Ünite 6: Beklenti Teorisi — Önemli Kavramlar

Kahneman ve Tversky tarafından geliştirilen, bireylerin riskli seçenekler arasında karar verirken rasyonel fayda maksimizasyonu yerine referans noktasına göre kayıp ve kazançları değerlendirdiğini savunan psikolojik karar teorisidir.

Karar verme sürecinin ilk aşaması olup, sunulan seçeneklerin zihinsel olarak kodlandığı, basitleştirildiği, birleştirildiği ve değerlendirmeye hazır hale getirildiği ön analiz evresidir.

Düzeltme aşamasından geçen alternatiflerin sübjektif değer fonksiyonu ve karar ağırlıkları kullanılarak hesaplandığı ve en yüksek değere sahip seçeneğin tercih edildiği ikinci aşamadır.

Bireyin mevcut varlık veya başlangıç servet durumunu temsil eden, yeni durumların kazanç mı yoksa kayıp mı olduğunu belirlemek için esas alınan sıfır veya karşılaştırma noktasıdır.

Aynı miktardaki kayıpların birey üzerinde yarattığı psikolojik acının, aynı miktardaki kazançların yarattığı mutluluktan çok daha fazla olması durumudur; bu yüzden değer fonksiyonunun kayıp eğrisi çok daha diktir.

Bireylerin kazanç söz konusu olduğunda riskten kaçınma, kayıp söz konusu olduğunda ise kesin kayıpları önlemek amacıyla risk alma davranışı sergilemesi eğilimidir.

Bireylerin olasılıklı seçeneklere kıyasla kesin olan sonuçlara ve seçeneklere psikolojik olarak çok daha fazla değer atfetmesi ve onları aşırı ağırlıklandırması durumudur.

Aslında kesin olmayan veya olasılıklı olan bir risk durumunun, sunum ve çerçeveleme teknikleriyle bireye sanki kesin bir durummuş gibi algılatılması fenomenidir.

Bir seçeneğin veya bilginin sunuluş biçiminin, bağlamının ve kullanılan dilin, bireyin karar alma mekanizması ve risk algısı üzerinde belirleyici rol oynamasıdır.

Olasılıkların doğrusal olmayan bir şekilde zihinde dönüştürülmüş halidir; çok düşük olasılıkların aşırı önemsenmesini ve yüksek olasılıkların kesinlik sınırında farklı algılanmasını sağlar.