Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Sanayi Devrimi öncesindeki usta-çırak ilişkileri ile Sanayi Devrimi sonrasındaki kitle üretiminde ortaya çıkan işçi-işveren ilişkilerini çatışma ve devletin rolü açısından karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Sanayi Devrimi öncesinde usta-çırak ilişkileri lonca sistemi içinde kişisel ve sorunsuz çözülürken, kitle üretimiyle birlikte çok sayıda işçinin bir arada çalışması karmaşık ve çatışmalı ilişkileri doğurmuştur. İlk dönemlerde devletin müdahale etmediği liberal ekonomi ve sözleşme serbestisi benimsenmiş, bu durum ağır sömürüye yol açınca işçiler birleşme mücadelesi başlatmıştır.
Alıştırma 2myders hazırladı
Sendikalaşma hakkının tarihsel gelişimindeki üç temel aşamayı (yasaklama, tolerans, hak olarak tanınma) açıklayarak, İngiltere ve Fransa örnekleri üzerinden bu aşamaların nasıl gerçekleştiğini araştırınız.
Yanıt / ipucu
Sendikalaşma süreci sırasıyla yasaklama, tolerans ve yasal hak olarak tanınma aşamalarından geçmiştir. Örneğin Fransa'da 1791'deki Le Chapelier Yasası ile sendikalar yasaklanmış, İngiltere'de ise uzun mücadeleler sonucunda sendikal haklar ilk kez 1824 yılında yasal olarak tanınmıştır.
Alıştırma 3myders hazırladı
Türkiye'de bir işçi sendikasının kurulma sürecini, kurucu sayısını ve tüzel kişilik kazanma aşamalarını 6356 sayılı Kanun çerçevesinde adım adım açıklayınız.
Yanıt / ipucu
En az 7 işçi, önceden izin almaksızın bir işkolunda faaliyette bulunmak üzere bir araya gelir. Kurucular, hazırladıkları tüzük ve gerekli belgeleri kuracakları ilin valiliğine verdikleri anda sendika tüzel kişilik kazanır; valilik ise bu belgeleri 15 gün içinde Bakanlığa gönderir.
Alıştırma 4myders hazırladı
İşletme toplu iş sözleşmesi ile grup toplu iş sözleşmesi arasındaki farkları, kapsam dâhilindeki işyerleri ve taraflar açısından karşılaştırarak açıklayınız.
Yanıt / ipucu
İşletme toplu iş sözleşmesi, tek bir gerçek veya tüzel kişiye ya da kamu kurumuna ait aynı işkolundaki birden çok işyerini kapsayan zorunlu bir sözleşmedir. Grup toplu iş sözleşmesi ise bir işçi sendikası ile bir işveren sendikası arasında, birden çok üye işverene ait aynı işkolundaki farklı işyerlerini kapsar.
Alıştırma 5myders hazırladı
Bir işçi sendikasının toplu iş sözleşmesi yapabilmesi için gereken 'ehliyet' ve 'yetki' kavramlarını tanımlayarak, yasal yetki barajı oranlarını belirtiniz.
Yanıt / ipucu
Ehliyet, sözleşme yapabilme hukuki iktidarı olup sendikalara ve sendika üyesi olmayan işverenlere aittir; yetki ise yasanın aradığı çoğunluğa sahip olmaktır. Yetki için sendikanın kurulu olduğu işkolunda en az %3 üye oranına, sözleşme yapılacak işyerinde %50+1, işletmelerde ise en az %40 üye çoğunluğuna sahip olması gerekir.
