Ünite 2: İş Sağlığı ve Güvenliği Kavramsal Çerçevesi ve Önemi — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Dünya genelindeki yıllık iş kazası ve meslek hastalığı ölüm oranları ile savaş dönemlerindeki ölüm oranlarını karşılaştırarak, iş sağlığı ve güvenliğinin küresel önemini sosyal ve ekonomik boyutlarıyla tartışınız.
Yanıt / ipucu
İstatistiklere göre savaşlarda yıllık ortalama 650 bin insan ölürken, iş kazası ve meslek hastalıkları nedeniyle bu sayı 3 milyona ulaşmaktadır. Bu durum, iş sağlığı ve güvenliğinin sadece bireysel bir sorun olmadığını, küresel düzeyde çok büyük sosyal kayıplara ve ekonomik zararlara yol açan sistemik bir kriz olduğunu göstermektedir.
Alıştırma 2myders hazırladı
'İşçi Sağlığı ve Güvenliği' kavramından modern 'İş Sağlığı ve Güvenliği' (İSG) kavramına geçişin nedenlerini ve bu dönüşümün getirdiği geniş koruma yaklaşımını açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Bu dönüşüm, koruma odağını sadece işçinin doğrudan kendisiyle sınırlı tutmayıp, iş yerinin içindeki ve dışındaki tüm tehlikeleri kapsayacak şekilde genişletmiştir. Modern İSG yaklaşımı; çalışan güvenliği, iş yeri güvenliği ve üretim güvenliğini bir bütün olarak ele alan daha kapsayıcı ve sistemli bir koruma şemsiyesi sunar.
Alıştırma 3myders hazırladı
Antik Çağ'da Hipokrat, Nicander ve Plinius gibi figürlerin iş sağlığına katkılarını inceleyerek, tarihteki ilk kişisel koruyucu donanım örneklerine örnekler veriniz.
Yanıt / ipucu
Antik Çağ'da Hipokrat kurşun zehirlenmesini tanımlamış, Nicander ise kurşun anemisi gibi spesifik hastalıkları teşhis etmiştir. Bu dönemde tozdan korunmak için maske yerine kullanılan torbalar ve demircilerin gözlerini korumak için kullandıkları siperlikler ilk kişisel koruyucu donanım örnekleridir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Bernardino Ramazzini'nin tıp ve iş sağlığı literatürüne kazandırdığı en önemli soruyu belirterek, kendisinin neden 'iş sağlığının babası' kabul edildiğini gerekçeleriyle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Ramazzini, hastalarına 'Ne iş yapıyorsunuz?' sorusunu yönelterek meslekler ile hastalıklar arasındaki doğrudan ilişkiyi kurmuştur. İş yeri ortamı, havalandırma, sıcaklık ve iş-işçi uyumu üzerinde durarak günümüz ergonomi biliminin temellerini atmış ve bu alandaki ilk sistemli çalışmaları başlatmıştır.
Alıştırma 5myders hazırladı
Osmanlı'dan Cumhuriyet dönemine geçiş sürecinde Türkiye'deki İSG mevzuatının gelişimini; Dilaver Paşa Nizamnamesi, Umumi Hıfzısıhha Kanunu ve 6331 sayılı Kanun çerçevesinde karşılaştırarak analiz ediniz.
Yanıt / ipucu
Osmanlı dönemindeki Dilaver Paşa Nizamnamesi gibi ilk düzenlemeler maden sektörü odaklı ve kaza sonrası tazminat ağırlıklıdır. Cumhuriyet dönemindeki Umumi Hıfzısıhha Kanunu ile iş yeri hekimliği gibi önleyici sağlık tedbirleri getirilmiş, 2012 yılındaki 6331 sayılı Kanun ile de tüm çalışanları kapsayan müstakil ve risk önleme odaklı modern bir döneme geçilmiştir.
