← Ünite 9
Siyasal Pazarlama

Ünite 9: Siyasal Pazarlamanın Kritiği

Egan (1999) ve Dokuz Başlıklı Eleştiri Listesi
Egan, 1999 yılında yaptığı çalışmada siyasal pazarlamaya yönelik eleştirileri dokuz başlık altında toplamıştır. Bunlar arasında tek bir değişim gününün olması, fiyatın olmaması, kolektif seçim, kazananın her şeye sahip olması, ürün karmaşıklığı, yeni markalar, marka liderliği, negatif reklam ve yerel kampanyacılık yer alır.
O'Cass (1996) ve Pazarlama Odaklılığın Üç Engeli
O'Cass, 1996'daki çalışmasında siyasal partilerin pazarlama yaklaşımını tam benimseyemeyip sadece teknik transferiyle sınırlı kalmasını üç nedene bağlar: odaklılığın yanlış anlaşılması, seçmen gereksinimleri ile parti amaçlarının iç çelişkileri ve partilerin başarıyı sadece seçim günü oy oranına indirgemesi.
Baines vd. (2003) ve Amerika'da Negatif Kampanyacılık
Baines ve çalışma arkadaşları, 2003 yılında yayınladıkları araştırmada, özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nde etkin şekilde kullanılan negatif siyasal kampanyaların ve reklamların, seçmen ile aday arasındaki güven ve inandırıcılık ilişkisine büyük zarar verdiğini ortaya koymuşlardır.
Marland (2001) ve 'Oppo' Araştırmaları
Marland, 2001 yılındaki çalışmasında modern siyasal kampanyalarda rakip adayın açıklarını, kişisel hayatını ve finansörlerini etik dışı yollarla inceleyen 'Oppo' terimini literatüre kazandırmış ve bunun negatif reklamlara zemin hazırladığını belirtmiştir.

Anahtar Kavramlar

Siyasal Pazarlama KarmasıTicari pazarlamadaki ürün, fiyat, dağıtım ve tutundurma unsurlarının siyasal alana uyarlanmış halidir. Siyasal ürün (aday, parti programı, ideoloji), fiyat (seçmenin verdiği oy, zaman, psikolojik bağlılık) gibi unsurlardan oluşur.
Seçmen OdaklılıkSiyasal partilerin ve adayların, tüm politika ve stratejilerini seçmenlerin ihtiyaç, istek ve beklentilerini analiz ederek bu doğrultuda şekillendirmesidir. Siyasal pazarlamanın en temel felsefi dayanağını oluşturur.
Sürekli KampanyacılıkSiyasal iletişim ve pazarlama faaliyetlerinin sadece seçim dönemleriyle sınırlı kalmayıp, seçim sonrasındaki dönemde de kesintisiz bir şekilde devam ettirilmesidir. Uzun vadeli seçmen memnuniyetini hedefler.
Negatif Siyasal KampanyacılıkSiyasal adayların veya partilerin, kendi olumlu özelliklerini öne çıkarmak yerine rakiplerinin zayıf yönlerini, hatalarını veya tutarsızlıklarını hedef alan reklam ve iletişim stratejileridir. Güven ve inandırıcılığa zarar verdiği için yoğun eleştirilir.
Sürü Psikolojisi (Bandwagon Effect)Seçmenlerin, kamuoyu araştırma sonuçlarında önde görünen veya kazanma ihtimali yüksek olan aday ya da partiye doğru yönelme eğilimidir. Siyasal araştırmaların manipülatif kullanımı bu etkiyi tetikleyebilir.
OppoSiyasal kampanyalarda rakip adayın geçmişini, kişisel hayatını, gazete arşivlerini ve kampanya finansörlerini etik dışı veya olumsuz bir bulgu yakalamak amacıyla detaylıca inceleme faaliyetidir. Negatif reklamlara kaynak sağlar.
Siyasetin ProfesyonelleşmesiSiyasal kampanyaların ve parti yönetimlerinin geleneksel parti üyeleri yerine, dışarıdan kiralanan profesyonel siyasal danışmanlar, imaj yapıcılar ve pazar araştırmacıları tarafından yönetilmesi sürecidir.
Pazar Odaklı PartiSeçmenlerin taleplerini ve kamuoyu beklentilerini sürekli analiz ederek politikalarını, söylemlerini ve hatta ideolojik duruşunu bu beklentilere göre dinamik bir şekilde güncelleyen parti modelidir.
Siyasal TüketiciSiyasal pazarlama literatüründe, geleneksel 'oy veren seçmen' tanımının ötesinde, kendi ihtiyaç, beklenti ve rasyonel değerlendirmelerine göre siyasal ürünleri (parti, aday, vaat) seçen ve değerlendiren bireydir.
Amerikanlaşma (Siyasette)Dünya genelindeki siyasal kampanyaların, ABD'deki gibi yoğun medya odaklı, lider merkezli, profesyonel danışmanlarca yürütülen ve imaj öncelikli tekniklerle gerçekleştirilmesini ifade eden eleştirel terimdir.
Sosyal Mübadele SüreciSeçmen ile siyasal parti arasında gerçekleşen, seçmenin oyunu, zamanını ve desteğini vermesi karşılığında partiden hizmet, temsil ve vaatlerin gerçekleştirilmesini beklediği karşılıklı etkileşim ilişkisidir.
DepolitizasyonSiyasal pazarlama uygulamalarının ve imaj odaklı kampanyaların, vatandaşları ülke meseleleriyle aktif ilgilenen bireyler yerine pasif tüketicilere dönüştürerek siyaseti özünden koparması ve duyarsızlaştırmasıdır.
Siyasal ÜrünSiyasal pazarlamada partinin ideolojisi, parti programı, liderin karizması, aday kadrosu ve geleceğe yönelik vaatlerin tamamından oluşan, hizmet niteliğindeki soyut ve karmaşık bütündür.
Siyasal DanışmanSiyasal kampanyaların stratejisini belirleyen, adayların imajını, konuşmalarını ve medya ilişkilerini yöneten, kamuoyu yoklamalarına göre adayı konumlandıran profesyonel uzmanlardır.

