Ünite 12: Gelir Tablosu Hesapları

Tek Düzen Muhasebe Sistemi (TDMS)

İşletmelerin mali tablolarını standartlaştırmak amacıyla kullanılan, 6 nolu hesap sınıfının gelir tablosu hesaplarına ayrıldığı muhasebe düzenidir.

600 Yurtiçi Satışlar Hesabı

İşletmenin Türkiye sınırları içerisindeki gerçek ve tüzel kişilere yaptığı mal ve hizmet satışlarından elde ettiği gelirlerin izlendiği temel gelir hesabıdır.

601 Yurtdışı Satışlar Hesabı

İhracat faaliyetleri sonucunda elde edilen, döviz veya TL bazlı gelirlerin işlem tarihindeki kur üzerinden kaydedildiği hesaptır.

610 Satıştan İadeler Hesabı

Satılan malın çeşitli nedenlerle geri dönmesi durumunda, satış gelirini azaltmak için kullanılan ve borç karakterli bir düzenleyici hesaptır.

Anahtar Kavramlar

Brüt Satışlarİşletmenin esas faaliyetleri kapsamında yaptığı mal ve hizmet satışlarının toplam değeridir. Örneğin, bir tekstil firmasının sattığı kumaşlar için kestiği faturaların toplamı bu grupta izlenir.

Satış İndirimleriNet satış hasılatına ulaşmak için brüt satışlardan düşülmesi gereken iade ve iskontolardır. Örneğin, hatalı gönderilen bir malın iadesi 610 hesabında izlenir.

Satışların MaliyetiSatılan mal veya hizmetin üretimi veya alımı için katlanılan maliyetlerin toplamıdır. Örneğin, bir marketin sattığı ekmeklerin alış bedeli 621 hesabına aktarılır.

Faaliyet GiderleriÜretim maliyetine girmeyen, işletmenin genel yönetimi ve pazarlaması için yapılan harcamalardır. Örneğin, genel müdürlük binasının kira gideri 632 hesabında izlenir.

SübvansiyonDevletin işletmeyi korumak veya teşvik etmek amacıyla verdiği karşılıksız mali yardımlardır. 602 Diğer Gelirler hesabında takip edilir.

Kasa İskontosuVadeli bir satışın vadesinden önce ödenmesi durumunda alıcıya tanınan indirimdir. 611 Satış İskontoları hesabında izlenir.

Miktar İskontosuAlıcının belirli bir dönemde yüklü alım yapması sonucu hak kazandığı indirimdir. 611 Satış İskontoları hesabında izlenir.

Yansıtma Hesapları7'li grupta izlenen giderlerin dönem sonunda 6'lı gruba aktarılmasını sağlayan köprü hesaplardır. Örneğin, 741 Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma Hesabı.

Kambiyo Kârı/ZararıYabancı para birimiyle yapılan işlemlerden veya dönem sonu kur değerlemelerinden doğan olumlu veya olumsuz farklardır. 646 ve 656 hesaplarda izlenir.

ReeskontSenetli alacak ve borçların dönem sonlarında bugünkü değerine indirgenmesi işlemidir. 647 ve 657 hesaplarda faiz gelir/gideri olarak izlenir.

Finansman Giderleriİşletmenin borçlanma maliyetleri olan faiz, kur farkı ve komisyonlardır. Örneğin, banka kredisinin faiz ödemesi 660 hesabında izlenir.

Olağandışı Gider ve Zararlarİşletmenin normal faaliyetleri dışında, arızi olarak ortaya çıkan giderlerdir. Örneğin, grev nedeniyle üretimin durması sonucu oluşan giderler 680 hesabına yazılır.

Dönem Kârı veya Zararı (690)Tüm gelir ve gider hesaplarının dönem sonunda toplandığı aracı hesaptır. Hesabın bakiyesi işletmenin vergi öncesi sonucunu verir.

Dönem Net Kârı/Zararı (692)Vergi ve yasal yükümlülükler düşüldükten sonra kalan, bilançoya aktarılacak olan nihai tutardır.

İştirakBir işletmenin sermayesine %50'ye kadar katıldığı ortaklıktır. Buradan gelen kâr payları 640 hesabında izlenir.

