Ünite 3: Menkul Kıymetlerin Envanteri — Önemli Kavramlar

Ortaklık veya alacaklılık hakkı sağlayan, seri halinde çıkarılan ve yatırım aracı olarak kullanılan kıymetli evraktır. Örnek: Hazine bonosu veya hisse senedi.

Bir iktisadi kıymetin elde edilmesi için satıcıya ödenen veya borçlanılan meblağdır. VUK'a göre hisse senetleri bu bedel üzerinden değerlenir.

Menkul kıymetin borsadaki son muamele günündeki ortalama değeridir. Borsa rayici yoksa veya muvazaalıysa kıst getiri ölçüsü kullanılır.

Alış bedeline, vadesinde elde edilecek gelirin iktisap tarihinden değerleme gününe kadar geçen süreye isabet eden kısmının eklenmesiyle bulunan değerleme ölçüsüdür.

Anonim ortaklıklarda sermaye payını temsil eden ve sahibine ortaklık hakkı veren değerli evraktır. VUK gereği daima alış bedeliyle değerlenir.

Devletin veya özel şirketlerin ödünç para bulmak için çıkardığı uzun vadeli borç senetleridir. Genellikle borsa rayici ile değerlenirler.

Devletin kısa vadeli (1 yıldan az) finansman ihtiyacını karşılamak için çıkardığı kamu iç borçlanma senedidir. Borsa rayici ile değerlenir.

İhraççıların borçlu sıfatıyla çıkardığı, getirisi sabit olan ve borsada işlem görmeyen bonolardır. Kıst getiri ölçüsü ile değerlenirler.

Fon portföyünün %51'i hisse senedi ise alış bedeliyle, değilse borsa rayiciyle değerlenen, riskin dağıtılması ilkesine dayalı bir yatırım aracıdır.

Şirketlerin kâr veya zararına ortak olmak için çıkardığı, oy hakkı vermeyen kıymetlerdir. Borsada işlem görmedikleri için alış bedeliyle değerlenirler.

Kamuya ait köprü, baraj gibi kıymetlerin gelirlerine ortaklık hakkı veren senetlerdir. Borsada işlem görmüyorsa kıst getiri ile değerlenir.

Bankaların veya finans kuruluşlarının ticari alacakları karşılığında ihraç ettikleri kıymetlerdir. Genellikle kıst getiri ölçüsü ile değerlenirler.

Hisse senetlerinin değerinin sürekli düşmesi durumunda, oluşan zararı karşılamak için ayrılan ve pasif karakterli bir hesapta izlenen tutardır.

Daha önce ayrılan değer düşüklüğü karşılığının, hisse senedinin satılması veya değerinin artması sonucu işlevini yitirmesiyle gelir kaydedildiği hesaptır.

Borsa rayicinin gerçekçi olmayan, danışıklı bir şekilde oluşması durumudur. Bu durumda borsa rayici yerine kıst getiri ölçüsü esas alınır.

Fiili envanter ile defter kayıtları arasında çıkan farkların geçici olarak izlendiği hesap grubudur.