← Ünite 5
Yönetim ve Organizasyon

Ünite 5: 5. Yönetimde Post Modern Yaklaşımlar

1980'li Yılların Yönetim Değişimi
1980'lerden sonra yönetim uygulamaları, küreselleşme ve teknolojik devrimlerin etkisiyle köklü bir değişim yaşamıştır. Bu dönem, geleneksel hiyerarşik yapıların yerini daha esnek ve öğrenen organizasyonlara bıraktığı bir süreçtir.
Edward Deming ve Japonya
1950 yılında Japon Bilim Adamları ve Mühendisler Birliği'nin (JUSE) davetiyle Japonya'ya giden Deming, kalite felsefesini burada uygulamıştır. Bu çalışmalar, Japon otomotiv ve elektronik endüstrisinin dünya liderliğine yükselmesinin temelini atmıştır.
Peter Senge ve Beşinci Disiplin
1990 yılında yayınlanan 'Beşinci Disiplin' kitabı, öğrenen organizasyon kavramını literatüre kazandırmıştır. Senge, kurumların başarısı için beş temel disiplinin (sistem düşüncesi vb.) şart olduğunu savunmuştur.
İnternetin Hızlı Yükselişi
İnternet, 4 yıl gibi kısa bir sürede 50 milyon kullanıcıya ulaşarak dijital devrimi başlatmıştır. Bu durum, e-ticaretin ve bilgi yönetiminin işletmelerin temel gündemi haline gelmesine yol açmıştır.

Anahtar Kavramlar

KüreselleşmeDünya ekonomisinin bütünleşmesi ve coğrafi sınırların ortadan kalkmasıdır. İşletmelerin evrenselleşerek global ölçekte mücadele etmesini zorunlu kılar.
Toplam Kalite YönetimiMüşteri beklentilerini karşılamak için tüm iş süreçlerinin sürekli iyileştirilmesini öngören bir yönetim felsefesidir. Kaliteyi bir denetim değil, bir yönetim biçimi olarak ele alır.
Öğrenen KurumBilgiyi stratejik bir kaynak olarak kullanan, sürekli öğrenme ve değişim süreçlerini yapı taşlarına dahil etmiş proaktif organizasyondur. Peter Senge tarafından popülerleştirilmiştir.
KaizenSürekli iyileştirme felsefesidir. Küçük adımlarla ve tüm çalışanların katılımıyla verimliliği ve kaliteyi artırmayı hedefler.
Deming Döngüsü (PUKÖ)Planla, Uygula, Kontrol Et ve Önlem Al aşamalarından oluşan, süreç iyileştirmede kullanılan sistematik bir araçtır.
Duygusal Zekâ (EQ)Kişinin kendi ve başkalarının duygularını izleme, ayırt etme ve bu bilgiyi eylemlerinde kullanma becerisidir. TKY'de çalışan başarısını artıran kritik bir yetkinliktir.
Örgütsel ÖğrenmeBireylerin öğrendiklerinin işletme hafızasına dahil edilerek kolektif bir sinerji oluşturulmasıdır. Bireysel öğrenmeden kolektif öğrenmeye geçişi sağlar.
Sistem DüşüncesiOlayları birbirinden kopuk değil, bir bütünün parçaları olarak görme disiplinidir. Öğrenen kurumların beş temel disiplininden biridir.
Kişisel HakimiyetBireyin kendi vizyonunu sürekli netleştirmesi ve gerçekliği objektif olarak görme disiplinidir. Öğrenen kurumların manevi temelidir.
Zihinsel ModellerDünyayı algılamamızı sağlayan kökleşmiş varsayımlar ve kalıplardır. Öğrenen kurumlar bu modelleri sorgulayarak önyargılardan kurtulmayı hedefler.
Paylaşılan Vizyonİşletme üyelerinin geleceğe yönelik ortak bir resim etrafında birleşmesidir. Kuruma enerji ve odaklanma sağlar.
Benchmarking (Kıyaslama)Başkalarının deneyimlerinden yararlanma sürecidir. Başarılı işletmelerin yöntemlerini inceleyerek kendi süreçlerini iyileştirme faaliyetidir.
Proaktif İşletmeDeğişime ayak uydurmakla yetinmeyip, değişimi önceden tahmin eden ve ona öncülük eden işletme yapısıdır.
Bilişsel Zekâ (IQ)Bellek, sorun çözme ve soyut analiz gibi yetenekleri içeren, genellikle altı yaşından sonra sabit kalan zekâ türüdür.
Entelektüel SermayeBilginin bir üretim faktörü olarak değer kazanmasıdır. Bilgi, günümüz ekonomisinde rekabetin tek güvenilir kaynağıdır.
Yeşil İşletmecilikEkolojik dengeye zarar vermeyen, çevreci ürün ve hizmetler üreten, tedarikçilerini bu zihniyetle seçen yönetim anlayışıdır.
İç Müşteriİşletme içindeki süreçlerde bir sonraki aşamada yer alan ve bir önceki aşamanın çıktısını kullanan çalışan/birimdir.
Bilgi ToplumuBilginin stratejik bir rekabet faktörü olarak üretimin asıl bileşeni haline geldiği, sanayi toplumundan sonraki evredir.

