AB MüktesebatıAvrupa Birliği'nin hukuk sistemini oluşturan, kurucu antlaşmalar, katılım antlaşmaları, tüzükler, direktifler, kararlar ve Adalet Divanı içtihatlarının tamamını kapsayan, yaklaşık 120 bin sayfadan oluşan ortak kurallar bütünüdür.
Müzakere Çerçeve Belgesi3 Ekim 2005 tarihinde kabul edilen, Türkiye ile AB arasındaki katılım müzakerelerinin hangi usul, esas, yöntem ve ilkeler çerçevesinde yürütüleceğini belirleyen temel kılavuz belgedir.
Hükûmetler Arası Konferans (HAK)Aday ülke ile AB üyesi ülkelerin temsilcilerinin bir araya gelerek katılım müzakerelerini resmen başlattığı, yürüttüğü ve fasılları açıp kapattığı en üst düzey karar alma ve müzakere platformudur.
Tarama Süreci (Screening)Müzakerelerin ilk aşaması olan, aday ülke mevzuatı ile AB müktesebatı arasındaki farkları belirlemek ve uyum takvimini oluşturmak amacıyla Komisyon ve aday ülke bürokratları arasında yürütülen teknik analiz sürecidir.
Açılış Kriterleri (Benchmarks)Avrupa Komisyonu'nun tarama sonu raporlarında belirlediği, bir faslın müzakerelere fiilen açılabilmesi için aday ülkenin yerine getirmesi gereken yasal veya kurumsal ön koşullardır.
Hazmetme Kapasitesi (Sindirme Kapasitesi)1993 Kopenhag Zirvesi'nde tanımlanan ve AB'nin yeni bir üyeyi kendi yapısına dahil ederken kurumsal, mali ve siyasi dengelerini bozmadan entegre edebilme gücünü ifade eden genel kriterdir.
Geçici İstisnalar (Derogations)Aday ülkelerin üyelik sonrasında AB müktesebatının belirli kurallarına uyum sağlayabilmesi için katılım antlaşmasıyla kendilerine tanınan sınırlı süreli muafiyetler veya geçiş dönemleridir.
Daimi Koruma TedbirleriTürkiye'nin üyeliği sonrasında kişilerin serbest dolaşımı, tarım veya yapısal politikalar gibi alanlarda AB üyesi ülkelerin kendilerini korumak amacıyla süresiz olarak uygulayabileceği kısıtlama mekanizmalarıdır.
Ayrıcalıklı OrtaklıkFransa ve Almanya'daki bazı sağ siyasetçiler tarafından savunulan, Türkiye'ye tam üyelik yerine sadece ekonomik ve stratejik iş birliğini öngören, hak ve yükümlülükleri sınırlı alternatif ilişki modelidir.
Ek ProtokolTürkiye'nin 1963 Ankara Antlaşması'nı, 2004 yılında AB'ye üye olan Güney Kıbrıs Rum Yönetimi dahil 10 yeni ülkeyi kapsayacak şekilde genişletmesini öngören ve 29 Temmuz 2005'te imzalanan belgedir.
Tek Taraflı DeklarasyonTürkiye'nin Ek Protokol'ü imzalarken yayımladığı, bu imzanın Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'ni Kıbrıs adasının tek meşru temsilcisi olarak tanımak anlamına gelmediğini belirten hukuki beyandır.
Siyasi Blokaj (Veto)Müzakere başlıklarının açılması veya kapatılması için üye ülkelerin oybirliği gerektiğinden, herhangi bir üye ülkenin (örneğin Fransa veya GKRY) siyasi gerekçelerle süreci durdurma yetkisidir.
Genişleme YorgunluğuÖzellikle 2004 yılındaki büyük genişleme dalgasının ardından AB kamuoyunda ve liderlerinde ortaya çıkan, yeni üye kabul etme konusundaki isteksizlik ve kurumsal tıkanıklık hissiyatıdır.
Ucu Açık SüreçMüzakerelerin başarıyla tamamlanması durumunda bile üyelik garantisi sunmayan, sürecin her an kesintiye uğrayabileceğini veya farklı bir ortaklık modeliyle bitebileceğini öngören müzakere yaklaşımıdır.
Kopenhag Siyasi KriterleriBir aday ülkenin AB'ye üye olabilmesi için sahip olması gereken demokrasi, hukukun üstünlüğü, insan hakları ve azınlıkların korunması gibi alanlardaki asgari standartlardır.
Ortak Dış ve Güvenlik Politikası (ODGP)AB üyesi ülkelerin uluslararası alanda ortak hareket etmesini amaçlayan, Türkiye'nin katılım oranının yıllar içinde ciddi düşüş gösterdiği dış politika eş güdüm mekanizmasıdır.
Avrupa Güvenlik ve Savunma Politikası (AGSP)AB'nin askeri ve savunma boyutunu oluşturan, Türkiye ile AB arasında özellikle Kıbrıs'ın üyeliği ve vetoları nedeniyle akut krizlerin yaşandığı iş birliği alanıdır.
Ulusal ProgramTürkiye'nin AB müktesebatına uyum sağlamak amacıyla hangi yasal düzenlemeleri hangi takvim çerçevesinde yapacağını taahhüt ettiği resmi ulusal eylem planıdır.
İlerleme RaporuAvrupa Komisyonu tarafından her yıl düzenli olarak hazırlanan, Türkiye'nin siyasi, ekonomik ve müktesebat uyumu alanlarında kaydettiği gelişmeleri ve eksiklikleri değerlendiren resmi belgedir.
