramlar

PsikolojiZihinsel süreçlerin ve davranışların sistematik incelemesidir. Örn: Bir bireyin stres anındaki tepkilerini bilimsel yöntemle analiz etmek.
Aydınlanma Felsefesi17. ve 18. yüzyılda bilginin kaynağı ve insan zihni üzerine odaklanan düşünce akımıdır. Örn: Bilginin doğuştan mı yoksa deneyimle mi geldiği tartışması.
DüalizmDescartes tarafından savunulan, beden ve zihnin ayrı ancak birbirini etkileyen yapılar olduğu görüşüdür.
İşlemselcilikSonuçların sayılabilirliği ve tekrar edilebilirliği üzerine kurulu, modern fizik mantığından psikolojiye geçen bir yaklaşımdır.
İçgözlemWundt'un kullandığı, bireyin kendi zihinsel süreçlerini gözlemleyip rapor etmesine dayalı yöntemdir.
YapısalcılıkTitchener tarafından geliştirilen, zihni oluşturan temel yapıların incelenmesini amaçlayan yaklaşımdır.
İşlevselcilikJames tarafından savunulan, zihnin ne olduğundan ziyade ne işe yaradığına ve davranışın uyumuna odaklanan yaklaşımdır.
Gestalt PsikolojisiBütünün, onu oluşturan parçaların toplamından daha fazlasını ifade ettiğini savunan yaklaşım.
PsikanalizFreud'un geliştirdiği, bilinçaltı dürtülerin ve çatışmaların incelendiği tedavi yöntemidir.
DavranışçılıkWatson tarafından savunulan, psikolojinin sadece gözlemlenebilir davranışları incelemesi gerektiğini öne süren akımdır.
Eklektisizmİnsan davranışını açıklarken birden fazla psikolojik yaklaşımın harmanlanarak kullanılmasıdır.
Temel PsikolojiDavranışlara ilişkin teorik sorulara yanıt arayan, kuram ve araştırmaya dayalı alt dallardır (örn: Bilişsel Psikoloji).
Uygulamalı PsikolojiTemel psikolojinin bulgularını pratik sorunların çözümünde kullanan alanlardır (örn: Klinik Psikoloji).
BiyopsikolojiGenetik, hormonlar ve beyin yapısının davranış üzerindeki etkilerini inceleyen daldır.
Gelişimsel Psikolojiİnsanın doğumundan ölümüne kadar zihinsel ve davranışsal değişimlerini inceleyen daldır.
Klinik PsikolojiDepresyon, şizofreni gibi zihinsel rahatsızlıkların nedenlerini ve tedavi yöntemlerini inceleyen daldır.
Sosyal PsikolojiBireyin grup içindeki davranışlarını ve diğerlerini nasıl etkilediğini inceleyen daldır.
Kültürel PsikolojiFarklı kültürlerin insan davranışları ve düşünceleri üzerindeki etkilerini inceleyen daldır.

Diğer Önemli Bilgiler

Cicero'nun Tutkuları

Roma döneminde yaşayan Cicero, tutkuları huzursuzluk, korku, zevk ve arzu olarak dört kategoride sınıflandırmıştır.

Modern Fiziğin Mantığı (1927)

Percy Bridgman'ın bu eseri, psikolojide 'işlemselcilik' yaklaşımının benimsenmesine ve bilimsel yöntemin güçlenmesine yol açmıştır.

Kültürel Algı Deneyi

Nisbett'in çalışmasında Amerikalı çocuklar tavuk ve ineği hayvan kategorisinde gruplarken, Çinli çocuklar inek ve otu ilişki temelinde gruplamıştır.

Milgram'ın İtaat Çalışmaları

1963 yılında gerçekleştirilen bu çalışmalar, bireylerin otoriteye karşı davranışlarını inceleyen önemli bir psikolojik dönüm noktasıdır.

Binet'in IQ Testi

1905 yılında yayınlanan bu çalışma, psikolojinin pratik hayatta ölçme ve değerlendirme aracı olarak kullanılmasının ilk örneklerindendir.

Pavlov'un Koşullanması

1910 yılında keşfedilen koşullanma süreci, davranışçı yaklaşımın temellerini güçlendiren önemli bir gelişmedir.

Ebbinghaus'un Bellek Çalışmaları

1885 yılında yayınlanan bu çalışmalar, psikolojinin deneysel bir bilim olarak ilerlemesinde önemli bir yer tutar.

Bilişsel Psikolojinin Doğuşu

1956 yılında ortaya çıkan bu yaklaşım, zihinsel süreçlerin (algı, dikkat, hafıza) bilimsel incelemesini merkeze almıştır.

Büyük Buhran ve Ekonomi

1929'daki ekonomik kriz, klasik iktisat kuramlarının yetersizliğini göstermiş ve Keynesyen yaklaşıma geçişi zorunlu kılmıştır.

Sınavda Dikkat Et

  • Psikolojinin felsefeden doğduğunu ve temel sorularının felsefi kökenli olduğunu unutmayın; bu, disiplinler arası bağı anlamak için kritiktir.
  • Temel Psikoloji ve Uygulamalı Psikoloji ayrımını iyi yapın; sınavda hangi dalın hangisine girdiğini soran sorular gelebilir.
  • Yaklaşımların 'anahtar kelimelerini' eşleştirin (örn: Biyolojik-Genetik, Davranışsal-Öğrenme, Psikodinamik-Bilinçaltı).
  • 1879 tarihini ve Wundt ismini mutlaka ezberleyin; psikolojinin bilimselleşme miladıdır.
  • Körler ve Fil metaforunun, psikolojideki yaklaşım farklılıklarını (eklektisizm ihtiyacını) açıkladığını unutmayın.
  • Daniel Kahneman'ın psikolog olduğunu ve ekonomi ödülü aldığını bilmek, disiplinler arası etkileşimi anlamak için önemli bir örnektir.