İnfografik
← Ünite 9
İşletme

Ünite 9: Pazarlama-1

1929-1933 Büyük Ekonomik Kriz
Dünya genelinde yaşanan bu büyük kriz, pazarlamada 'Satış Anlayışı' döneminin doğmasına yol açmıştır. Üretilen malların elde kaldığı ve satışın en zor faaliyet haline geldiği bu dönemde, işletmeler agresif satış tekniklerine yönelmiştir.
1950'ler Ortası ve Pazarlama Anlayışı
ABD'deki büyük tüketim malı üreticileri, ekonomik ve sosyal değişimlerin etkisiyle 1950'lerin ortalarında tüketici tatminini ve pazar analizini temel alan modern 'Pazarlama Anlayışı' felsefesini uygulamaya başlamışlardır.
İGEME (İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi)
Uluslararası pazarlarda araştırma yapmanın zor ve pahalı olması nedeniyle Türkiye'de devlet tarafından kurulan bu merkez, yerli işletmelere dış pazarlar hakkında bilgi ve araştırma desteği sağlamaktadır.
Eximbank Kredileri
Devletin uluslararası pazarlarda faaliyet gösteren yerli ihracatçıları desteklemek, risklerini azaltmak ve rekabet güçlerini artırmak amacıyla sunduğu teşvik ve finansal destek mekanizmasıdır.

Anahtar Kavramlar

PazarBir mal veya hizmete yönelik olarak karşılanacak ihtiyacı, satın alma gücü ve satın alma isteği olan tüm mevcut ve potansiyel alıcıların oluşturduğu bütündür.
Nihai TüketiciMal ve hizmetleri sadece kişisel veya ailevi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla satın alan ve tüketen bireyler veya ailelerdir.
Endüstriyel AlıcıMal ve hizmetleri kendi üretim süreçlerine katmak, yeniden satmak veya kurumsal faaliyetlerini sürdürmek gibi kişisel kullanım dışı amaçlarla satın alan örgüt ve kuruluşlardır.
PazarlamaKişisel ve örgütsel amaçlara ulaşmayı sağlayacak mübadeleleri gerçekleştirmek üzere fikir, mal ve hizmetlerin geliştirilmesi, fiyatlandırılması, tutundurulması ve dağıtılması sürecidir. Örneğin, bir firmanın yeni bir akıllı telefon tasarlayıp satması bu sürecin bir parçasıdır.
Mübadele (Değişim)İki veya daha fazla tarafın, kendi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla karşılıklı olarak değerli şeyleri (mal, hizmet veya para) alıp vermesi işlemidir. Tüketicinin marketten para vererek ekmek alması klasik bir mübadele örneğidir.
Pazarlama AnlayışıTüketici tatminini temel alarak, bütünleşik pazarlama çabalarıyla işletmenin uzun dönemli kârlılığını sağlamayı hedefleyen çağdaş yönetim felsefesidir. Müşterilerin isteklerine göre ürün tasarlayan bir beyaz eşya firması bu anlayışı benimsemiştir.
Bütünleşik Pazarlamaİşletme içindeki tüm bölümlerin ve pazarlama birimlerinin, tüketici odaklılık felsefesi çerçevesinde koordineli ve uyum içinde çalışmasıdır. Üretim ve pazarlama departmanlarının yeni ürün tasarımında ortak hareket etmesi buna örnektir.
Toplumsal Pazarlama Anlayışıİşletmenin tüketici ihtiyaçlarını karşılarken toplumun uzun vadeli çıkarlarını ve sosyal sorumluluk bilincini de göz önünde bulundurmasıdır. Geri dönüştürülebilir ambalaj kullanan bir içecek firmasının yaklaşımı bu kavrama örnektir.
Pazarlama AraştırmasıPazarlama fırsatlarının belirlenmesi ve sorunlarının çözümü için verilerin objektif ve bilimsel yöntemlerle toplanması, analizi ve yorumlanması sürecidir. Bir firmanın yeni bir pazara girmeden önce anket yapması bu araştırmaya örnektir.
İkincil VeriBelirli bir araştırma probleminden önce, başka bir amaç doğrultusunda toplanmış ve hazır durumda bulunan iç veya dış kaynaklı verilerdir. TÜİK tarafından yayınlanan nüfus istatistiklerinin bir pazar analizinde kullanılması ikincil veridir.
Birincil VeriSpesifik bir pazarlama problemini çözmek amacıyla araştırmacının doğrudan kendisinin ilk elden topladığı orijinal verilerdir. Bir işletmenin kendi müşterilerine özel olarak uyguladığı memnuniyet anketi birincil veridir.
Tüketici PazarıKişisel veya ailevi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla mal ve hizmet satın alan nihai tüketicilerin oluşturduğu pazardır. Bir bireyin evinde kullanmak üzere televizyon satın alması bu pazar kapsamında değerlendirilir.
Endüstriyel PazarKişisel kullanım dışındaki amaçlarla, üretim yapmak, yeniden satmak veya örgütsel faaliyetleri yürütmek için mal satın alan alıcıların pazarıdır. Bir tekstil fabrikasının iplik satın alması endüstriyel pazar işlemidir.
Türetilmiş TalepEndüstriyel mallara olan talebin, bu mallar kullanılarak üretilen nihai tüketim mallarına olan tüketici talebine bağlı olarak ortaya çıkmasıdır. Otomobil satışları arttığında, otomobil üreticilerinin çelik üreticilerinden daha çok sac talep etmesi buna örnektir.
Pazar BölümlendirmeHeterojen özelliklere sahip geniş bir pazarın, benzer ihtiyaç, istek ve satın alma davranışlarına sahip homojen alıcı alt gruplarına ayrılması işlemidir. Bir giyim firmasının pazarını çocuk, genç ve yetişkin olarak bölmesi buna örnektir.
Farklılaştırılmamış PazarlamaPazardaki farklılıkları göz ardı ederek, tek bir ürün ve tek bir pazarlama karması ile tüm pazara hitap etme stratejisidir. Bir firmanın tek tip tuz üretip tüm ülkeye aynı şekilde satması bu stratejiye örnektir.
Yoğunlaştırılmış PazarlamaPazarın bölümlere ayrılmasından sonra, belirlenen en kârlı tek bir bölüme odaklanılarak tüm pazarlama çabalarının bu alanda yoğunlaştırılmasıdır. Sadece büyük beden kadın kıyafetleri üreten bir butik bu stratejiyi uygular.
Pazarlama Karması (4P)İşletmenin hedef pazara ulaşmak için kontrol edebildiği mamul, fiyat, tutundurma ve dağıtımdan oluşan dört temel değişkenin uyumlu birleşimidir. Bir gıda firmasının yeni bisküvisini fiyatlandırıp, reklamını yapıp marketlere dağıtması bu karmadır.
Tüm Mamul KavramıTüketicinin satın aldığı fiziksel ürünün yanı sıra, onunla birlikte sunulan garanti, bakım-onarım, marka imajı ve montaj gibi tüm soyut ve somut faydalar bütünüdür. Klima satın alan müşteriye ücretsiz montaj ve 3 yıl garanti sunulması bu kavrama dahildir.
Mamulün Hayat SeyriBir ürünün pazara ilk sunuluşundan itibaren geçirdiği sunuş, büyüme, olgunluk ve gerileme dönemlerinden oluşan satış ve kârlılık sürecidir. Siyah-beyaz televizyonların zamanla yerini renkli ekranlara bırakıp pazardan çekilmesi bu sürece örnektir.
MarkaBir üretici veya satıcının malını tanıtan, onu rakiplerinin mallarından ayırmaya yarayan isim, terim, sembol, şekil veya bunların bileşimidir. Bir spor ayakkabısının üzerindeki özel logo ve isim o ürünün markasıdır.

