← Ünite 4
Muhasebeye Giriş

Ünite 4: Finansal Tabloların Hazırlanması Örneği ve Muhasebe Döngüsü

Özgür Danışmanlık Şirketi Gelir Tablosu Verileri
Şirketin 2017 yılı faaliyetleri sonucunda 190.450 TL hizmet geliri elde edilmiş, buna karşılık 98.890 TL toplam gider yapılmıştır. 91.560 TL faaliyet kârına 7.750 TL diğer gelirlerin eklenmesiyle dönem net kârı 99.310 TL olarak gerçekleşmiştir.
Özgür Danışmanlık Şirketi Bilanço Dengesi
31.12.2017 tarihi itibarıyla şirketin aktif toplamı (varlıkları) 1.172.810 TL'dir. Bu varlıklar, aynı tutardaki (1.172.810 TL) borçlar ve özsermaye toplamından oluşan pasif kaynaklarla finanse edilmiştir.
Vizyon İşletmesi Kuruluş Sermayesi
10 Ocak tarihinde Barış isimli girişimci tarafından 50.000 TL nakit sermaye konularak Vizyon İşletmesi adında bir sinema salonu kurulmuş ve bu işlem 1 numaralı yevmiye kaydı olarak sisteme girilmiştir.
Vizyon İşletmesi Sinema Sistemi Alımı
13 Ocak tarihinde bankadan kredi çekilerek 40.000 TL değerinde sinema sistemi satın alınmıştır. Bu işlem Makineler Hesabı borçlandırılarak ve Banka Kredileri Hesabı alacaklandırılarak kaydedilmiştir.

Anahtar Kavramlar

Yevmiye Defteri (Günlük Defter)Finansal olayların gerçekleştikleri tarih sırasına göre kronolojik olarak kaydedildiği yasal defterdir. Her işlem yevmiye numarası verilerek borçlu ve alacaklı hesaplar şeklinde kaydedilir.
Büyük Defter (Defteri Kebir)Günlük deftere kaydedilen finansal olayların hesap bazında sınıflandırılarak izlendiği defterdir. T-Hesabı şeklinde gösterilir ve işlemlerin hesaplar üzerindeki etkisini topluca görmeyi sağlar.
MizanBüyük defter hesaplarının borç/alacak toplamları ile bakiyelerini bir arada gösteren, kayıtların doğruluğunu kontrol etmeye yarayan özet tablodur. Dönem sonunda finansal tabloların hazırlanmasına zemin hazırlar.
Muhasebe DöngüsüFinansal olayların ortaya çıkışından başlayıp; kaydetme, sınıflama, özetleme ve finansal tabloların raporlanmasıyla tamamlanan sistematik sürecin tamamıdır.
KaydetmeMuhasebe döngüsünün ilk aşaması olup, gerçekleşen finansal olayların çift taraflı kayıt sistemine uygun olarak günlük deftere yazılması işlemidir.
SınıflamaGünlük defterdeki kronolojik kayıtların, ait oldukları hesaplara göre büyük defterdeki (T-Hesapları) ilgili yerlere aktarılması sürecidir.
ÖzetlemeBüyük defter hesaplarında biriken verilerin dönem sonunda mizan adı verilen tabloda toplanarak kontrol edilmesi ve sadeleştirilmesi işlemidir.
RaporlamaMuhasebe döngüsünün son aşaması olup, mizan verilerinden yararlanılarak Bilanço ve Gelir Tablosu gibi finansal tabloların hazırlanması sürecidir.
Kâr/Zarar Tablosu (Gelir Tablosu)İşletmenin belirli bir dönemde elde ettiği tüm gelirler ile katlandığı tüm giderleri karşılaştırarak dönem net kârını veya zararını gösteren tablodur.
Bilançoİşletmenin belirli bir tarihteki finansal durumunu, yani sahip olduğu varlıkları ile bu varlıkların sağlandığı kaynakları (borçlar ve özsermaye) gösteren tablodur.
AktifBilançonun sol tarafında yer alan ve işletmenin sahip olduğu dönen ve duran varlıkların toplam değerini gösteren bölümdür.
PasifBilançonun sağ tarafında yer alan ve işletmenin varlıklarını finanse etmek için kullandığı yabancı kaynaklar (borçlar) ile özkaynakların (özsermaye) toplamını gösteren bölümdür.
Dönen VarlıklarKasa, banka, ticari alacaklar gibi bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde paraya çevrilmesi ya da tüketilmesi öngörülen varlıklardır.
Duran VarlıklarBinalar, demirbaşlar, taşıtlar ve makineler gibi işletme faaliyetlerinde bir yıldan daha uzun süre kullanılmak amacıyla edinilen varlıklardır.
Özsermayeİşletme sahiplerinin işletmeye koydukları sermaye ile işletmede bırakılan dağıtılmamış kârlar ve dönem net kârından oluşan özkaynaklar toplamıdır.
Yevmiye KaydıGünlük deftere yapılan her bir finansal işlemin kaydıdır. İşlemin borçlu ve alacaklı hesaplarını, tutarlarını ve açıklamasını içerir.
Borç BakiyesiBir büyük defter hesabının borç (sol) tarafı toplamının, alacak (sağ) tarafı toplamından fazla olması durumunda ortaya çıkan farktır. Varlık ve gider hesapları borç bakiyesi verir.
Alacak BakiyesiBir büyük defter hesabının alacak (sağ) tarafı toplamının, borç (sol) tarafı toplamından fazla olması durumunda ortaya çıkan farktır. Borç, özsermaye ve gelir hesapları alacak bakiyesi verir.
Çift Taraflı Kayıt SistemiHer finansal işlemin en az bir hesabı borçlandırırken, en az bir başka hesabı aynı tutarda alacaklandırması esasına dayanan muhasebe kayıt yöntemidir.
T-HesabıBüyük defter hesaplarının borç ve alacak taraflarını görselleştirmek için kullanılan, 'T' harfi şeklindeki şematik hesap gösterimidir.

