Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » İşletme Lisans Programı » İş Sağlığı ve Güvenliği

Ünite 10: Fiziksel Risk Etmenleri — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 50 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Denetimli Alanlar — Radyasyon görevlilerinin giriş çıkışlarının özel denetime tabi olduğu ve ardışık beş yılın ortalama yıllık doz sınırlarının 3/10'undan fazlasına maruz kalabilecekleri alanlardır.

Gözetimli Alanlar — Yıllık doz sınırlarının 1/20'sinin aşılma ihtimali olup 3/10'unun aşılması beklenmeyen, kişisel dozimetre gerektirmeyen fakat çevresel radyasyonun izlenmesini gerektiren alanlardır.

Eşdeğer Doz — Radyasyonun türüne ve enerjisine bağlı olarak doku veya organda soğurulmuş dozun, radyasyon ağırlık faktörü ile çarpılmış halidir; birimi Sievert (Sv) olarak ifade edilir.

Etkin Doz — İnsan vücudunda ışınlanan tüm doku ve organlar için hesaplanmış eşdeğer dozların, her organın doku ağırlık faktörleri ile çarpılarak toplanmasıyla elde edilen dozdur; birimi Sievert'tir.

Yarı Ömür — Bir radyoaktif maddenin başlangıçta mevcut olan atom sayısının, radyoaktif bozunma sonucu yarıya inmesi için geçen karakteristik süredir.

Biyolojik Yarı Ömür — Canlı dokuya veya organizmaya verilen radyoaktif bir maddenin, biyolojik süreçler ve boşaltım yoluyla vücuttan yarısının atılması için geçen süredir.

Efektif (Etkin) Yarı Ömür — Radyoaktif maddenin vücutta etkili olduğu süredir; fiziksel yarı ömür ile biyolojik yarı ömrün ortak fonksiyonuna bağlı olarak hesaplanır.

Lineer Enerji Transferi (LET) — Radyasyonun soğurucu ortam içinde katettiği birim yol boyunca ortama aktardığı enerji miktarını ve kalitesini ifade eden parametredir.

Relatif Biyolojik Etkinlik (RBE) — Eşit dozlardaki farklı iyonizan radyasyon türlerinin canlı organizma üzerinde aynı biyolojik etkiyi göstermemesi durumunu açıklayan katsayıdır.

ALARA (As Low As Reasonably Achievable) — Ekonomik ve sosyal faktörler hesaba katılarak, iyonizan radyasyon dozlarının mantıklı olarak alınabilecek en düşük düzeyde tutulmasını öngören optimizasyon ilkesidir.

Özgül Soğurma Hızı (SAR) — Elektromanyetik dalgalara maruz kalan vücut dokularının birim kütlesi başına yuttuğu elektromanyetik enerji gücünü gösteren değerdir; birimi W/kg'dır.

Geçici Eşik Kayması (GEK) — Yüksek şiddette gürültüye maruz kaldıktan sonra kulak işitme eşiğinde meydana gelen ve maruziyet bittikten sonra zamanla düzelen geçici işitme kaybıdır.

Kalıcı Eşik Kayması (KEK) — Gürültü maruziyeti sonucu kokleadaki tüy hücrelerinin geri dönüşsüz hasar görmesiyle oluşan, dinlenmeyle düzelmeyen kalıcı işitme kaybıdır.

Akustik Çentik — Gürültüye bağlı işitme kaybının tipik olarak ilk başladığı ve odyogramda 4000 Hz (4 kHz) frekansında görülen belirgin düşüş grafiğidir.

Presbiakuzi — Yaşlanmaya bağlı olarak iç kulaktaki yapıların yıpranması sonucu ortaya çıkan, ilerleyici ve fizyolojik işitme kaybı tablosudur.

El-Kol Titreşimi — El aletlerinden el-kol sistemine aktarıldığında damar, kemik, eklem, sinir ve kas bozukluklarına yol açan mekanik titreşimdir.

Bütün Vücut Titreşimi — Vücudun tümüne aktarıldığında çalışanın sağlık ve güvenliği için risk oluşturan, özellikle bel bölgesinde rahatsızlık ve omurgada travmaya yol açan titreşimdir.

Vibrasyona Bağlı Beyaz Parmak (VBP) — El-kol titreşimi maruziyeti nedeniyle parmaklardaki kılcal damarların spazm yapması sonucu oluşan, parmaklarda beyazlaşma ve uyuşmayla seyreden dolaşım bozukluğudur.

Dekompresyon Hastalığı — Yüksek basınçtan alçak basınca hızlı geçişte, dokularda çözünmüş olan azot gazının kabarcıklar oluşturarak damarları tıkamasıyla oluşan tablodur.

Aklimatizasyon — Sıcak veya soğuk gibi ekstrem çevre koşullarına sürekli maruz kalma sonucunda vücutta meydana gelen faydalı fizyolojik uyum sürecidir.

Yaş-Hazne Glob Sıcaklığı (WBGT) — İş sağlığı ve güvenliğinde termal konfor ve ısı stresini ölçmek için kullanılan; yaş hazne, glob ve kuru hazne sıcaklıklarının ağırlıklı ortalamasıdır.

Sıcak Çarpması — Vücut iç sıcaklığının 40.6 °C'nin üzerine çıkması, terlemenin durması ve merkezi sinir sistemi bozukluklarıyla karakterize ölümcül acil tıbbi durumdur.

Hipotermi — Soğuk ortama maruz kalma sonucu vücut iç (derin) sıcaklığının 35 °C'nin (95 °F) altına düşmesiyle karakterize tehlikeli klinik tablodur.

Soğuk Isırması — Aşırı soğuk nedeniyle ekstremiteler, kulak ve burun gibi uç dokuların donması sonucu oluşan, doku nekrozuna yol açabilen lokal hasardır.

Perniosis — Nemli ve soğuk ortamlarda donma olmaksızın oluşan, özellikle el ve ayak parmaklarında kaşıntılı, morumsu papüllerle seyreden lokal cilt reaksiyonudur.