Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » İş Sağlığı ve Güvenliği Lisans Programı » İş Sağlığı ve Güvenliği

Ünite 4: Korunma Politikaları ve Risk Grupları — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 50 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Önleme — İşyerinde yürütülen işlerin tüm safhalarında sağlığı ve güvenliği etkileyecek riskleri ortadan kaldırmak veya azaltmak amacıyla alınan tedbirlerin tümüdür. Bir olayın meydana gelmesine engel olmak adına yapılan proaktif faaliyetleri kapsar.

Koruma — Bir bireyi dış etkenlerden, tehlikelerden veya zor durumlardan uzak tutarak muhafaza etme faaliyetidir. İşyerinde hem çalışanın fiziksel bütünlüğünü hem de işyerinin güvenliğini sağlamaya yönelik süregelen denetim ve kontrol mekanizmalarını içerir.

Tehlike — İşyerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek, çalışana, iş yerine, ekipmanlara veya çevreye zarar verme, yaralanmaya yol açma potansiyeli olan her türlü kaynak, durum veya unsurdur.

Risk — Tehlikeden kaynaklanacak olan zarar, yaralanma veya kayıp gibi istenmeyen bir sonucun meydana gelme ihtimali ile bu sonucun yol açacağı şiddetin bileşimidir.

Tehlikeli Durum — İşyerinde iş güvenliğini tehlikeye sokan, ergonomik olmayan, çevre, makine, malzeme ve iş organizasyonundan kaynaklanan fiziksel ve teknik kusurların tamamıdır. Yetersiz aydınlatma veya koruyucusuz makine kullanımı buna örnektir.

Tehlikeli Davranış — Çalışanların kişisel kusurları, eğitim eksiklikleri veya psikolojik durumları nedeniyle iş güvenliğini tehlikeye atan, kurallara ve talimatlara aykırı hareketleridir. Koruyucu gözlük takmadan kaynak yapmak bu kavrama somut bir örnektir.

Ramak Kala Olay — İşyerinde meydana gelen; çalışan, işyeri ya da iş ekipmanını zarara uğratma potansiyeli olduğu halde fiilen zarara veya yaralanmaya yol açmayan, ucuz atlatılan olaylardır.

Kaza Piramidi — İş kazalarının sonuçlarının boyutu ile bu kazalara neden olan emniyetsiz hareketler ve ucuz atlatılan olaylar arasındaki sayısal ilişkiyi gösteren, tabanında emniyetsiz hareketlerin yer aldığı hiyerarşik analiz modelidir.

Toplu Korunma Yöntemleri — İşyerindeki tehlikelerin bertaraf edilmesinde kişisel koruyuculardan önce başvurulan; genel havalandırma, yalıtım, makine koruyucuları ve tehlikeli olanın tehlikesizle değiştirilmesi (ikame) gibi tüm çalışanları kapsayan önlemlerdir.

Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) — Çalışanı, yürütülen işten kaynaklanan, sağlık ve güvenliği etkileyen bir veya birden fazla riske karşı koruyan, çalışan tarafından giyilen, takılan veya tutulan, bu amaca uygun olarak tasarımı yapılmış tüm alet, araç ve gereçlerdir.

İkame Yöntemi — İşyerinde tehlikeli olan bir kimyasalın, makinenin, ekipmanın veya çalışma yönteminin, tehlikesiz ya da çalışanlar için daha az tehlikeli olan başka bir unsurla değiştirilmesi işlemidir.

Özel Politika Gerektiren Gruplar — Fizyolojik, yaşsal veya fiziksel özellikleri nedeniyle çalışma hayatında diğer çalışanlara göre daha fazla risk altında olan; kadınlar, gençler, yaşlılar, engelliler ve uzun süreli işsizler gibi dezavantajlı çalışan gruplarıdır.

Çocuk İşçi — 14 yaşını bitirmiş, 15 yaşını doldurmamış ve zorunlu ilköğretim çağını tamamlamış, sadece hafif ve gelişimine zarar vermeyecek işlerde çalıştırılmasına izin verilen bireydir.

Genç İşçi — 15 yaşını tamamlamış ancak 18 yaşını henüz doldurmamış, yasal sınırlar çerçevesinde belirli ağır ve tehlikeli olmayan işlerde istihdam edilebilen çalışan sınıfıdır.

Engelli Çalışan — Bedensel, zihinsel, ruhsal veya duyusal yetilerindeki kayıplar nedeniyle çalışma gücünün en az %40'ından yoksun olduğunu resmi sağlık kurulu raporuyla belgelemiş olan çalışandır.

Mesleki Rehabilitasyon — Engelli bireylerin kendilerine uygun bir iş edinmelerini, bu işi sürdürmelerini ve işlerinde ilerlemelerini sağlamak amacıyla yürütülen tıbbi, sosyal ve mesleki uyum süreçlerinin tamamıdır.

İçsel Risk Faktörleri (Kadın Çalışanlar) — Kadın çalışanların gebelik, emzirme, menstrüel döngü, menopoz ve hormonal yapı gibi doğrudan kendi fizyolojik ve biyolojik süreçlerinden kaynaklanan hassasiyet ve risk alanlarıdır.

Dışsal Risk Faktörleri (Kadın Çalışanlar) — Çalışma ortamının fiziki koşulları, kullanılan makinelerin kadın ergonomisine uygun tasarlanmaması, part-time çalışma modellerinin getirdiği dikkat dağınıklığı gibi kadının dışındaki çevresel risk etmenleridir.

Süt İzni — Kadın çalışanlara, bir yaşından küçük çocuklarını emzirebilmeleri için günde toplam 1,5 saat olarak verilen, süresi günlük çalışma süresinden sayılan ve kullanım saatleri işçi tarafından belirlenen ücretli izindir.

Emzirme Odası — Yaşları ve medeni halleri ne olursa olsun, 100 ile 150 arasında kadın çalışan istihdam eden işyerlerinde, emziren çalışanların çocuklarını emzirmeleri için işyerinden ayrı ve en fazla 250 metre mesafede kurulması zorunlu olan tesistir.

Çocuk Bakım Yurdu (Kreş) — Yaşları ve medeni halleri ne olursa olsun, 150'den fazla kadın çalışan istihdam eden işyerlerinde, 0-6 yaş grubundaki çocukların bakımı ve korunması amacıyla işverence kurulması zorunlu olan kreş/anaokulu tesisidir.

Hafif İş — Çocukların gelişimine, sağlığına ve güvenliğine zarar vermeyen, okula devamlarını veya mesleki eğitim programlarından yararlanmalarını engellemeyen, yapısı itibariyle hafif nitelikteki işlerdir.

Eşit Davranma İlkesi — İş ilişkisinde dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, yaş, siyasi düşünce, inanç ve benzeri sebeplere dayalı olarak ayrımcılık yapılmasını yasaklayan, anayasal ve yasal güvence altındaki temel hukuk kuralıdır.

Sağlık Gözetimi — Çalışanların işyerinde maruz kaldıkları veya kalabilecekleri fiziksel, kimyasal ve biyolojik risk etmenlerine karşı sağlık durumlarının işyeri hekimi tarafından düzenli aralıklarla izlenmesi ve kontrol edilmesi sürecidir.

Gece Postası — Çalışma hayatında saat 20.00'de başlayıp ertesi gün saat 06.00'ya kadar geçen ve her halükarda en fazla 11 saat süren, özel çalışma ve dinlenme kurallarına tabi olan çalışma dönemidir.