Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Maliye Lisans Programı » Değerleme ve Dönem Sonu İşlemleri
← Ünite 11
Değerleme ve Dönem Sonu İşlemleri

Ünite 11: Maliyet Hesapları

7/A Seçeneği Limitleri
2009 yılı verilerine göre, aktif toplamı 1.484.000 TL ve net satışları 2.967.700 TL'yi aşan işletmeler 7/A seçeneğini kullanmak zorundadır. Bu limitler işletmenin muhasebe sistemini belirleyen yasal eşiklerdir.
7/B Seçeneği Kapsamı
Bu seçenek, 790'dan 799'a kadar olan hesapları içerir. Sadece limitlerin altında kalan işletmeler için uygun olup, giderleri çeşit esasına göre sınıflandırır.
750 Ar-Ge Gideri Örneği
Bir işletme, sosyal yardım projeleriyle ilgili toplum bilgisini ölçmek için bir araştırma şirketine 50.000 TL ödemiştir. Bu işlem 750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri hesabına borç kaydedilir.
760 Nakliye Gideri Örneği
Satılan malların alıcıya ulaştırılması için bir nakliye şirketine ödenen 1.000 TL, 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri hesabına borç olarak kaydedilir.

Anahtar Kavramlar

7/A SeçeneğiGiderlerin yapıldığı anda fonksiyon esasına göre kaydedildiği, daha büyük ölçekli işletmelerin kullandığı maliyet muhasebesi yöntemidir. Örneğin; bir üretim işletmesi tüm 70-78 arası hesap gruplarını bu sistemde kullanabilir.
7/B SeçeneğiGiderlerin dönem boyunca çeşit esasına göre izlendiği, belirli limitlerin altındaki işletmelerin tercih edebileceği yöntemdir. Örneğin; 790 İlk Madde ve Malzeme hesabı bu seçenekte giderin türünü belirtir.
Fonksiyon EsasıGiderlerin işletmedeki departmanlara veya faaliyet alanlarına göre sınıflandırılmasıdır. 7/A seçeneğinde temel alınan bu yöntem, giderin hangi amaçla (yönetim, pazarlama, üretim) yapıldığını gösterir.
Çeşit EsasıGiderlerin niteliklerine göre (işçilik, malzeme, amortisman vb.) sınıflandırılmasıdır. 7/B seçeneğinde temel alınan bu yöntem, harcamanın ne için yapıldığını değil, ne olduğunu tanımlar.
Eş Zamanlı Kayıt7/A seçeneğinde kullanılan, bir giderin aynı anda hem gider hesabına hem de gider çeşidine kaydedilmesini sağlayan yöntemdir. Böylece hem fonksiyonel hem de detaylı çeşit bazlı takip mümkün olur.
Gider Yansıtma HesaplarıDönem içinde maliyet hesaplarında biriken tutarların, dönem sonunda gelir tablosundaki sonuç hesaplarına aktarılmasını sağlayan hesaplardır. Örneğin; 771 Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hesabı bu amaçla kullanılır.
Gider Fark HesaplarıStandart maliyet gibi geleceğe dönük maliyetleme yöntemlerinde, fiili maliyet ile standart maliyet arasındaki sapmaları izlemek için kullanılan hesaplardır. Örneğin; 732 Genel Üretim Giderleri Bütçe Farkları hesabı.
Maliyet Muhasebesi Bağlantı Hesapları70 no'lu grupta yer alan, maliyet muhasebesi ile genel muhasebenin ayrı tutulduğu üretim işletmelerinde kullanılan hesaplardır. Bu hesaplar iki sistem arasında köprü görevi görür.
Araştırma ve Geliştirme Giderleriİşletmenin yeni ürünler geliştirmek veya mevcut yöntemleri iyileştirmek için yaptığı harcamaların izlendiği 750 no'lu hesaptır. Örneğin; yeni bir ürün tasarımı için dışarıdan alınan danışmanlık hizmeti bu hesaba kaydedilir.
Pazarlama Satış ve Dağıtım GiderleriMamulün stoktan çıkışından müşteriye ulaşmasına kadar olan tüm giderlerin izlendiği 760 no'lu hesaptır. Örneğin; satılan ürünlerin müşteriye ulaştırılması için ödenen nakliye ücreti bu hesaba borç kaydedilir.
Genel Yönetim Giderleriİşletmenin idari, hukuki, muhasebe ve yönetim fonksiyonları için yapılan harcamaların izlendiği 770 no'lu hesaptır. Örneğin; yönetim binasının sigorta gideri bu hesaba kaydedilir.
Finansman Giderleriİşletmenin borçlanma kaynaklı katlandığı faiz, komisyon ve kur farkı gibi giderlerin izlendiği 780 no'lu hesaptır. Örneğin; banka kredisinin dönem faizi bu hesaba borç kaydedilir.
Üretim Maliyet Hesabı7/B seçeneğinde, dönem sonunda gider çeşitlerinin fonksiyonlarına göre dağıtılmadan önce toplandığı 799 no'lu hesaptır. Bu hesap, üretim maliyetinin hesaplanmasında ana merkezdir.
Gider Çeşitleri Yansıtma Hesabı7/B seçeneğinde, dönem içinde çeşit esasına göre izlenen giderlerin, dönem sonunda fonksiyonel hesaplara aktarılmasını sağlayan 798 no'lu hesaptır.
Direkt İlk Madde ve Malzeme GiderleriÜretilen malın bünyesine doğrudan giren ve maliyetin en önemli unsurunu oluşturan maddelerin izlendiği 71 no'lu hesap grubudur. Sadece üretim işletmelerinde kullanılır.
Direkt İşçilik GiderleriÜretim sürecinde doğrudan çalışan işçilerin ücret ve yan haklarının izlendiği 72 no'lu hesap grubudur. Bu giderler mamulün maliyetine doğrudan yüklenir.
Genel Üretim GiderleriDirekt ilk madde ve direkt işçilik dışında kalan, üretimle ilgili dolaylı giderlerin (elektrik, amortisman, yardımcı malzeme) izlendiği 73 no'lu hesap grubudur.
Hizmet Üretim MaliyetiHizmet işletmelerinin sundukları hizmetin maliyetini izlemek için kullandıkları 74 no'lu hesap grubudur. Örneğin; bir otelin sunduğu konaklama hizmetinin maliyeti bu grupta izlenir.