Diğer Önemli Bilgiler

Vizyon İşletmesi Kira Ödemesi

15 Ocak tarihinde sinema salonu için bir yer kiralanmış ve Ocak ayına ait yarım aylık kira bedeli olan 3.000 TL nakit (peşin) olarak kasadan ödenmiştir.

Vizyon İşletmesi Oturma Yerleri Yatırımı

20 Ocak tarihinde sinema salonuna toplam 35.000 TL nakit ödeme yapılmak suretiyle oturma yerleri (koltuklar) yaptırılmış ve bu tutar Demirbaşlar Hesabına borç kaydedilmiştir.

Vizyon İşletmesi Ocak Ayı Bilet Geliri

31 Ocak tarihinde sinema izleyicilerinden toplam 8.000 TL bilet geliri elde edildiği tespit edilmiş ve bu tutarın tamamı peşin olarak tahsil edilerek Kasa Hesabına borç yazılmıştır.

Vizyon İşletmesi Personel Maaş Ödemesi

31 Ocak tarihinde sinemada çalışan personelin Ocak ayı maaşı olan 2.000 TL nakit olarak ödenmiş, bu işlem Ücret Gideri Hesabı borçlandırılarak kaydedilmiştir.

Vizyon İşletmesi Ödenmemiş Elektrik Faturası

31 Ocak tarihinde işletmeye 1.500 TL tutarında elektrik faturası gelmiş ancak henüz ödenmemiştir. Bu durum Elektrik Gideri borçlandırılarak ve Çeşitli Borçlar alacaklandırılarak muhasebeleştirilmiştir.

Vizyon İşletmesi Mizan Toplamları

31 Ocak tarihi itibarıyla hazırlanan mizanda, tutarlar sütununun borç ve alacak toplamları 139.500 TL; bakiyeler sütununun borç ve alacak toplamları ise 99.500 TL olarak eşit çıkmıştır.

Vizyon İşletmesi Gelir Tablosu Sonucu

10 - 31 Ocak dönemine ait gelir tablosunda, 8.000 TL bilet gelirinden 6.500 TL toplam gider düşülerek 1.500 TL net kâr elde edildiği raporlanmıştır.

Vizyon İşletmesi Bilanço Toplamı

31 Ocak tarihli bilançoda, işletmenin varlık toplamı 93.000 TL olarak hesaplanmış; borçlar ve özsermaye toplamı da 93.000 TL olarak gerçekleşerek tam denge sağlanmıştır.

Zorunlu İki Muhasebe Defteri

Yürürlükteki yasalar ve muhasebe standartları gereği işletmelerin tutması zorunlu olan iki temel defter Günlük Defter (Yevmiye Defteri) ve Büyük Defter'dir (Defteri Kebir).

Mizanın Sınırları ve Kayıt Hataları

Mizandaki borç ve alacak eşitliği aritmetik doğruluğu kanıtlar ancak bir işlemin tamamen unutulması veya yanlış hesaba aynı tutarda kayıt yapılması gibi hataları ortaya çıkaramaz.

Sınavda Dikkat Et

  • Gelir tablosunu bilançodan önce hazırlayın; çünkü gelir tablosunda bulacağınız Dönem Net Kârı, bilançonun özsermaye kısmını dengelemek için zorunludur.
  • Mizanın eşit çıkmasının her şeyin hatasız yapıldığı anlamına gelmediğini unutmayın; unutulan yevmiye kayıtları mizan dengesini bozmaz.
  • Hesap türlerinin bakiye yönlerine dikkat edin; varlık ve giderler borç bakiyesi verirken, borçlar, özsermaye ve gelirler alacak bakiyesi verir.
  • Yevmiye kayıtlarında borçlu hesapların sola, alacaklı hesapların ise sağa doğru içerlek yazıldığını sınav sorularında görsel olarak kontrol edin.
  • Bankalar, Kasa, Demirbaşlar gibi hesapların bilanço hesabı olduğunu ve asla Gelir Tablosunda raporlanamayacağını aklınızda bulundurun.