OrganizasyonÖnceden belirlenmiş hedeflere ulaşmak amacıyla, görevlerin tanımlanması ve çalışanların faaliyetlerinin koordine edilerek formal bir yapının oluşturulması sürecidir. Örneğin, bir fabrikanın üretim hedeflerine ulaşması için departmanların görev dağılımını yapmasıdır.
Organizasyon Yapısıİşletme amaçlarına ulaşmak için çalışanların rollerinin, ast-üst ilişkilerinin ve raporlama hatlarının belirlendiği biçimsel çerçevedir. Örneğin, bir şirketin şemasında kimin kime bağlı olduğunun gösterilmesi bu yapıyı oluşturur.
Bölümlere Ayırmaİşletmedeki işlerin belirli kriterlere göre gruplandırılarak birimlere ayrılması ve bu birimlerin yönetici sorumluluğuna verilmesidir. Örneğin, işletmenin 'Pazarlama' ve 'Üretim' olarak iki ayrı birime ayrılmasıdır.
Emir BirliğiHer çalışanın yalnızca tek bir üste bağlı olması ve ondan emir alması ilkesidir. Örneğin, bir işçinin sadece kendi bölüm müdüründen talimat alması, kafa karışıklığını önler.
Merkezileşme DerecesiKarar alma yetkisinin işletmenin hangi yönetim kademesinde toplandığını gösterir. Tepe yönetimde toplanması yüksek merkezileşme, alt kademelere devredilmesi düşük merkezileşme olarak adlandırılır.
Yönetim AlanıBir yöneticinin doğrudan denetimi altında bulunan astların sayısıdır. Örneğin, bir müdüre 5 kişinin bağlı olması dar, 20 kişinin bağlı olması geniş bir yönetim alanını ifade eder.
Formalleşmeİşletme içindeki kuralların, prosedürlerin ve iş tanımlarının yazılı hale getirilme derecesidir. Örneğin, bir şirketin iş yapış şekillerini el kitapçıklarıyla kesin kurallara bağlamasıdır.
Organik YapıDeğişken çevre koşullarına uyum sağlayan, az sayıda kuralın olduğu, esnek ve karar almanın alt kademelere devredildiği organizasyon yapısıdır. Örneğin, teknoloji şirketlerinin hızlı değişim için kullandığı yapı.
Mekanik YapıKapalı ve durağan çevrelerde faaliyet gösteren, süreçleri ve girdi-çıktı ilişkileri katı kurallarla belirlenmiş organizasyon yapısıdır. Örneğin, geleneksel bir üretim fabrikası.
Fonksiyonel Bölümlere Ayırmaİşlerin benzer yetenek, tecrübe ve kaynak kullanımı ihtiyacına göre gruplandırılmasıdır. Örneğin, muhasebe, pazarlama ve üretim departmanlarının ayrı ayrı kurulması.
Ürün Esaslı Bölümlere AyırmaHer bir bölümün belirli bir üründen veya ürün grubundan sorumlu tutulduğu organizasyon yapısıdır. Örneğin, bir otomotiv firmasının 'Binek Araçlar' ve 'Ticari Araçlar' olarak ikiye ayrılması.
Bölge Esaslı Bölümlere Ayırmaİşletmenin faaliyet gösterdiği coğrafi alanlara göre birimlere ayrılmasıdır. Örneğin, bir perakende zincirinin 'Ege Bölgesi' ve 'Marmara Bölgesi' olarak ayrılması.
Genellik İlkesiYöneticinin sahip olduğu otoritenin, işletmedeki tüm çalışanları kapsadığını ifade eden yönetim ilkesidir.
Strateji-Yapı İlişkisiİşletmenin hedeflerine ulaşmak için izlediği stratejinin, organizasyon yapısını belirlemesi ve yapının da stratejiyi etkilemesi arasındaki çift yönlü etkileşimdir.
Reaktif Davranışİşletmenin çevrede meydana gelen değişimlere gerçekleştikten sonra ayak uydurmasıdır. Örneğin, rakip bir ürün çıkınca ona benzer bir ürün geliştirme çabasıdır.