Diğer Önemli Bilgiler

Levi Strauss Örneği

Bir blucin pantolonun maliyetinin beşte dördü enformasyon (tasarım, pazarlama, bilgi) maliyetinden oluşmaktadır. Bu örnek, bilginin üretimdeki asıl bileşen haline geldiğini kanıtlar.

Kaoru Ishikawa'nın Kalite Tanımı

Ishikawa, kaliteyi sadece ürünle sınırlamamış; iş, iletişim, süreç ve insan kalitesi gibi geniş bir yelpazede tanımlamıştır. Bu, TKY'nin bütünsel bakış açısını yansıtır.

Lester R. Brown ve Enerji

Brown, 'Yirmidokuzuncu Gün' eserinde petrol rezervlerinin tükenmekte olduğunu vurgulamıştır. Geleceğin enerji kaynakları olarak güneş, nükleer ve rüzgâr enerjisine odaklanılması gerektiğini belirtmiştir.

Kenichi Ohmae'nin Küreselleşme Faktörleri

Ohmae, küresel ekonomik sistemi; coğrafi sınırların kalkması, sanayinin küresel gelişimi, bilgi teknolojileri ve küresel tüketiciler olmak üzere dört temel faktörle açıklamıştır.

Peter Drucker'ın Bilgi Görüşü

Drucker, 20. yüzyılın ortalarına kadar önem taşıyan emek ve sermayenin artık ikinci planda kaldığını savunur. Ona göre günümüzde tek anlamlı rekabet kaynağı bilgidir.

Alvin Toffler ve Üçüncü Dalga

Toffler, 'Üçüncü Dalga' eserinde enformasyon devrimini ve bilgisayarların toplumsal gelişmedeki rolünü incelemiştir. Bilginin tüm alanlarda kullanımının önemini vurgulamıştır.

Japon Kalite Başarısı (1970'ler)

1970'li yıllarda Japon işletmeleri, Amerikan yönetim biçiminin karşısında özellikle otomotiv ve elektronikte büyük başarılar kazanmıştır. Bu başarı, TKY felsefesinin dünyaya yayılmasını sağlamıştır.

KalDer Tanımı

Türkiye Kalite Derneği (KalDer), TKY'yi süreçlerin sürekli iyileştirilmesi yoluyla müşteri beklentilerinin karşılanması olarak tanımlar. Bu tanım, Türkiye'deki kalite hareketinin temelini oluşturur.

Salovey ve Mayer'in EQ Tanımı

Salovey ve Mayer, duygusal zekayı sosyal zekanın bir alt kümesi olarak tanımlamışlardır. Bu tanım, işletmelerde empatik iletişimin önemini bilimsel bir zemine oturtmuştur.

Sınavda Dikkat Et

  • TKY ve Kaizen kavramlarını karıştırmayın; TKY bir yönetim felsefesi, Kaizen ise bu felsefenin içindeki 'sürekli iyileştirme' yöntemidir.
  • Peter Senge'nin 'Beş Disiplin'ini ezberleyin; sınavda hangisinin disiplinlerden biri olmadığına dair soru gelme ihtimali çok yüksektir.
  • Deming Döngüsü (PUKÖ) aşamalarını sırasıyla bilin; sınavda aşamaların sırası veya tanımı sorulabilir.
  • Bilginin günümüz ekonomisindeki yerini Drucker'ın 'tek anlamlı kaynak' vurgusuyla hatırlayın; bu, sınavda sıkça sorulan bir temel bilgidir.
  • Öğrenen kurumların 'proaktif' olduğunu unutmayın; sınavda 'reaktif' (tepkisel) olduklarına dair çeldiriciler olabilir.
  • Duygusal zekânın (EQ) TKY'deki yerini, bilişsel zekâdan (IQ) ayırın; TKY insani boyuta, yani EQ'ya odaklanır.