Sesli Özet
Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Maliye Lisans Programı » Değerleme ve Dönem Sonu İşlemleri
← Ünite 11

Ünite 11: Maliyet Hesapları — Sesli Özet

Dinleme Premium'a özel. 1. ünitenin sesli özeti ücretsiz; bu ünitenin seslendirme metni de aşağıda ücretsiz okunabilir.
Metni oku

Maliyet hesapları, işletmelerin mal ve hizmet üretimi sürecinde katlandıkları giderlerin toplandığı ve maliyet unsurlarına dönüştürülerek izlendiği hesaplardır. Tekdüzen Hesap Planı'nda bu hesaplar, işletmelere esneklik sağlamak amacıyla 7/A ve 7/B olmak üzere iki farklı seçenek halinde düzenlenmiştir. İki seçenek arasındaki temel ayrım, işletmelerin ölçeği ile ilgilidir. Belirli bir aktif toplamı (2009 yılı için 1.484.000 TL) ve net satış tutarını (2.967.700 TL) aşan üretim ve hizmet işletmeleri 7/A seçeneğini kullanmak zorundadır. Bu limitleri aşmayan işletmeler ise 7/B seçeneğini tercih edebilirler. 7 nolu hesap sınıfı, maliyet muhasebesi ile ilgili tüm işlemleri kapsar. 7/A seçeneği fonksiyon esasına göre çalışırken, 7/B seçeneği giderlerin çeşit esasına göre izlendiği daha sade bir yapı sunar. 7/B seçeneğinde giderler, maliyet dönemi boyunca 790-797 arası hesaplarda çeşit esasına göre izlenir. Bu hesaplar; İlk Madde ve Malzeme, İşçi Ücretleri, Memur Ücretleri, Dışarıdan Sağlanan Faydalar, Çeşitli Giderler, Vergi ve Harçlar, Amortismanlar ve Finansman Giderleridir. Dönem içinde yapılan tüm giderler bu hesapların borcuna kaydedilir. Dönem sonlarında ise 'Gider Dağıtım Tablosu' yardımıyla bu giderler fonksiyonlarına göre (üretim, pazarlama, yönetim vb.) gruplandırılır. Dönem sonunda 798 Gider Çeşitleri Yansıtma Hesabı kullanılarak, 790-797 arasındaki hesaplar kapatılır ve giderler ilgili fonksiyonel hesaplara (630, 631, 632 gibi) aktarılır. Bu süreç, işletmenin dönem sonu maliyetlerini netleştirmek için kritik bir adımdır. 7/A seçeneği, giderlerin yapıldığı anda fonksiyonel (departman bazlı) hesaplara kaydedilmesini esas alır. Bu yöntemde 'Eş Zamanlı Kayıt' kullanılır; yani bir gider hem ilgili fonksiyon hesabına, hem gider çeşidine, hem de gider yerine aynı anda işlenebilir. Bu seçenekte hesaplar; gider hesapları, yansıtma hesapları ve fark hesapları olarak üç ana grupta toplanır. Gider hesapları fiili giderleri, yansıtma hesapları gelir tablosuna aktarımı, fark hesapları ise standart maliyet gibi geleceğe dönük yöntemleri izlemek için kullanılır. Ticari işletmeler 75, 76, 77 ve 78 gruplarını; hizmet işletmeleri 74-78 aralığını; üretim işletmeleri ise 70-78 arasındaki tüm grupları kullanabilirler. 70 no'lu grup sadece maliyet ve genel muhasebesi ayrı tutulan üretim işletmeleri için ayrılmıştır. 750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri, yeni üretim yöntemleri bulmak veya mevcutları geliştirmek için yapılan harcamaları kapsar. 760 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri ise mamulün stoktan çıkışından müşteriye teslimine kadar geçen süreçteki reklam, nakliye ve satış personeli giderlerini içerir. 770 Genel Yönetim Giderleri, işletmenin idari fonksiyonlarını yürüten bölümlerin (muhasebe, hukuk, güvenlik, yönetim) giderlerini izler. 780 Finansman Giderleri ise işletmenin borçlanma maliyetlerini (faiz, kur farkı, komisyon) takip etmek için kullanılır. Bu hesaplar dönem içinde borç bakiye verir. Dönem sonunda ise yansıtma hesapları (751, 761, 771, 781) kullanılarak ilgili gelir tablosu hesaplarına (630, 631, 632, 660, 661) devredilir ve kapatılırlar.