Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Maliye Lisans Programı » Değerleme ve Dönem Sonu İşlemleri
← Ünite 10
Değerleme ve Dönem Sonu İşlemleri

Ünite 10: Aktif ve Pasif Geçici Hesaplar

Sigorta Gideri Örneği
İşletme Ocak 2009'da 24.000 TL'lik 2 yıllık sigorta primi ödemiştir. 12.000 TL'si 180, 12.000 TL'si 280 no'lu hesaba kaydedilir.
Repo İşlemi Örneği
1.12.2009 tarihinde 500.000 TL'lik repo yapılmıştır. 31.12.2009'da 5.000 TL faiz tahakkuku 181 Gelir Tahakkukları hesabına borç kaydedilir.
Depo Kira Örneği
Şirket, deposunu aylığı 5.000 TL'den 2 yıllığına kiraya vermiştir. 01.05.2009'da toplam tutar tahsil edilerek 380 ve 480 hesaplarında pasifleştirilmiştir.
Elektrik Faturası Tahakkuku
21.12.2009'da gelen 4.000 TL'lik elektrik faturası, ödemesi Ocak 2010'da yapılacağı için 381 Gider Tahakkukları hesabına kaydedilmiştir.

Anahtar Kavramlar

Dönemsellik İlkesiGelir ve giderlerin tahakkuk esasına göre, ait oldukları dönemin mali tablolarına yansıtılmasını öngören temel muhasebe ilkesidir. Örneğin, 2009 yılında ödenen 2 yıllık sigorta priminin sadece 2009'a ait kısmının gider yazılması bu ilkenin gereğidir.
Tahakkuk EsasıHasılat ve giderlerin nakit tahsilat veya ödemeye bakılmaksızın, gerçekleştiği dönemde muhasebeleştirilmesidir. Örnek olarak, Aralık ayında kullanılan elektriğin faturası Ocak ayında gelse dahi, giderin Aralık ayına kaydedilmesidir.
Mukayyet DeğerBir iktisadi kıymetin muhasebe kayıtlarında yer alan kayıtlı değeridir. Geçici hesapların bilançoda gösterilmesinde bu değer esas alınır.
180 Gelecek Aylara Ait Giderlerİşletmenin cari dönemde peşin ödediği, ancak bir yıl içinde giderleşecek olan tutarların izlendiği hesaptır. Örn: 6 aylık peşin ödenen kira bedeli.
280 Gelecek Yıllara Ait GiderlerBir yıldan uzun süreli peşin ödenen giderlerin izlendiği hesaptır. Örn: 3 yıllık peşin ödenen sigorta priminin 1 yılı aşan kısmı.
181 Gelir TahakkuklarıCari dönemde hak kazanılan ancak tahsilatı bir yıl içinde yapılacak olan gelirlerin izlendiği hesaptır. Örn: Repo faizinin dönem sonuna kadar işleyen kısmı.
281 Gelir TahakkuklarıCari dönemde hak kazanılan ancak tahsilatı bir yıldan uzun sürecek olan gelirlerin izlendiği hesaptır.
380 Gelecek Aylara Ait Gelirlerİşletmenin peşin tahsil ettiği, ancak hizmetin bir yıl içinde verileceği gelirlerin izlendiği hesaptır. Örn: Peşin alınan 6 aylık kira bedeli.
480 Gelecek Yıllara Ait GelirlerPeşin tahsil edilen, ancak hizmetin bir yıldan uzun sürede verileceği gelirlerin izlendiği hesaptır.
381 Gider TahakkuklarıCari dönemde gerçekleşmiş ancak ödemesi bir yıl içinde yapılacak giderlerin izlendiği hesaptır. Örn: Aralık ayı elektrik faturası.
481 Gider TahakkuklarıCari dönemde gerçekleşmiş ancak ödemesi bir yıldan uzun sürecek giderlerin izlendiği hesaptır.
VUK 283. MaddePeşin ödenen giderlerin ve henüz tahsil edilmemiş hasılatın mukayyet değerle aktifleştirilmesini düzenleyen Vergi Usul Kanunu maddesidir.
VUK 287. MaddePeşin tahsil edilen gelirlerin ve ödenmemiş giderlerin pasifleştirilmesini düzenleyen Vergi Usul Kanunu maddesidir.
7/A SistemiGiderlerin fonksiyonel olarak (üretim, yönetim, pazarlama vb.) izlendiği muhasebe sistemidir. Giderlerin 770 Genel Yönetim Giderleri gibi hesaplara aktarılmasında kullanılır.

Diğer Önemli Bilgiler

KDV Uygulaması

Gelecek yıllara ait giderlerde KDV, giderin yapıldığı dönemde indirim konusu yapılır. Gelecek yıllara ait gelirlerde ise KDV, tahsilat döneminde beyan edilir.

Dönem Sonu Aktarma

31.12.2010 tarihinde, 480 no'lu hesaptaki 40.000 TL kira geliri, süresi 1 yılın altına indiği için 380 no'lu hesaba aktarılmıştır.

Dövizli Tahakkuklar

Döviz cinsinden gelir veya gider tahakkuklarında, dönem sonu itibariyle kur değerlemesi yapılarak mukayyet bedeller güncellenmelidir.

Ciro Primleri

Ciro primleri, ilgili olduğu dönemde işletme tarafından tahakkuk ettirilerek bilançoda gösterilmesi gereken bir gider kalemidir.

Sınavda Dikkat Et

  • Dönemsellik ilkesini unutmayın: Her işlem ait olduğu dönemin mali tablolarına yazılmalıdır.
  • Vade ayrımına dikkat edin: 1 yıl altı için 180/181/380/381, 1 yıl üstü için 280/281/480/481 hesaplarını kullanın.
  • Aktif/Pasif ayrımını karıştırmayın: Gelir tahakkuku aktifte (alacak), gider tahakkuku pasifte (borç) yer alır.
  • Dönem sonu aktarımlarını hatırlayın: 480'den 380'e veya 280'den 180'e geçişler yıl sonunda mutlaka yapılmalıdır.
  • KDV kuralını unutmayın: Peşin ödenen giderlerde KDV indirim konusu yapılır, peşin tahsil edilen gelirlerde KDV beyan edilir.
  • Mukayyet değer esasını bilin: Sınavlarda değerleme sorulursa 'mukayyet değer' cevabını arayın.