← Ünite 6
Yönetim Bilişim Sistemleri

Ünite 6: Donanım 2

CRT Teknolojisinin Çalışma Prensibi
Katot ışınlı tüp teknolojisinde, cihazın içindeki bir elektron tabancası elektron ışınlarını ekrana püskürtür. Bu elektronlar, ekran üzerindeki farklı noktalarda farklı renkler oluşturarak görüntüyü meydana getirir. Bu teknoloji, düz ekranlara göre daha yüksek tazelenme hızına sahiptir.
Çözünürlük ve Bellek İlişkisi
1024x768 çözünürlükte ve 16,777,216 renk (24 bit) derinliğindeki bir görüntüyü işlemek için görüntü kartının 18,874,368 bit (2304 KB) belleğe ihtiyacı vardır. Bellek miktarı arttıkça görüntü kalitesi ve renk derinliği artar.
Sektör Kapasite Sınırı
Manyetik disklerde bir sektörün kapasitesi 512 byte olarak belirlenmiştir. Bir byte'lık veri depolansa bile, o sektörün tamamı kullanılmış sayılır ve geri kalan 511 byte boş kalsa da başka bir veri için kullanılamaz.
Optik Disk Hız Birimi
Optik disklerin hızları 'X' katsayısı ile ifade edilir. İlk optik disklerin hızı saniyede 150,000 bit idi; 50X hızlı bir disk ise bu değerin 50 katı olan 7,500,000 bit/saniye hızla veri okuyabilir.

Anahtar Kavramlar

PixelGörüntü (picture) ve öğe (element) kelimelerinin birleşimiyle oluşan, ekran üzerindeki en küçük renkli hücredir. Örneğin, 800x600 çözünürlüklü bir ekranda toplam 4,800,000 adet pixel bulunur.
SektörManyetik disklerde verinin depolandığı en küçük fiziksel alandır. Her bir sektör standart olarak 512 byte veri kapasitesine sahiptir ve disk üzerindeki yeri bir tablo ile adreslenir.
Sıralı ErişimVerilerin depolama ortamında birbirinin ardı sıra dizildiği erişim yöntemidir. Manyetik teyplerde olduğu gibi, aranan veriye ulaşmak için okuyucu kafanın önceki tüm verileri taraması gerekir.
Doğrudan ErişimVerinin depolama ortamındaki adresinin bir tablo ile bilindiği ve okuyucu kafanın veriye doğrudan ulaştığı yöntemdir. Sabit diskler bu yöntemi kullanarak yüksek hız sağlar.
Pixel PitchEkranda yer alan iki pixel arasındaki mesafeyi ifade eden bir ölçüttür. Bu değerin düşük olması, görüntü öğelerinin birbirine daha yakın olduğu ve görüntü kalitesinin daha yüksek olduğu anlamına gelir.
Katot Işınlı Tüp (CRT)İçindeki elektron tabancasının ekrana ışın püskürterek görüntü oluşturduğu eski nesil görüntü birimi teknolojisidir. Fiziksel olarak büyük yer kaplamasına rağmen yüksek tazelenme hızına sahiptir.
Vuruşlu Yazıcıİğnelerden oluşan bir matrisin bir şeride vurarak kâğıt üzerinde iz bırakması prensibiyle çalışan yazıcı türüdür. İğneli yazıcılar (dot-matrix) bu gruba girer ve baskı kaliteleri düşüktür.
Vuruşsuz YazıcıMürekkep püskürtme veya lazer teknolojisi kullanarak kâğıda temas etmeden baskı yapan modern yazıcılardır. Lazer ve mürekkep püskürtmeli yazıcılar örnek olarak verilebilir.
Görüntü KartıEkrandaki renklerin ve çözünürlüğün işlenmesinden sorumlu olan donanımdır. Kartın sahip olduğu bellek miktarı, ekranın gösterebileceği renk derinliğini ve çözünürlüğü doğrudan belirler.
Optik DiskVerinin ışık yansımasıyla okunduğu CD ve DVD gibi depolama medyalarıdır. Manyetik disklere benzer yapıdadır ancak veriyi manyetik izler yerine ışığın açısına göre ayırt eder.
Taşınabilir BellekUSB sürücüler ve hafıza kartlarını kapsayan, mekanik hareket içermeyen depolama birimleridir. Bilgisayarlar arasında veri taşımak için kullanılırlar ve fiyatları hızla düşmektedir.

Diğer Önemli Bilgiler

Manyetik Teyp Yapısı

Manyetik teypler iki makara arasına gerilmiş bir şeritten oluşur. Şerit üzerinde sekiz sıra bulunur ve her sırada bir bit'lik veri temsil edilir; bu da her sırada bir byte'lık veri saklanabileceği anlamına gelir.

LCD Teknolojisi

Sıvı kristal görüntü (LCD) teknolojisi, ekranın sıvı kristal dolu bir zarla kaplanması prensibiyle çalışır. Verilen elektrik voltajına göre kristaller renk değiştirerek görüntüyü oluşturur; bu teknoloji az yer kaplamasıyla bilinir.

Manyetik Disk Dönme Hızı

Sabit disklerin hızı, dakikadaki devir sayısı (RPM) ile ölçülür. Bu hız, okuma/yazma kafasının veriye erişim süresini doğrudan etkileyen en önemli performans göstergelerinden biridir.

Veri Saklama Güvenliği

Manyetik teyplerde saklanan verilerin doğruluğu konusunda beş yıldan uzun süreli depolamalarda ciddi riskler bulunmaktadır. Bu nedenle teypler, uzun vadeli arşivlemeden ziyade kısa ve orta vadeli yedekleme için uygundur.

Sınavda Dikkat Et

  • Sıralı erişim (manyetik teyp) ile doğrudan erişim (manyetik disk) arasındaki farkı çok iyi kavrayın; sınavda erişim yöntemleri üzerine mutlaka soru gelir.
  • Pixel, çözünürlük ve bellek ilişkisini matematiksel olarak anlamaya çalışın; 24 bit renk derinliği ve bellek hesabı gibi detaylar sınavda sorulabilir.
  • Yazıcı türlerini (vuruşlu/vuruşsuz) ve bunların hız/kalite farklarını karıştırmayın; iğneli yazıcıların en yavaş ve düşük kaliteli olduğunu unutmayın.
  • Optik disklerin hız hesaplama mantığını (150,000 bit katları) mutlaka ezberleyin, hesaplama soruları çıkabilir.
  • Sektör kavramının 512 byte olduğunu ve disklerdeki verimsiz alan kullanımına neden olduğunu (içine başka veri yazılamaması) mutlaka not edin.