Bağlı OrtaklıkBir işletmenin sermayesine %50'den fazla katıldığı ortaklıktır. Buradan gelen kâr payları 641 hesabında izlenir.

Konusu Kalmayan KarşılıklarGeçmişte risk için ayrılan ancak artık riskin gerçekleşmediği anlaşılan karşılıkların iptal edilerek gelir yazılmasıdır (644).

Çalışmayan Kısım GiderleriDoğal afet veya grev gibi nedenlerle üretimin durması sonucu oluşan sabit giderlerdir (680).

Kesin MizanTüm gelir ve gider hesapları kapatıldıktan sonra sadece bilanço hesaplarının kaldığı, kapanış öncesi alınan mizan tablosudur.

Kapanış KaydıYıl sonunda tüm hesapların sıfırlanması için yapılan, aktiflerin alacaklandırıldığı, pasiflerin borçlandırıldığı son yevmiye kaydıdır.

Diğer Önemli Bilgiler

630 Araştırma ve Geliştirme Giderleri

Yeni üretim teknolojileri veya maliyet düşürücü çalışmalar için yapılan, aktifleştirilmeyen giderlerin izlendiği faaliyet gideri hesabıdır.

631 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri

Üretim bittikten sonra ürünün tüketiciye ulaştırılmasına kadar geçen süreçteki reklam, taşıma ve satış geliştirme maliyetlerini kapsar.

632 Genel Yönetim Giderleri

İşletmenin belirli bir ürünle ilişkilendirilemeyen, genel idari faaliyetlerine ilişkin (yönetim maaşları, kırtasiye vb.) giderlerin toplandığı hesaptır.

640 İştiraklerden Temettü Gelirleri

Sermayesine %50'ye kadar ortak olunan iştiraklerden elde edilen kâr paylarının kaydedildiği olağan gelir hesabıdır.

646 Kambiyo Kârları

Yabancı para cinsinden varlık ve borçların dönem sonu değerlemesinden veya işlem anındaki kur farklarından doğan olumlu kazançlardır.

680 Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları

Doğal afet veya grev gibi durumlarda üretim durduğunda, fabrika bünyesinde oluşan sabit giderlerin (işçi ücretleri gibi) izlendiği hesaptır.

690 Dönem Kârı veya Zararı Hesabı

Tüm gelir ve gider hesaplarının dönem sonunda aktarıldığı, işletmenin vergi öncesi kâr veya zararını gösteren aracı hesaptır.

691 Dönem Kârı Vergi ve Yasal Yükümlülük Karşılıkları

Dönem kârı üzerinden hesaplanan vergi karşılıklarının izlendiği, net kâra ulaşmadan önce düşülen eksi (-) değerli hesaptır.

590 Dönem Net Kârı Hesabı

Dönem sonunda tüm vergi ve yasal yükümlülükler düşüldükten sonra kalan kârın bilançoya aktarıldığı hesaptır.

591 Dönem Net Zararı Hesabı

Dönem sonunda oluşan zararın bilançoda pasif düzenleyici olarak gösterildiği, aktif karakterli hesaptır.

Sınavda Dikkat Et

Gelir tablosu hesaplarında (-) işareti olanların gider/düzenleyici hesap olduğunu ve 690 hesabının borcuna aktarılacağını unutmayın.
Gelir hesaplarının 690 hesabının alacağına, gider hesaplarının ise borcuna kaydedildiğini karıştırmayın.
63 ve 66 numaralı hesapların yansıtma hesapları ile oluştuğunu, diğerlerinin ise doğrudan kaydedildiğini hatırlayın.
Kapanış kaydında aktif düzenleyici hesapların pasif hesaplarla birlikte borç tarafında yer alacağını mutlaka not edin.
690 hesabının alacak bakiyesi vermesinin 'Ticari Kâr', borç bakiyesi vermesinin 'Ticari Zarar' olduğunu ezberleyin.
İştirak (%50'ye kadar) ve Bağlı Ortaklık (%50'den fazla) ayrımına dikkat edin, sınavda bu kavramlar sıkça sorulur.