← Ünite 14

Ünite 14: AZ GELİŞMİŞ ÜLKELERDE EKONOMİK BÜYÜMENe Öğrendik?

Ders kitabının ünite sonundaki kendi özeti — yazarın “bu bölümde şunları anlattık” dediği metin. Bizim hazırladığımız kapsamlı Özet’ten farklı olarak kitabın kendi cümleleridir.

Az gelişmiş ülkeler büyüme konusunda ileriye yönelik hedeflerini belirlemek durumundadırlar. Bu doğrultuda belirlenecek ilk hedefin; hızlı nüfus artışına sahip bu ülke insanlarını sade bir hayat seviyesinden daha yüksek bir seviyeye ulaştırmak üzere, kişi başına düşen milli geliri arttırmak olması gerekmektedir. Az gelişmiş ekonomiler için belirlenen modellerde büyümenin stratejik gücünün sermaye olduğu belirtilmektedir. Az gelişmiş bir ekonomide sermaye oluşumu iki yönden önem taşımaktadır. Sermaye faktörü; hızlı nüfus artışının yaşandığı az gelişmiş ülkelerde bol işgücüne karşın kıt bir faktör durumundadır. Buna rağmen doğal kaynaklara nazaran arttırılması mümkün olan bir faktördür. Az gelişmiş ülkelerde görülen hızlı nüfus artışı, nüfusun büyük bir kısmının tarım sektöründe faaliyette bulunması, sermaye birikiminin yetersiz olması, doğal kaynakların durumu, mali piyasaların gelişmemiş olması ve nihayet sosyal ve kültürel eksiklikler ile kullanılan teknolojinin eksikliği gibi büyümeyi engelleyen birçok faktör bulunmaktadır. Nüfus artışı, hızlı nüfus artışı bu ülkelerde kalkınmayı olumsuz yönde etkilemektedir. Sermaye yetersizliği, kaynağını tasarruflar oluşturmakta ve bunların yatırımlara dönüştürülmesiyle gerekli sermaye elde edilmektedir. Ancak az gelişmiş ülkelerde tasarruflar yetersiz olmakta ve sermaye birikimini sağlamak mümkün olmamaktadır. Doğal kaynak bakımından zengin olan ülkelerin milli gelirlerini arttırabilmelerinden dolayı iktisadi büyümeyi sağlayabilecekleri, doğal kaynak bakımından fakir olan ülkelerin ise bunu gerçekleştiremeyeceği ifade edilmektedir. Mali kurumlar bir ülkede toplumun tasarruflarını, yatırımlara kanalize etmek amacıyla girişimcilere transfer eden kuruluşlardır. Az gelişmiş ülkelerde kısa vadeli kaynak sağlayan bankalar ile uzun vadeli kaynak sağlayan sermaye piyasasının gelişememesi sonucu; toplum tasarruflarının büyük bir bölümünü altın veya gayrimenkule yönlendirmektedir. Böylece tasarruflar ile yatırımlar arasındaki ilişki kopmakta ve ekonomiye herhangi bir katkı sağlayamamaktadır. Az gelişmiş ülkelerin teknolojik gelişimi tek başlarına elde etmeleri mümkün olmamaktadır. Çünkü güçlü sermaye geniş ölçekli yatırımlar ve teknoloji bir bütünün ayrılmaz parçaları gibidirler. Teknoloji transferi için ise güçlü bir sermaye ile yeterli döviz olanaklarına ihtiyaç bulunmaktadır. Bu açıdan az gelişmiş ülkelerin gelişmiş ülkelerden sağlayacakları teknoloji transferi kısıtlı kalmaktadır. Az gelişmiş ülkelerin sosyal yapılarına bakıldığında; değişim ve gelişmeye karşı tutucu bir yapı oluşturduğu görülmektedir. Toplum genellikle değişimin tehlikeli ve riskli olduğunu düşünerek, her şeyin olduğu gibi kalmasını istemektedir. Bunun doğal sonucu olarak da büyüme ve kalkınmada istenilen aşama kaydedilememektedir.