Diğer Önemli Bilgiler

Laczniak ve Caywood (1987) 'Kiralık Tetikçiler' Yaklaşımı

Yazarlar, 1987 yılındaki çalışmalarında, siyasal reklamların yarattığı aldatıcı ve yanıltıcı algı nedeniyle, siyasal pazarlamacıların kamuoyunda 'kiralık tetikçiler' olarak görülmeye başlandığını ve bu durumun genel pazarlama disiplinine de zarar verdiğini savunmuşlardır.

Henneberg (2004) ve Siyasal Ürünün Hizmet Benzetimi

Henneberg, 2004 yılındaki çalışmasında ticari ürün ile siyasal ürünün doğrudan benzetilemeyeceğini, ancak siyasal ürünün vaatlere dayalı, soyut, dayanıksız ve kısmen kamu malı niteliğinde olması yönüyle 'hizmet sektörü'ne benzetilebileceğini savunmuştur.

Dean ve Croft (2001) ve Kamuoyu Araştırmaları Savunusu

Dean ve Croft, 2001 yılındaki çalışmalarında, siyasetçilerin konumlarını kamuoyu araştırma bulgularına göre ayarladıkları eleştirisinin yeni bir fenomen olmadığını, siyasetin doğasında her zaman halkın nabzını tutma eğiliminin bulunduğunu ifade etmişlerdir.

Lees-Marshment ve Lilleker (2001) ve Yeni İşçi Partisi Örneği

Yazarlar, İngiltere'de Yeni İşçi Partisi'nin pazar odaklı dönüşümünü incelemişlerdir. Partinin geniş kitlelerin desteğini alarak seçim başarısı kazanmasına rağmen, geleneksel parti tabanı tarafından ideolojik birikimi yansıtmamakla eleştirildiğini belgelemişlerdir.

Lilleker ve Negrine (2003) ve Pazar Araştırması Demokrasisi

Lilleker ve Negrine, 2003'te pazar araştırmalarının politikanın formüle edilmesinde klasik yaklaşımlardan daha demokratik bir temel sunduğunu belirterek, 'bu zamana kadar menfaatleriniz temsil edildi, arzularınız değil' anlayışını yıktığını savunmuşlardır.

Özkan (2007) ve Azınlık Fikirlerin Korunması

Özkan, 2007 yılındaki çalışmasında siyasal pazarlamanın popülizm suçlamalarının aksine, toplumda kabul görmeyen veya azınlıkta kalan bazı grup, fikir ve ideolojilerin dışlanmasını engelleyen ve onların sesini duyuran bir işleve sahip olduğunu savunmuştur.

Sınavda Dikkat Et

  • Siyasal pazarlamanın çok disiplinli yapısının hem bir avantaj hem de bir dezavantaj (eleştiri konusu) olarak kabul edildiğini unutmayın; sınavda bu ikili rol sıkça sorulur.
  • Egan'ın dokuz eleştiri başlığı arasından hangilerinin sistemsel (seçim günü ve kolektif karar), hangilerinin pazarlama uygulaması kaynaklı olduğunu ayırt edin.
  • Siyasal ürünün soyut, vaatlere dayalı ve dayanıksız yapısı nedeniyle ticari mallardan ziyade 'hizmet' sektörüne benzediği bilgisini aklınızda tutun.
  • Sürü psikolojisi (bandwagon effect) ve Oppo kavramlarının tanımlarına dikkat edin; bu kavramlar araştırma ve kampanya süreçlerindeki eleştirilerle doğrudan ilişkilidir.
  • Siyasal pazarlamanın nihai başarı kriterini 'seçim kazanmak'tan 'seçmen memnuniyeti sağlamak' düzeyine çıkardığını ve bunun 'süreklilik' gerektirdiğini unutmayın.