Diğer Önemli Bilgiler

770 Sigorta Gideri Örneği

İşletmenin kendi binasını yıllık 30.000 TL'ye sigortalaması durumunda, bu tutar 770 Genel Yönetim Giderleri hesabına borç kaydedilir.

770 Ücret Tahakkuku Örneği

Brüt ücreti 80.000 TL olan bir çalışanın SSK ve vergi kesintileri sonrası yevmiye kaydında 770 Genel Yönetim Giderleri hesabı 94.250 TL borçlandırılır.

780 Faiz Gideri Örneği

Bankadan alınan kredi için tahakkuk eden 20.000 TL'lik faiz, 780 Finansman Giderleri hesabına borç, 300 Banka Kredileri hesabına alacak kaydedilir.

Senet Değiştirme İşlemi

90.000 TL'lik eski senedin 94.000 TL'lik yeni senetle değiştirilmesi durumunda, aradaki 4.000 TL'lik fark 780 Finansman Giderleri hesabına borç kaydedilir.

Gelir Tablosu Aktarımı

750, 760, 770 ve 780 hesapları dönem sonunda yansıtma hesapları aracılığıyla 630, 631, 632, 660 ve 661 no'lu gelir tablosu hesaplarına aktarılır.

Ticari İşletmelerin Kullanımı

Ticari işletmeler 7/A sisteminde sadece 750, 760, 770 ve 780 hesap gruplarını kullanabilirler; üretimle ilgili 71, 72, 73 hesaplarını kullanamazlar.

Hizmet İşletmelerinin Kullanımı

Hizmet işletmeleri ticari işletmelerin kullandığı hesaplara ek olarak 74 Hizmet Üretim Maliyeti grubunu da kullanabilirler.

Üretim İşletmelerinin Yetkisi

Üretim işletmeleri, 7/A seçeneğinin tüm gruplarını (70-78 arası) kullanma yetkisine sahip olan tek işletme türüdür.

70 No'lu Hesap Grubu Kısıtı

70 Maliyet Muhasebesi Bağlantı Hesapları, sadece maliyet ve genel muhasebesi ayrı tutulan üretim işletmeleri tarafından kullanılabilir.

Sınavda Dikkat Et

  • 7/A ve 7/B ayrımına dikkat edin; 7/A fonksiyon, 7/B çeşit esasına dayanır.
  • Ticari işletmelerin 71, 72, 73 gibi üretim hesaplarını kullanamayacağını unutmayın.
  • 750, 760, 770 ve 780 hesaplarının dönem sonunda mutlaka yansıtma hesapları ile kapatılması gerektiğini hatırlayın.
  • 6'lı gruptaki gelir tablosu hesaplarının (630, 631 vb.) dönem içinde asla kullanılmadığını, sadece dönem sonunda açıldığını not edin.
  • 7/A seçeneğinde 'Eş Zamanlı Kayıt' yönteminin hem fonksiyon hem de çeşit bazlı takibi sağladığını bilin.
  • 70 no'lu grubun sadece üretim işletmelerine özgü bir bağlantı hesabı olduğunu gözden kaçırmayın.