Diğer Önemli Bilgiler

ABD'de Yeni Ürün Başarı Oranları

Yapılan araştırmalara göre, yüksek teknoloji ve inovasyon kapasitesine sahip ABD pazarında bile yeni geliştirilen mamullerin ticari başarı oranı sadece %15 ile %25 arasında değişmektedir.

Türkiye'deki Başlıca Yenilik Alanları

Türkiye'de yeni mamul geliştirme faaliyetlerinin en yoğun olarak görüldüğü sanayi sektörleri sırasıyla cam, tekstil, gıda ve kimya endüstrileridir.

TÜİK ve DPT Verileri

Pazarlama araştırmalarında sıkça kullanılan bu resmi kurum raporları, nüfus, gelir dağılımı ve harcama kalıpları gibi konularda güvenilir ikincil veri kaynağı teşkil eder.

Pazarlamanın 4 P'si

Pazarlama karmasını oluşturan Mamul (Product), Fiyat (Price), Tutundurma (Promotion) ve Dağıtım (Place) unsurları, İngilizce baş harflerinden dolayı bu isimle anılır ve entegre bir program oluşturur.

Kolayda Mallar Örneği

Tüketicilerin sık sık, fazla düşünmeden ve asgari çaba ile satın aldıkları ekmek, kibrit ve gazete gibi ürünler pazarlama literatüründe bu grupta sınıflandırılır.

Beğenmeli Mallar Örneği

Tüketicilerin satın almadan önce fiyat, kalite, stil ve uygunluk açısından karşılaştırma yaptıkları televizyon, buzdolabı ve mobilya gibi dayanıklı tüketim ürünleridir.

Özellikli (Spesiyalite) Mallar

Tüketicilerin satın almak için özel bir çaba harcadığı, marka bağlılığının yüksek olduğu mücevher, lüks otomobil veya özel tasarım giysiler gibi ürün grubudur.

Aranmayan Mallar

Tüketicinin varlığından haberdar olmadığı veya bilse bile satın almayı aktif olarak düşünmediği mezar yeri, mezar taşı ve hayat sigortası gibi ürünlerdir.

Paket Teknoloji Transferi

Gelişmekte olan ülkelerdeki işletmelerin, yüksek maliyetli Ar-Ge çalışmaları yerine gelişmiş ülkelerden patent hakkı satın alarak veya kiralayarak uyguladıkları teknoloji edinme yöntemidir.

1950'ler Ortası Pazarlama Devrimi

Amerika Birleşik Devletleri'nde tüketim malı üreten büyük kuruluşların öncülüğünde, işletmeler uzun vadeli tüketici tatminini temel alan modern Pazarlama Anlayışı dönemine geçiş yapmıştır.

1960'lar Pazarlama Anlayışının Yayılması

Modern pazarlama anlayışı bu on yılda gelişmiş ülkelerde tamamen yaygınlaşmış ve diğer ülkelere de transfer olmaya başlamıştır. Gelişmekte olan ülkeler ise bu anlayışa geçişte daha uzun süren bir süreç yaşamaktadırlar.

Türkiye'deki Yenilikçi Sektörler

Türkiye'de yeni mamul geliştirme çalışmaları sınırlı olup, inovasyon ve ürün yenileme faaliyetlerinin en yoğun görüldüğü öncü sektörler sırasıyla cam, tekstil, gıda ve kimya endüstrileridir.

Olgunluk Dönemi Özelliği

Mamulün hayat seyrindeki en uzun aşama olan olgunluk döneminde, satışlar zirve noktasına ulaşır ancak artış hızı yavaşlar. Bu dönemde yoğun rekabet nedeniyle kâr marjları hızla düşmeye başlar.

Anket Metodunun Yaygınlığı

Pazarlama araştırmalarında birincil veri toplamak amacıyla en sık kullanılan yöntem anket iken, yüksek maliyet ve kontrol zorlukları nedeniyle en az tercih edilen yöntem deney metodudur.

Tüketici Pazarı Hacmi

Bir ülkedeki nihai tüketici pazarının potansiyel alıcı sayısı, doğrudan o ülkenin toplam nüfus miktarına eşittir; çünkü her birey doğal bir nihai tüketicidir.

Marka Tescili ve Yasal Koruma

Bir markanın resmi sicile kaydedilmesi (tescil edilmesi) durumunda, marka sahibine yasal korunma hakkı tanınır ve taklit edilmesinin önüne geçilir.

Sınavda Dikkat Et

  • Pazarlamanın sadece satış ve reklamdan ibaret olmadığını, üretim öncesinde başlayıp satış sonrasında da devam eden bir süreç olduğunu unutmayın; sınavlarda bu kapsam farkı sıkça sorulur.
  • Pazarlama anlayışının üç temel unsurunu (müşteri odaklılık, bütünleşik çabalar, kâr getirici satış hacmi) mutlaka ezberleyin; bu üçlü modern pazarlamanın çekirdeğidir.
  • Üretim, Satış ve Pazarlama anlayışlarının tarihsel sıralamasına ve sloganlarına dikkat edin; 'Ne üretirsem satarım' üretim anlayışına, 'Yeter ki satmasını bileyim' satış anlayışına aittir.
  • Pazar bölümlendirme kriterlerinde tüketici pazarları ile endüstriyel pazarların farkına dikkat edin; psikolojik ve sosyolojik kriterler sadece tüketici pazarlarında kullanılır.
  • Mamulün hayat seyrinin dört dönemini (sunuş, büyüme, olgunluk, gerileme) ve bu dönemlerdeki kârlılık/satış grafiklerinin özelliklerini karıştırmayın; en uzun dönem olgunluk dönemidir.
  • Pazarlamanın 4P'sini (Mamul, Fiyat, Tutundurma, Dağıtım) adınız gibi bilin; sınavda hangisinin pazarlama karması unsuru olup olmadığı sıklıkla sorulur.
  • Pazarlama anlayışının tarihsel gelişim sırasını (Üretim -> Satış -> Pazarlama) karıştırmayın; her dönemin ana felsefesini ayırt edici sloganlarıyla aklınızda tutun.
  • Birincil ve ikincil veri ayrımına dikkat edin; TÜİK veya Merkez Bankası gibi hazır verilerin 'ikincil', anket ve gözlemin 'birincil' veri olduğunu unutmayın.
  • Mamulün hayat seyrinin dört dönemini ve özelliklerini iyi öğrenin; özellikle kârın negatif olduğu dönemin 'Sunuş', satışların zirve yaptığı dönemin 'Olgunluk' olduğunu bilin.
  • Endüstriyel pazar talebinin 'türetilmiş talep' olduğunu ve endüstriyel alıcıların duygusal değil rasyonel güdülerle hareket ettiğini sınavda seçeneklerde arayın.
  • Pazar bölümlendirme stratejilerinden Yoğunlaştırılmış Pazarlamanın 'tek pazar bölümü' odaklı olduğunu, Farklılaştırılmış Pazarlamanın ise 'çoklu pazar bölümü' odaklı olduğunu unutmayın.